عصر قم

آخرين مطالب

اوج تجلی هنر گچ‌بری در بقاع متبرکه قم اجتماعی

اوج تجلی هنر گچ‌بری در بقاع متبرکه قم
  بزرگنمايي:

عصر قم - ایسنا/قم در دوازدهمین شماره از پرونده خبری سیمای گردشگری قم، به معرفی برخی از این امامزادگان که زیارتگاه شیفتگان اهل بیت(ع) است، می‌پردازیم.
علاوه بر بارگاه قدسی حضرت معصومه(س) بیش از 400 امامزاده در شهر قم وجود دارد، علویان و سادات بی شماری که پس از به ولایتعهدی رسیدن امام رضا(ع) به شوق دیدار وی راهی سرزمین ایران شدند و بسیاری از آنان در قم مورد استقبال مردم قرار گرفتند.
برخی از آنان دارای ضریح و بقعه‌هایی هستند که از زیباترین شیوه‌های معماری عصر و دوران خود بهره‌مندند.
در این شماره از پرونده خبری سیمای گردشگری قم، به معرفی برخی از این امامزادگان که زیارتگاه شیفتگان اهل بیت(ع) است، می‌پردازیم.
امامزاده شاهزاده ابو احمد(ع)
این بنا در بیرون دروازه ری در شمال شرقی قم و در میانه بقاع چهار امامزاده و شاهزاده سید علی واقع شده و مدفن ابو احمد محمد بن حنفیه از احفاد حضرت علی(ع) است. این بنا از آثار بسیار قدیمی شهر قم است. که در سال 932 ه . ق . تجدید بنا و تزیین شده و دارای بقعه ای متضمن آثار هنری از گچبری و مرقدی کاشی‌کاری شده است. در قسمت‌های بدنه و سطح مرقد، کتیبه‌ای به خط ثلث سفید از کاشی خشتی است که روی آن آیات و عباراتی به تاریخ 932ه . ق . خوانده می‌شود.

عصر قم

در طرف شرقی و برابر در ورودی نیز کتیبه‌ای از کاشی معرق اشاره به نام شاه طهماسب حسینی موسوی صفوی دارد که اکثر کاشی‌های آن فرو ریخته و فقط کاشی‌های روی جدار آن باقی مانده است که از حیث رنگ، قدمت قابل توجهی دارد.
روی بقعه، گنبدی هرمی و 6 ترکی به ارتفاع 8 متر با گردنی مضلع و 6 ترکی نماسازی شده که جرزهای ساده آجری دارد و از هر نمایی به کاشی‌های معقلی متضمن کتیبه‌ای به خط بنایی از کاشی‌های الوان مزین است و روی بعضی از آن‌ها آیات قرآن کریم و نام حضرت «علی» خوانده می‌شود.
امامزاده شاهزاده قاسم(ع)
بنای مزار احمد بن قاسم بن احمد بن علی بن جعفر الصادق(ع) نزدیک دروازه قلعه قم - جنوب شرقی شهر - از آثار خاندان علی صفی است و آرایش‌های ظریف گچبری آن اثر علی بن محمد ابی شجاع است. بنا در مجموع از بهترین و زیباترین نمونه‌های اوج تجلی هنر گچبری در دوره قدیم قم است و در سال 780 ه. ق . ساخته شده است.
نمای خارجی بنا نخست هشت گوشه و در بالا، شانزده ضلعی با گنبد قوسی از مصالح آجری است که در دوره‌های اخیر قبه‌ای کوچک نیز بر فراز آن بنا کرده‌اند. مرقد امامزاده در میان بنا با کاشی کاری نو آراسته شده که قبلاً کاشی دوره ایلخانی داشته است.
بر روی لوح مرقد که اکنون به عنوان «محراب مسجد قم» در موزه برلین نگهداری می‌شود، عبارت تاریخ صفر 663 ه. ق . و کار علی بن محمد بن ابی طاهر حک شده است.
امامزاده شاهزاده حمزه(ع)
شاهزاده حمزه از فرزندان موسی بن جعفر و برادر امام رضا است. این امامزاده که در میدان کهنه قم واقع شده، مورد احترام ویژه مردم است. بقعه شاهزاده حمزه پلان بسیار جالبی دارد. درهای ورودی حیاط آن به طور قرینه از ضلع شرقی و غربی تعبیه شده است. حیاط بقعه مستطیل شکل است و دور آن طاق نماهایی تعبیه شده که کلاً با طاق رومی زینت یافته‌اند.

