رسانه با روایت حقیقت، بازدارندگی و انتقام عادلانه را محقق می‌کند

عصر قم - استاد درس خارج حوزه علمیه با تأکید بر اینکه «انتقام» در منطق اسلامی مفهومی مستقل و فراتر از «قصاص» است، آن را فریضه‌ای الهی با کارکرد تحقق عدالت و بازدارندگی دانست و گفت: انتقام در نگاه دینی نه از سر احساس و کینه‌جویی، بلکه برای جلوگیری از تکرار ظلم است.

به گزارش خبرنگار سرویس فرهنگی اجتماعی خبرگزاری رسا، حجت‌الاسلام والمسلمین عباس رفعتی نائینی، استاد درس خارج حوزه علمیه، در نخستین نشست «روایت و گفتمان خون‌خواهی امام شهید در بستر بازدارندگی رسانه‌ای» از سلسله نشست‌های« مطالبه خونخواهی امام شهید» که در خبرگزاری رسا برگزار شد، با تأکید بر تفاوت مفهومی «انتقام» و «قصاص» گفت: انتقام در منطق دینی، مفهومی مستقل، گسترده و فراتر از قصاص دارد و نباید این دو مفهوم با یکدیگر خلط شوند.
وی در ابتدای سخنان خود با حمد و ثنای الهی و صلوات بر پیامبر اکرم(ص) و اهل‌بیت(ع)، بار دیگر شهادت قائد عظیم‌الشأن، حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای را تسلیت گفت.
استاد درس خارج حوزه علمیه با اشاره به آخرین پیام رهبر معظم و معزز انقلاب، آیت‌الله سیدمجتبی خامنه‌ای، اظهار داشت: در این پیام، بحث انتقام به‌صورت جدی مطرح شد و ایشان فرمودند: «این انتقام حتمی است؛ چه من باشم، چه نباشم، این انتقام صورت خواهد گرفت، ان‌شاءالله.»
وی همچنین از خبرگزاری رسا و برگزارکنندگان این نشست قدردانی کرد و افزود: برگزاری این نشست برای تبیین مبانی انتقام از منظر دینی و در بستر بازدارندگی، اقدامی ارزشمند و در راستای پرداختن به یکی از موضوعات مهم و اساسی است.
انتقام؛ مفهومی الهی، انسانی و عقلایی در نگاه اسلام
حجت‌الاسلام والمسلمین رفعتی نائینی در ادامه، انتقام را مفهومی الهی، انسانی و عقلایی دانست و تصریح کرد: انتقام تنها یک مفهوم دینی و معرفتی نیست، بلکه مفهومی عقلایی است که در نظام‌های حقوقی و قوانین موضوعه بشری نیز مورد توجه قرار گرفته است.
وی با بیان اینکه عقلای عالم نیز موضوع انتقام را در چارچوب قوانین و مقررات خود بررسی کرده‌اند، اظهار داشت: این مسئله نشان می‌دهد که اصل انتقام، ریشه در فطرت و عقلانیت انسانی دارد و صرفاً یک مفهوم احساسی یا اختصاصیِ متون دینی نیست.
استاد درس خارج حوزه علمیه مهم‌ترین نکته مقدماتی در این بحث را تفکیک میان «قصاص» و «انتقام» عنوان کرد و گفت: ما دو واژه مستقل به نام قصاص و انتقام داریم که باید میان آن‌ها تفاوت قائل شد؛ زیرا انتقام، مفهومی فراتر از قصاص است.

وی با تبیین مفهوم قصاص افزود: قصاص به مجازاتی گفته می‌شود که متناسب و هم‌سنگ با جرم ارتکابی باشد؛ به‌گونه‌ای که اگر کسی دست دیگری را قطع کند، در شرایط مقرر، دست او قطع می‌شود، اگر چشمی را کور کند، قصاص چشم مطرح است و اگر نفسی را به قتل برساند، قصاص نفس اجرا می‌شود.
