عصر قم

آخرين مطالب

زلزله تهران دور از انتظار نیست اجتماعی

زلزله تهران دور از انتظار نیست
  بزرگنمايي:

عصر قم - ایرنا / نگاهی گذرا به مطالعات مربوط به لرزه‌خیری فلات ایران و گسل‌های متعدد موجود در تهران، این هشدار را به ما می‌دهد که پایتختی که از 191 سال گذشته تاکنون دچار آسیب شدیدی بر اثر زلزله نشده، هر لحظه ممکن است تنوره‌های این دیو خاموش دامنگیرش شود. 
فلات ایران شامل گسل های فعال و ارتفاعات آتشفشانی جوان در طول کمربند زلزله های آلپ - هیمالیا است. مطالعات لرزه زمینساختی ایران نشان می دهند که این منطقه دارای چگالی بالایی از گسل های فعال و جدید است؛ بنابراین مناطق زیادی در این گستره در خطر زلزله های مخرب قرار دارند.
در مناطق لرزه خیز، هرگونه تصمیم گیری در مورد سازه های جدید یا موجود و همچنین سیاست های توسعه ای در مناطق شهری باید با در نظرگرفتن اثر زمین لرزه های احتمالی در آینده باشد. به همین دلیل اطلاعات لازم را از طریق «تحلیل خطر زلزله» با تکیه بر داده های قابل اعتماد از گسل ها و زمین لرزه به دست می آورند.
گستره شهری تهران روی رسوباتی بنا شده است که سنگ توف سخت، پی آن را تشکیل می دهد. بر اساس داده های زمین لرزه های تاریخی، تهران زمین لرزه های بزرگی را در گذشته دور تجربه کرده است.
داده های موجود نشان می دهد، از سال 1209 شمسی تاکنون زلزله مخربی این شهر را تحت تاثیر قرار نداده و به این دلیل زلزله شناسان وقوع زلزله ای ویرانگر را در آینده برای تهران پیش بینی می کنند. پیشینه شتاب گرانش افقی زمین (PGA) در زلزله سال 234 شمسی مشاهده شده است و به ترتیب زمین لرزه های سال 336 و 1209 شمسی در درجات بعدی قرار دارند. همچنین زلزله های 1044 شمسی را به گسل مشا و رویدادهای 336 و 549 را به گسل شمال تهران نسبت داده اند. همچنین زمین لرزه سال 234 شمسی به گسل ری منتسب شده ولی فعالیت گسل شمال تهران مبهم است.
لرزه‌خیزی و لرزه زمینساخت فلات ایران
فلات ایران یکی از لرزه خیزترین نواحی جهان است. این ناحیه با رویداد زمین لرزه های قاره ای مشخص است. تاکنون پهنه های گوناگون ایران از نظر لرزه خیزی توسط مولفین مختلف معرفی شده است، ولی مطالعه زلزله های ایران نشان می دهد که هنوز راه درازی در پیش است تا پهنه بندی دقیقی از نظر احتمال رویداد زمین لرزه صورت پذیرد.
موقعیت ویژه ایران در کمربند کوه‌زایی آلپ - هیمالیا و قرارگیری در یک پهنه فشاری (در میان ورقه های عربستان در جنوب باختر و توران در شمال خاوری) سبب شده تا این سرزمین دارای ظرفیت لرزه خیزی بالایی باشد و زمین لرزه های کوچک و بزرگ هر ساله به عنوان نتیجه این موقعیت، رخ دهند.
پژوهشگران علوم زمین بر اساس تاریخچه تحولات ساختمانی - رسوبی، جایگاه زمینساختی، اطلاعات ژئوفیزیکی، داده های زلزله شناسی و ویژگی های لرزه زمینساختی، سرزمین ایران را به واحدهای مختلف تقسیم کرده اند که در تقسیم بندی ساختمانی - رسوبی انجام شده گستره مورد مطالعه به ترتیب در پهنه البرز - آذربایجان و البرز غربی قرار دارد.
در تقسیم بندی ایران به پهنه های لرزه زمینساختی که بر اساس جایگاه زمینساختی و ویژگی های لرزه خیزی، این محل در ایالت لرزه زمینساختی البرز- آذربایجان قرار می گیرد. (ایالت لرزه زمینساختی پهنه ای است که در رژیم های ژئودینامیکی کنونی، دارای جایگاه زمینساختی همانند و الگوی لرزه خیزی یکسان باشد.)