عصر قم

یکی از تزیینات بسیار جالب بقعه ایوان ورودی به حرم است. در بدنه ایوان و زیر پایه قوس یک ردیف کتیبه بر روی زمینه لاجوردی وجود دارد که تاریخ 1301 ه. ق. سال احداث بنا را نشان می‌دهد. کاشی‌های شطرنجی سفید روی دیوارهای ایوان از نوع کاشی‌های قاجاری است.
سقف حرم به صورت حلزونی یا ترکیبی از مخروطی و گنبدی است که در رأس حالت مدور پیدا کرده است. در قسمت زیر گنبد از داخل مقرنس سازی بسیار جالبی با گچ صورت گرفته است. در جنب این امامزاده بنای امامزاده دیگری به نام شاهزاده احمد وجود دارد که گویا برادر شاهزاده حمزه است.
امامزاده علی بن جعفر(ع)
امامزاده علی بن جعفر مشهور به «در بهشت» در شرق شهر قم قرار دارد. بنا هشت وجهی با گنبد دو پوشش هرمی شکل به اوایل سده هشتم ه. ق. تعلق دارد که در دوره قاجار، ایوان و بیوتاتی به آن اضافه شد. این امامزاده مدفن «علی بن جعفر» فرزند امام صادق (ع) است.
این بقعه پس از آستانه مقدسه بر بقیه اماکن و مقابر استان قم از نظر تزیینات برتری دارد. یکی از مهم ترین عناصر تزیینات این بقعه هنر گچبری به کار رفته در آن است که در زمره برجسته ترین آثار هنری سده هشتم و هم طراز بناهایی همچون «گنبد علویان همدان»، «مدرسه حیدریه قزوین» و «بقعه پیربکران اصفهان» محسوب می‌شود.

عصر قم

کاشی‌های کوکبی زرین فام ازاره بنا بالغ بر 94 پارچه با نقش‌های گیاهی، حیوانی و انسانی و کتیبه‌هایی به خط نسخ شامل آیات قرآن، روایات مذهبی و ابیات فارسی از دیگر تزیینات منحصر به فرد این بقعه به حساب می‌آیند و بخش‌هایی از آن‌ها امروزه زینت بخش بسیاری از موزه‌های ایران و جهان است.
محراب زرین فام بنا که در طاقنمای جنوبی بقعه قرار داشت و به دستور «یوسف بن علی بن محمد بن ابن طاهر» آخرین فرد از خاندان ابی طاهر به سال ٧٣٤ ه. ق. ساخته شده بود، یکی دیگر از آثار هنری این بقعه است. این محراب امروزه زینت بخش موزه دوران اسلامی در موزه ملی ایران است.
امامزاده چهل اختران
این زیارتگاه در شهر قم قرار دارد و مدفن موسی مبرقع (ع) فرزند امام محمد تقی (ع) و امامزادگان دیگر است. به همین دلیل در صحن بزرگ این مجموعه سه زیارتگاه به اسامی امامزاده موسی مبرقع (ع)، چهل اختران و امامزاده زید (ع) قرار دارد. این زیارتگاه در میان مردم به نام چهل اختران شهرت دارد.