حجت‌الاسلام والمسلمین رفعتی نائینی ادامه داد: اما انتقام، دایره‌ای بسیار گسترده‌تر از قصاص دارد و الزاماً در قالب یک مجازات محدود و هم‌سنگ با جرم خلاصه نمی‌شود.
وی در پایان این بخش از سخنان خود تأکید کرد: نخستین نکته‌ای که در تبیین این موضوع باید مورد توجه قرار گیرد، آن است که انتقام مفهومی مستقل و فراتر از قصاص دارد و نباید این دو مفهوم با یکدیگر خلط شوند.
حجت‌الاسلام والمسلمین عباس رفعتی نائینی در ادامه سخنان خود، مهم‌ترین محور بحث را تبیین جایگاه انتقام در فقه اسلامی دانست و اظهار داشت: نکته سوم و محور اصلی عرایض بنده این است که انتقام، یک فریضه و واجب دینی است.
وی با بیان اینکه انتقام با قصاص تفاوت ماهوی دارد، گفت: در قصاص، اختیار وجود دارد؛ یعنی ولیّ دم می‌تواند قصاص کند و می‌تواند از حق خود گذشته و عفو را برگزیند. قرآن کریم نیز ضمن بیان حکم «النَّفْسَ بِالنَّفْسِ»، راه گذشت و بخشش را نیز مورد توجه قرار داده است.
استاد درس خارج حوزه علمیه ادامه داد: اما در مسئله انتقام، موضوع متفاوت است؛ زیرا انتقام از منظر فقه و شریعت، یک تکلیف و فریضه الهی به شمار می‌رود. خداوند در مواردی به انتقام فرمان داده و این امر، یک ضرورت دینی است.
وی با اشاره به آخرین پیام رهبر معظم و معزز انقلاب، آیت‌الله سیدمجتبی خامنه‌ای، افزود: همان‌گونه که در این پیام تأکید شد که «این انتقام حتماً انجام خواهد شد»، این تأکید بر پایه همین مبنای دینی است که انتقام، یک امر ضروری و یک فریضه الهی محسوب می‌شود.
حجت‌الاسلام والمسلمین رفعتی نائینی با بیان اینکه برای اثبات این دیدگاه، ادله‌ای از قرآن کریم وجود دارد، اظهار داشت: به اختصار چند دلیل را مطرح می‌کنم تا مقدمه‌ای برای استفاده از دیدگاه‌های فضلای حاضر در این نشست باشد.

وی نخستین دلیل را آیه شریفه «وَمَنْ قُتِلَ مَظْلُومًا فَقَدْ جَعَلْنَا لِوَلِیِّهِ سُلْطَانًا» عنوان کرد و گفت: خداوند متعال می‌فرماید هر کس مظلومانه کشته شود، برای ولیّ او سلطه و اختیار قرار داده‌ایم. هنگامی که فردی مظلومانه به شهادت می‌رسد، خداوند برای ولیّ او ولایت و اختیار مقرر کرده است و در اینجا، ولیّ مقتول می‌تواند ولیّ جامعه و ولیّ امر نیز باشد.
استاد درس خارج حوزه علمیه تصریح کرد: رهبر شهید ما نیز از آن جهت که رهبر جامعه اسلامی بود، ولیّ جامعه محسوب می‌شود و از این منظر، موضوع انتقام در چارچوب همین آیه قابل بررسی است.
وی با اشاره به شرایط شهادت رهبر شهید خاطرنشان کرد: چه کسی تردید دارد که این شخصیت عظیم‌الشأن، مظلومانه و ناجوانمردانه به شهادت رسید؛ در حالی که در شرایط مذاکره، با فریب و خیانت، مورد حمله و بمباران قرار گرفت. بنابراین، این حادثه از مصادیق روشن آیه «وَمَنْ قُتِلَ مَظْلُومًا فَقَدْ جَعَلْنَا لِوَلِیِّهِ سُلْطَانًا» است.
حجت‌الاسلام والمسلمین رفعتی نائینی دومین دلیل بر ضرورت انتقام را آیه شریفه «فَقَاتِلُوا أَئِمَّهَ الْکُفْرِ» دانست و اظهار داشت: خداوند در این آیه به مبارزه با پیشوایان کفر فرمان می‌دهد و تعبیر «قاتلوا» صیغه امر است که بر دستور و تکلیف دلالت دارد، نه صرف جواز.