پیکرشناسی گستره تهران
گستره تهران که در کوهپایه جنوبی کوه های البرز مرکزی قرار گرفته و شمالی ترین فرونشست ایران مرکزی محسوب می شود، دارای کوه های البرز شمال تهران متشکل از یک سری چین ها و راندگی های خاوری - باختری است که از بلندی های مرکزی البرز به روی هم و سمت شمال و جنوب رانده شده است. دشت تهران دشتی است با شیب از شمال به جنوب که به وسیله بلندی ها و فرونشست های خاوری باختری به بخش های گوناگون تقسیم می شود.
از دیدگاه پیکرشناسی، پهنه تهران را می توان از شمال به جنوب به چند بخش البرز بلند، گستره کوهپایه تهران، فرونشست شمالی ایران مرکزی (دشت تهران) تقسیم کرد.
گسل‌های گستره تهران
شهر تهران در دامنه جنوبی البرز و روی نهشته ای آبرفتی کواترنر بنا شده و قسمت جنوبی آن در کناره شمال باختری کویر بزرگ قرار دارد. اختلاف ارتفاع ناگهانی بین البرز و تهران می تواند در اثر راندگی شمال تهران باشد. علاوه بر راندگی شمال تهران، چندین گسل جوان و جنبای دیگر در شمال و جنوب شهر، نهشته های آبرفتی دشت تهران و شهر ری نیز دارای گسل های متعددی هستند که به هنگام جنبیدن گسل های بزرگ ممکن است دچار لغزش و جابجایی شوند.
با توجه به تاریخچه زمین لرزه های بزرگ 20 زمین لرزه با بزرگای بیش از 6.5 ریشتر (در 2 هزار سال گذشته) و نیز وجود گسل های بزرگ در این پهنه احتمال رویداد زمین لرزه ای با بزرگای بزرگتر یا مساوی هفت ریشتر در این کلانشهر زیاد است.
آسیب دیدگی ناشی از زلزله در تهران
شهر تهران طی 191 سال گذشته دچار آسیب دیدگی شدیدی بر اثر زلزله نشده است اما می توان بر اساس زلزله های تاریخی زلزله هایی که احتمال می رود بر تهران تاثیر گذارده باشند به زلزله بزرگ سال 234 شمسی در ری که خانه های بسیاری را در آن منطقه ویران کرد و شمار زیادی تلفات به بار آورد و در قم و کاشان، لرزه با شدت آن حس شد و شاید هم قدری آسیب رساند اشاره کرد. پسلرزه ها این زلزله به مدت بیش از یک ماه ادامه داشت.
همچنین می توان به زلزله فاجعه بار سال 336 شمسی در شمال مرکزی ایران اشاره کرد که این لرزه همه روستاهای منطقه ری و طالقان را هم آنهایی که در درشت واقع بودند و هم آنهایی که در کوهستان جای داشتند، ویران کرد و بیشتر شهر ری به کلی ویران شد و تلفات سنگینی از هر دو منطقه گزارش شده است. در طالقان تنها 30 تن باز ماندند و در منطقه ری 150 روستا ویران شد که یکی از وستاهای کوهستانی را زمین لغزه ها فراپوشاند. کوهی در نزدیکی ری شکاف برداشت و آب از زمین به بیرون ریخت.
در کوه های رویان در شمال ری، زمین لغزه های گسترده مسیر رودخانه ای را بست که آب آن پس نشست و دریاچه ای ساخت. آسیب ها در شمال باختر به دیلمان و در جنوب به قم و کاشان گسترش یافت. لرزه احتمالا" در اصفهان و نیز بغداد حس شده است. پسلرزه های آسیب رسان به مدت چهل روز دنباله داشت و در سراسر منطقه شمال مرکزی ایران حس می شد. ممکن است این زلزله با افت نامعمولی در تراز آب دریای خزر ارتباط داشته باشد که به هر حال به نظر می رسد که آن افت پیش از زمین لرزه روی داده باشد.
سال 556 شمسی نیز زلزله ای بسیاری از شهرهای عراق عجم را در طول دامنه های جنوبی البرز تا منطقه آن سوی ری، ویران کرد. شهرهایی که به ویژه دستخوش ویرانی شدند قزوین و ری بودند که نفرات بسیاری در آن کشته شدند. شواهد درونی نشان می دهد که ناحیه ری، خاور بویین زهرا و آبادی های کرج بیشترین آسیب ها را دیدند.