عصر قم

امامزاده موسی مبرقع (ع) به نظر می‌رسد که بنای ساختمان این زیارتگاه از آثار قبل از صفویه باشد. اما اکنون اثری از گذشت زمان بر چهره آن مشاهده نمی‌شود و در آن عملیات تجدید بنا صورت می‌گیرد. این بنا مدفن موسی مبرقع فرزند امام جواد(ع) است. تاریخ بنای این بقعه سال 950 ه. ق. آمده است. بانی آن شاه طهماسب صفوی و معمار هنرمندش «استاد سلطان قمی» از مشاهیر معماری دوره صفویه به شمار می‌رود.
در سال 953 ه. ق. به دستور شاه طهماسب صفوی سقفی بسیار مرتفع از آجر بر این بقعه زده شد. در این مکان قبور جمعی از سادات و امامزادگان از جمله فرزندان و اولادان امام موسی مبرقع (ع) جای دارد. می‌گویند در این بقعه چهل زن، چهل مرد و بیست و پنج کودک، در مجموع صد و پنج نفر، دفن شده‌اند.
امامزاده سید سربخش(ع)
این امامزاده در شرق شهر قم مقابل چهل اختران قرار دارد و مدفن یکی از نوادگان امام جعفر صادق (ع) است. بنای این امامزاده از آثار نیمه دوم سده هشتم ه. ق. است به استناد کتیبه موجود، این بنا به دستور «غیاث الدین امیر محمد» از بزرگان خاندان علی صفی و فرمانروایان قم بنیاد شد.

عصر قم

تزیینات گچبری بنا از آثار «علی بن محمد بن ابی شجاع» هنرمند بزرگ آن دوران است.
امامزاده شاهزاده ابراهیم(ع)
این بنا در بیرون دروازه کاشان - قم و نزدیک مزار «در بهشت» درون محوطه محصوری که به عنوان گورستان استفاده می‌شود، واقع شده و مدفن یکی از نوادگان امام هفتم است. تاریخ ساخت بنا بر اساس قدیمی ترین کتیبه موجود به اوایل قرن نهم ه. ق . (805) می‌رسد.
گنبد بیرونی بنا از نوع دو پوسته گسسته و 16 ترک بلند با شیب تند است. سطح خارجی گنبد در اوایل قرن حاضر مجددا کاشی‌کاری شده است. پوسته داخلی گنبد، نیم کروی است. تزیینات بنا مقرنس کاری، گچ کاری، نقاشی روی گچ و کاشی کاری شده است. تزیینات گچ بری بنا بسیار پر ارزش است. این تزیینات شامل قاب بندی‌های اطراف طاق نماها و موتیف‌های تزیینی لچکی‌های پشت بغل گوشوارها و طاق نماها و نیم ستون‌های تزیینی در هر یک از زوایاست.
امروزه بنا فاقد کاشی کاری با اصالت تاریخی و هنری است اما پیش تر درگاه ورودی بنا به کاشی‌های خشتی عصر قاجار مزین بوده است. بانی بنا از بانوان دودمان صفوی و گویا همسر خواجه ابراهیم باشد که در آن سال فرمانروای قم و پیرامون آن بوده است.
انتهای پیام

لینک کوتاه:
https://www.asreqom.ir/Fa/News/595422/

نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield
مخاطبان عزیز به اطلاع می رساند: از این پس با های لایت کردن هر واژه ای در متن خبر می توانید از امکان جستجوی آن عبارت یا واژه در ویکی پدیا و نیز آرشیو این پایگاه بهره مند شوید. این امکان برای اولین بار در پایگاه های خبری - تحلیلی گروه رسانه ای آریا برای مخاطبان عزیز ارائه می شود. امیدواریم این تحول نو در جهت دانش افزایی خوانندگان مفید باشد.