وی افزود: البته باید به موضوع این حکم توجه کرد؛ قرآن کریم از «أَئِمَّهَ الْکُفْرِ» سخن می‌گوید، نه هر کافری. این عنوان ناظر به کافران حربی و کسانی است که در جایگاه دشمنی و جنگ با جامعه اسلامی قرار دارند.
استاد درس خارج حوزه علمیه در پایان این بخش از سخنان خود تأکید کرد: کسانی که رهبر یک امت را به شهادت رسانده‌اند، مرتکب جنایات جنگی شده و حتی کودکان و غیرنظامیان را هدف قرار داده‌اند، از مصادیق روشن دشمنان محارب و پیشوایان ظلم و کفر به شمار می‌روند.
حجت‌الاسلام والمسلمین رفعتی نائینی در ادامه، سومین دلیل بر ضرورت انتقام را آیه شریفه محاربه و افساد فی‌الارض دانست و اظهار داشت: خداوند متعال در آیه «إِنَّمَا جَزَاءُ الَّذِینَ یُحَارِبُونَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَیَسْعَوْنَ فِی الْأَرْضِ فَسَادًا...» ابتدا موضوع را مشخص کرده و سپس حکم را بیان می‌کند؛ یعنی کسانی که با خدا و رسول او به جنگ برخاسته و در زمین به فساد می‌پردازند.
وی با بیان اینکه مصادیق این آیه در روزگار ما کاملاً روشن است، گفت: چه مصداقی روشن‌تر از سران آمریکا و رژیم صهیونیستی برای این عنوان می‌توان یافت؛ کسانی که مرتکب جنایت‌های گسترده شده، در برابر ملت‌ها ایستاده‌اند و دست به کشتار و تجاوز زده‌اند.
استاد درس خارج حوزه علمیه افزود: امروز در جامعه بشری با مصادیقی از محاربه با خدا و افساد فی‌الارض مواجه هستیم. حتی کسانی که مستقیماً سلاح به دست نگرفته‌اند، اما با حمایت، تأیید و پشتیبانی رسانه‌ای از این جنایت‌ها نقش‌آفرینی کرده‌اند، در این مسئله قابل توجه هستند.
وی با اشاره به نقش رسانه‌ها در حمایت از تجاوز و جنایت تصریح کرد: رسانه‌هایی که از تجاوز وحشیانه و جنایت علیه یک ملت و شهادت رهبر یک امت حمایت کردند، باید بدانند که در برابر افکار عمومی و وجدان انسانی مسئول هستند.
حجت‌الاسلام والمسلمین رفعتی نائینی با اشاره به بازتاب شهادت رهبر شهید در جهان اسلام اظهار داشت: تعبیر بسیار زیبایی که مردم عراق درباره رهبر شهید به کار بردند، «شهید امت» بود. ما در ایران از ایشان به عنوان «شهید ایران» یاد می‌کنیم، اما در بسیاری از نقاط جهان اسلام، به‌ویژه در عراق، مردم از ایشان با عنوان «شهید امت» یاد کردند.
وی ادامه داد: در مراسم تشییع در نجف، کربلا و دیگر مناطق، هر کس را که مورد گفت‌وگو قرار می‌دادید، این تعبیر را می‌شنیدید که او «شهید امت» است؛ زیرا جنایتکاران، رهبر یک امت را به شهادت رسانده‌اند.
استاد درس خارج حوزه علمیه تأکید کرد: این همان معنای «یُحَارِبُونَ اللَّهَ وَیَسْعَوْنَ فِی الْأَرْضِ فَسَادًا» است و بر اساس این مبنا، باید نسبت به چنین جنایتکارانی انتقام صورت گیرد.