تهران هنوز هم زلزله ویرانگر سال 1044 شمسی در دماوند و توابع آن را به خوبی به خاطر دارد. زلزله ای که خانه ها و ساختمان های بسیاری را در این شهر ویران کرد.
اما در این رهگذر زلزله سال 1209 شمسی در مازندران جنوبی در بامداد 2 شوال 1245 چیزی دیگری است زلزله ای که مناطقی از شمیرانات و دماوند در خاور تهران را تقریبا به طور کامل ویران کرد و در حدود 70 روستا که در سوی خاوری جاجرود و در امتداد راه هایی که از طریق دماوند به سمنان و دامغان می رود، جای داشتند ویران شدند و تنها در دماوند بیش از 500 نفر کشته شدند. دامنه آسیب ها تا جاجرود گسترش داشت که کاروانسرای آن در اثر زلزله در هم کوبیده شد و در تهران بسیاری از خانه های کهنه فروریخت و حدود 30 نفر را کشت.
در پایتخت حتی یک خانه از آسیب در امان نماند و بخشی از کاخ به همراه بسیاری از خانه های پیوسته به آن و نیز بخشی از بازار فرو ریخت. ارگ، تالار بزرگ بار عام، شماری از عمارت های اعیانی و نیز ساختمان کهنه سفارت بریتانیا به سختی آسیب دیدند و دیوارهای باغ سفارت با خاک یکسان شد.
ارزش زیان های مالی در تهران نیم میلیون تومان برآورد شد. لرزه به شماری از ساختمان های عمومی در آمل، ساری، و دامغان آسیب های رساند و سنگ‌ریزش هایی به راه انداخت که گردنه ها را در راه های هراز و تالار رود به شمال بست. زلزله تا باکو حس شد و پسلرزه شدیدی به دنبال داشت که مایه آسیب های افزونتری در منطقه شمیرانات تهران شد و در تهران هراس بسیار برانگیخت، که بخش بزرگی از جمعیت آن در چادرهای سکنی گزیدند. دربار سلطنتی نیز در فضای باز ارگ اردو زد و پس لرزه 6 آوریل همان سال کاروانسرای قدیمی را در جاجرود به کلی ویران کرد.
در ذهن خودم زلزله احتمالی تهران را مرور می کنم آنجایی که پیش نشانگرهای زیست شناختی فعال می شوند همان پیش نشانگرهایی که پیش از وقوع زلزله در رفتار حیوانات با یکسری ناهنجاری ها بروز می کند که علت اصلی عکس العمل شدید آنها از جمله پروبال زدن پرندگان به صورت همزمان، هیجان زدگی جانورانی مثل گربه و موش، خروج مارها از لانه ها، زوزه کشیدن سگ ها، خروج کرم های خاکی به دلیل تغییر در میدان مغناطیسی زمین است.
شاید سرانجام روزی زمین شهر تهران که در دشت های مرکزی و جنوب رشته کوه های البرز مرکزی کرخت و بی حال پهن شده، تکانی به خود دهد و آن روز سرنوشت بیش از چندین میلیون انسانی که به هوای زندگی بهتر و امکانات بیشتر از اطراف و اکناف سرزمین ایران پای طلب به سمت و سوی این شهر کشانده و در پیچ و خم هزار توی این شهر در رفت و آمدند، چه خواهد شد؟
به گزارش ایرنا، زلزله کشنده ترین سانحه طبیعی است که تقریبا همه ایرانیان لرزش آن را زیر پای خود حس کرده اند اما به راستی این سانحه ناگهانی چیست که انسان را در زمان ها و مکان های مختلف غافلگیر کرده و خسارات جانی و مالی فراوانی را برای آن به جای گذاشته است.
زلزله حادثه ای طبیعی است که بر اثر لرزش زمین به وجود می آید و به طور معمول در گسل های پوسته سخت زمین که در زیر خاک سطحی رخ می دهد.
زلزله های ایران بیشتر در ژرفای بین 2 تا 25 کیلومتر با شکستگی های برشی به صورت کششی یا فشاری، یا افقی امتداد لغز ثبت می شوند. از انتشار لرزشی که در اثر این شکست پدید می آید، زلزله به وجود می آید.

