عصر قم - کاشان-پژوهشگر قرآنی گفت: انسان در انتخاب مسیر زندگی مختار است، اما هر انتخابی حقانیت ندارد و پیامدهای آن نیز از انتخاب فرد جدا نیست، از این رو ارزش اعمال خیر در اراده آگاهانه برای انجام آنها است.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا در کاشان، سیدرضا واجدی پژوهشگر قرآنی در یکصدوسومین نشست قرآنی کارگزاران حج و زیارت کاشان که در اداره حج و زیارت این شهرستان برگزار شد، به تبیین پارهای از مفاهیم قرآنی و تربیتی پرداخت و با اشاره به ماجرای مباهله پیامبر اکرم (ص) با مسیحیان نجران گفت: هنگامیکه مسیحیان مشاهده کردند پیامبر (ص) همراه نزدیکترین اعضای خانواده خود برای مباهله حاضر شده است، از انجام این رویارویی معنوی منصرف شدند؛ زیرا دریافتند کسی که اهل بیتش را به چنین صحنهای میآورد، به حقانیت راه خود یقین دارد.
وی با بیان اینکه واقعه مباهله یکی از روشنترین نشانههای جایگاه اهل بیت (ع) در اسلام است، افزود: این موضوع پرسشی جدی پیش روی مسلمانان قرار میدهد که چگونه در ماجرای کربلا، با وجود حضور اهل بیت امام حسین (ع)، بسیاری از افراد حقیقت را درنیافتند و در برابر خاندان پیامبر (ص) ایستادند.
این پژوهشگر قرآنی همچنین با اشاره به آیه مباهله و مناسبتهای مرتبط با نزول سوره «هل أتی» یا «انسان» گفت: این سوره از جمله سورههایی است که جایگاه والای اهل بیت (ع) و مقام ابرار را به زیبایی ترسیم میکند و انسان را از مرتبهای که چیزی قابل ذکر نبود، به عالیترین مراتب معنوی میرساند.
تفسیر قرآن در پرتو پیوند آیات با یکدیگر
وی با تأکید بر ضرورت فهم آیات قرآن در کنار یکدیگر بیان کرد: یکی از اصول مهم در تفسیر قرآن این است که آیات نباید بهصورت جداگانه و بریده از سیاق خود تفسیر شوند؛ بلکه آیات پیش و پس از یکدیگر در روشنشدن معنا نقش اساسی دارند.
واجدی با اشاره به آیات آغازین سوره انسان ادامه داد: خداوند در این سوره یادآور میشود، زمانی بر انسان گذشته است که موجودی قابل ذکر نبود، سپس از نطفهای آمیخته آفریده شد، مراحل گوناگون رشد را طی کرد و به نعمتهایی همچون شنوایی و بینایی دست یافت. این نعمتها مقدمه هدایت انسان هستند تا بتواند مسیر شکر یا کفر را انتخاب کند.
وی با بیان تفاوت میان هدایت ارائه طریق و هدایت ایصال به مطلوب است، تصریح کرد: خداوند راه را به انسان مینمایاند و اختیار انتخاب را برایش قرار میدهد، اما رسیدن به مقصد و بهرهمندی از هدایت ویژه الهی، پاداش کسانی است که مسیر حق را برمیگزینند.
این پژوهشگر قرآنی در تبیین مفهوم اختیار گفت: انسان قدرت انتخاب دارد، اما این بهمعنای حقانیت همه انتخابها نیست. همانگونه که فرد میتواند عملی زیانبار را انتخاب کند، ناگزیر باید پیامدهای آن را نیز بپذیرد. قرآن نیز هنگامی که از اختیار انسان سخن میگوید، در کنار آن به آثار و نتایج انتخابهای نادرست هشدار میدهد.
وی همچنین با اشاره به آیات سوره مریم اظهار کرد: قرآن انسان را به تأمل در گذشته خود فرا میخواند و یادآور میشود که پیش از ورود به این جهان، در علم و اراده الهی حضور داشته است. این نگاه، جایگاه انسان را فراتر از عمر ظاهری او نشان میدهد و بیانگر آن است که آفرینش انسان امری اتفاقی و بیهدف نیست.
نقش اراده در انجام خیر و پرهیز از گناه
واجدی با تأکید بر اهمیت نیت و اراده در اعمال انسان افزود: ارزش کارهای خیر زمانی آشکار میشود که انسان از پیش برای انجام آنها برنامهریزی و اراده داشته باشد. کار خیر نباید حاصل اتفاق و شرایط گذرا باشد، بلکه باید در خواست و تصمیم آگاهانه انسان ریشه داشته باشد. کسی که همواره در جستوجوی فرصتهای خدمت، کمک به دیگران و انجام اعمال صالح است، حتی اگر موفق به انجام همه آنها نشود، از پاداش نیت خیر بهرهمند خواهد شد.
وی با اشاره به تفاوت میان خطاهای ناخواسته و گناهان برنامهریزیشده تصریح کرد: گناهی که از سر غفلت و ضعف انسانی رخ دهد، زمینه توبه و بازگشت را فراهم میکند؛ اما هنگامیکه انسان آگاهانه و با برنامهریزی در مسیر نادرست گام بردارد و حتی آن را حق خود بداند، فاصلهاش با توبه و اصلاح بیشتر خواهد شد.
این پژوهشگر قرآنی با بیان اینکه بعضی از انحرافات زمانی خطرناکتر میشوند که به مطالبه و ارزش اجتماعی تبدیل شوند، ادامه داد: انسان مؤمن باید همواره مراقب باشد که گناه را توجیه نکند و از تبدیل خطا به باور یا مطالبه اجتماعی بپرهیزد.
وی با تأکید بر اینکه نیت خیر و اراده برای انجام کارهای نیک از سرمایههای ارزشمند معنوی انسان است، گفت: حتی زمانیکه توان انجام بعضی از اعمال خیر از انسان سلب شود، اگر روحیه خیرخواهی و اراده انجام کار نیک در او باقی بماند، همچنان در ثواب و آثار آن عمل شریک خواهد بود./۱۳۰۷/
خبرنگار: محمد ملک آبادی