وی با اشاره به ادامه این آیه خاطرنشان کرد: خداوند متعال برای محاربان و مفسدان فی‌الارض چهار نوع مجازات را بیان می‌کند؛ کشتن، به دار آویختن، قطع دست و پا به صورت مخالف و تبعید که این احکام، بیانگر شدت برخورد با کسانی است که امنیت و حیات جامعه انسانی را به خطر می‌اندازند.
حجت‌الاسلام والمسلمین رفعتی نائینی سپس چهارمین دلیل بر ضرورت انتقام را آیه «وَلَکُمْ فِی الْقِصَاصِ حَیَاهٌ یَا أُولِی الْأَلْبَابِ» عنوان کرد و گفت: هرچند در ابتدای بحث بیان کردیم که انتقام با قصاص تفاوت دارد، اما از آیه قصاص نیز می‌توان برای تبیین فلسفه و حکمت انتقام بهره گرفت.
وی افزود: درست است که قصاص مفهومی متفاوت از انتقام دارد، اما هنگامی که قرآن کریم حکمت قصاص را بیان می‌کند، این حکمت به طریق اولی در مسئله انتقام نیز قابل توجه است.
استاد درس خارج حوزه علمیه با اشاره به آیه «وَلَکُمْ فِی الْقِصَاصِ حَیَاهٌ یَا أُولِی الْأَلْبَابِ» اظهار داشت: ممکن است این پرسش مطرح شود که چگونه اجرای مجازات و گرفتن جان یک مجرم، سبب حیات و زندگی جامعه می‌شود؛ پاسخ آن است که فلسفه قصاص، تنها مجازات فرد مجرم نیست، بلکه ایجاد بازدارندگی در جامعه و جلوگیری از تکرار جنایت است.
وی ادامه داد: هنگامی که حکم قصاص اجرا می‌شود، دیگران از ارتکاب چنین جرایمی بازداشته می‌شوند و امنیت عمومی جامعه حفظ می‌شود. قرآن کریم نیز این حقیقت را خطاب به «اولوالالباب»؛ یعنی صاحبان خرد، اندیشه و تعقل، بیان کرده است.
حجت‌الاسلام والمسلمین رفعتی نائینی در پایان این بخش از سخنان خود تصریح کرد: بر اساس همین منطق، اگر قصاص به دلیل ایجاد بازدارندگی موجب حیات جامعه می‌شود، انتقام که در برابر جنایت‌های بزرگ‌تر و تهدیدهای گسترده‌تر مطرح است، به طریق اولی دارای کارکرد بازدارندگی خواهد بود و هنگامی که در چارچوب عدالت و برای جلوگیری از تکرار جنایت انجام شود، به حفظ امنیت و آرامش جامعه بشری خواهد انجامید.
حجت‌الاسلام والمسلمین رفعتی نائینی در ادامه تبیین فلسفه انتقام، با اشاره دوباره به آیه «وَلَکُمْ فِی الْقِصَاصِ حَیَاهٌ» اظهار داشت: همان‌گونه که قرآن کریم حکمت قصاص را حفظ حیات جامعه و بازدارندگی از وقوع جرم و جنایت معرفی می‌کند، همین حکمت به طریق اولی در مسئله انتقام نیز جریان دارد.
وی افزود: انتقام به دلیل گستردگی و اهمیت موضوع، می‌تواند نقش بازدارندگی بیشتری داشته باشد؛ زیرا مخاطب آن تنها یک فرد یا یک جنایت محدود نیست، بلکه جنایتکاران جنگی و کسانی را نیز در بر می‌گیرد که امنیت و آرامش ملت‌ها را تهدید می‌کنند.
استاد درس خارج حوزه علمیه تصریح کرد: اگر در برابر چنین جنایت‌هایی واکنش متناسب و بازدارنده‌ای وجود نداشته باشد، دشمنان بشریت و مروجان توحش مدرن، جسورتر خواهند شد و دامنه جنایت‌های آنان گسترش خواهد یافت.
وی با تأکید بر اینکه فلسفه انتقام، حفظ حیات و امنیت جامعه انسانی است، گفت: اگر اهل خرد و اندیشه باشیم، باید بدانیم که انتقام برای حفظ امنیت جامعه و جلوگیری از تکرار جنایت تشریع شده است؛ زیرا اگر در برابر جنایت‌های بزرگ انتقام گرفته نشود، دشمنان انسانیت به ارتکاب خشونت و جنایت‌های بیشتری تشویق خواهند شد.