لینک کوتاه:
https://www.qom-online.ir/Fa/News/311643/

نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield
مخاطبان عزیز به اطلاع می رساند: از این پس با های لایت کردن هر واژه ای در متن خبر می توانید از امکان جستجوی آن عبارت یا واژه در ویکی پدیا و نیز آرشیو این پایگاه بهره مند شوید. این امکان برای اولین بار در پایگاه های خبری - تحلیلی گروه رسانه ای آریا برای مخاطبان عزیز ارائه می شود. امیدواریم این تحول نو در جهت دانش افزایی خوانندگان مفید باشد.

ساير مطالب

سازمان ثبت: «برگ سبز» سند مالکیت نیست

هلال‌احمر: 30 میلیون دوز واکسن دیگر می‌توانیم وارد کنیم

بازداشت چاقوکش‌های بیمارستان سنندج

علائم  گمراه کننده کرونای دلتا

زالی: شرایط کرونا در تهران وخیم است

غیبت 36 درصدی داوطلبان کنکور ارشد پزشکی

ماجرای جنایت خونین در یک پارک

کارت کنکور کارشناسی‌ ارشد 1400 فردا منتشر می‌شود

کاهش چشمگیر مرگ‌ و میر پس از تزریق واکسن

نماینده مردم اهواز در مجلس: نگران بارندگی 3 ماه آینده در خوزستان هستیم

چرا از 20 سال پیش درباره بحران خشکسالی در کشور اقدامی نشد؟

کاهش چشمگیر مرگ‌و میر پس از تزریق واکسن

احتمال تداوم خشکسالی تا زمستان

آخرین فرصت مشمولان غایب برای تکمیل پرونده طرح جریمه ریالی

منتخب شورای شهر تهران: تعداد طبقات ساختمان‌ها براساس «تانژانت زاویه میل خورشید» تعیین شود

صحنه قتل در عروسی مهمانان را فراری داد

جهانپور: بیش از 400 هزار دز واکسن برکت تزریق شده است

ماجرای اتوبوسی که با 10 مسافر حرکت و با 44 مسافر تصادف کرد!

کشف محموله سنگین کلاشینکف قاچاق در اهواز

درآمدزایی دفاتر ثبت طلاق در سایه جدایی زوج ها

دستور وزیر بهداشت برای‌ واکسینه‌شدن گروه‌های جدید

نقره داغ کرونایی 474 هزار راننده در تعطیلات اخیر

رمدسیویر نجات‌بخش از کرونا یا بی‌فایده؟

شهردار کنگاور بازداشت شد

سارق خانه کارمند سفارت فرانسه دستگیر شد

ثبت واکسن "برکت" در سازمان جهانی بهداشت در حال انجام است

تعداد بیماران کرونایی آزمون کارشناسی ارشد مشخص شد

مرگ تلخ کودک 8 ساله در بابلسر

کرایه خودرو روزی 4 میلیون برای شمال‌گردی!

یک کرونای جدید در انگلیس کشف شد

ثبت بالاترین فوتی‌های کرونا در پیک پنجم؛ شناسایی 18632 بیمار جدید

اتمام تعهد 10 میلیون دوزی واردات واکسن کرونا از سوی هلال احمر

آنتی بادی کرونا 9 ماه در بدن باقی می‌ماند

کار بزرگ پزشک هندی برای زندانیان مشهد

بلای هولناک سر زن اسفراینی در کوه

آمار روزانه واکسیناسیون کرونا در تهران

هشدار هواشناسی نسبت به رگبار و باد شدید در برخی استان‌ها

ده‌ها کُشته در پی سیل و رانش زمین در چین و هند

خط تولید واکسن روسی اسپوتنیک وی در ایران دچار حاشیه شد

علت اعتراض مسافران پرواز شیراز به بندرعباس با توضیحات ایران ایر

کاهش 54 درصدی بارندگی در کشور

حریق گسترده در کارخانه پنبه گناباد

پیرمرد قاتل به دام افتاد

افزایش جریان آب در رودخانه‌های حاشیه کرخه

سقوط مرگبار سارق هنگام فرار از صحنه جرم

جزئیات تازه واکسیناسیون در سراسر کشور

محدودیت ورود به استان مازندران تا چه زمانی است؟

جاری‌ شدن مجدد مایه حیات در دشت‌ آزادگان

عقرب پسر بچه هشترودی را کُشت

چرا خوزستان این روزها خشکسالی را تجربه می‌کند؟