ساير مطالب

غیبت قهرمان جهان و رامین طاهری در اهواز

ادعای ستاره سابق لیورپول درمورد جانشین کلوپ

مدیرعامل مس: مشخص شد مشکل ما بازیکنان نبودند

رکورد سنگین‌ترین مشت جهان شکسته شد

عبدولی در فینال جام تختی؛ هدایت به محمودی رسید

پوچتینو: در چلسی فقط من نباید خودم را ثابت کنم

هدیه به حسینی قبل از پرسپولیس

تشکیل جلسه در مازندران درخصوص ضرب‌وشتم داور کشتی

آلگری: اول صعود به چمپیونزلیگ، بعد قهرمانی جام حذفی

پوستکوگلو: نمی‌خواهیم اجازه بدهیم آرسنال قهرمان شود

آغاز بازی های انتقامی پرسپولیس و اوسمار

راز لگد تاریخی کلینزمن؛ مقابل تراپاتونی گریه کردم!

خیز آنچلوتی برای تاریخ‌سازی در باشگاه رئال

پیشنهاد وزارت ورزش برای تعیین مدیریت پرسپولیس و استقلال

تناقض سازمان‌ لیگ و سردرگمی تیم‌ها

مراسم گرامی داشت مقام آیت‌الله ترابی برگزار شد

آیت الله علوی بروجردی: روحانیت در عصر آیت‌الله بروجردی، با سازمان‌دهی ایشان به اوج رسید/ ایشان معتقد بودند ما برای دنیا حرف داریم

یادنامه‌ای از تشییع با شکوه پیکر آیت الله مهمان‌نواز

مراسم تشییع همسر شهید آیت الله سید مصطفی خمینی شنبه برگزار می شود

پیام های تسلیت در پی درگذشت همسر شهید آیت الله سید مصطفی خمینی

تقدیر آیت‌الله مکارم‌شیرازی از اقدامات فراجا در مسئله حجاب

آیت الله علم الهدی: میدان‌داری مردم و دولت، پیش نیاز تحول فرهنگی است

آیت‌الله درچه‌ای از آخرین فروغ‌های حوزه کهن اصفهان بود

آیت الله خاتمی: در مساله عفاف و حجاب دوقطبی ساخته نشود

پیام تسلیت آیت الله نریمانی در پی درگذشت ماموستا ملااحمد فخری

بخشی از کتاب/ چون که او گل من است

اگر بعد از خوردن بستنی سرفه می‌کنید ممکن است به این بیماری دچار باشید

علت خستگی صبحگاهی و گرفتگی عضلات در بدن

مهم ترین دلایل خواب آلودگی در فصل بهار

بایدها و نبایدهای حجامت برای بانوان

تدابیر پیشگیری از خواب آلودگی بهاری

چه عواملی باعث بیرون زدگی دیسک کمر می شود؟

سالم‌ترین و بدترین ظروف برای پخت و پز/ استفاده از ظروف چدنی برای این افراد مشکل‌ساز می‌شود

شناسایی 3 نوع سرطان با یک قطره خون

لزوم کنترل سرعت خودرو‌ها در بزرگراه خلیج فارس و آیت الله هاشمی رفسنجانی بم

بعضی از رنج ها‌‌‌‌‌‌‌ را نمیشه حل کرد!

داستانک/ انسان های بازنده

بارش پراکنده باران در ارتفاعات قم

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی: عدالت آزمونی در سازمان سنجش محقق شده است

پیامدهای تعطیل شدن روز پنجشنبه

رقابت پرمتقاضی‌ترین رشته‌های کنکور آغاز شد

دستگیری 4 نفر سر جلسه کنکور

داستان عجیب گم شدن حلقه ازدواج

وعده حل مشکل کمبود ناوگان جاده‌ای اربعین 1403 با واردات

به کار گیری منشی های خانم در ادارات کرمانشاه ممنوع شد

خبر خوش رئیس سازمان سنجش برای بازماندگان از کنکور به خاطر سیل

ماجرای قمه‌کشی در ارومیه

مناسبت روز/ جمعه، 7 اردیبهشت‌ماه

اینفوگرافی/ 6 نشانه پنهان ابتلا به فرسودگی شغلی

تاثیر اختلال در دستگاه گوارش روی ریزش مو