حجت‌الاسلام والمسلمین رفعتی نائینی خاطرنشان کرد: از همین رو، حکمت آیه «وَلَکُمْ فِی الْقِصَاصِ حَیَاهٌ» در مسئله انتقام نیز به طریق اولی جاری است؛ چراکه بازدارندگی انتقام می‌تواند از وقوع جنایت‌های بزرگ‌تر جلوگیری کند.
وی سپس با طرح این پرسش که فلسفه قصاص و انتقام چیست، اظهار داشت: قصاص و انتقام، هیچ‌کدام دردی از مقتول یا شهید درمان نمی‌کند. اگر قاتل مجازات شود یا نشود، مقتول دوباره زنده نخواهد شد و حتی در قصاص عضو نیز، با اجرای مجازات، عضو از دست‌رفته فرد مظلوم بازنمی‌گردد.
استاد درس خارج حوزه علمیه ادامه داد: بنابراین، نباید تصور کرد که فلسفه انتقام، تشفی خاطر و آرامش روانی منتقم است. این نگاه با مبانی توحیدی سازگار نیست.
وی با استناد به آیاتی از قرآن کریم افزود: خداوند متعال خود را با عنوان «منتقم» معرفی کرده و می‌فرماید: «إِنَّا مِنَ الْمُجْرِمِینَ مُنْتَقِمُونَ» و نیز «إِنَّ اللَّهَ عَزِیزٌ ذُو انْتِقَامٍ». روشن است که درباره ذات اقدس الهی نمی‌توان گفت انتقام برای تشفی خاطر است؛ زیرا اگر همه عالم نیز کافر شوند یا همه انسان‌ها فاسد گردند، هیچ زیانی متوجه خداوند نخواهد شد.
حجت‌الاسلام والمسلمین رفعتی نائینی تأکید کرد: خداوند نیازی به انتقام برای آرامش خود ندارد؛ ازاین‌رو، انتقام الهی برای تحقق عدالت، مقابله با ظلم و جلوگیری از گسترش فساد است و همین منطق درباره انتقام انسانی نیز صادق است.
وی افزود: انتقام برای آرام کردن احساسات شخصی یا ارضای خشم نیست، بلکه برای اجرای عدالت، حفظ امنیت جامعه و جلوگیری از تکرار جنایت تشریع شده است.
استاد درس خارج حوزه علمیه با اشاره به برخی شبهات در این زمینه گفت: از این رو، کسی نباید اشکال کند که خون‌خواهی و انتقام، خلاف اخلاق است یا اینکه بدی را با بدی پاسخ می‌دهد. چنین برداشتی ناشی از نگاهی سطحی به مسئله است.
وی در پایان این بخش از سخنان خود تصریح کرد: صاحبان خرد می‌دانند که اگر جنایتکار مجازات نشود و در برابر جنایت او بازدارندگی ایجاد نگردد، هم خود او به ارتکاب جنایت‌های بیشتری روی خواهد آورد و هم دیگران به انجام جرم تشویق خواهند شد. از این منظر، انتقام در چارچوب عدالت نه تنها ضد اخلاق نیست، بلکه دفاع از حقوق بشر است؛ زیرا هدف آن حفظ جان و امنیت انسان‌ها در برابر جنایتکاران است.
حجت‌الاسلام والمسلمین عباس رفعتی نائینی در ادامه سخنان خود با تأکید بر اینکه انتقام در منطق دینی نباید صرفاً به عنوان واکنشی احساسی تلقی شود، اظهار داشت: اگر از انتقام سخن می‌گوییم، منظور صرفاً پاسخ‌دادن به یک حادثه از روی احساس و خشم نیست، بلکه انتقام در منطق دینی برای تحقق عدالت و ایجاد بازدارندگی در برابر جنایتکاران تشریع شده است.
وی افزود: اگر قرار است انتقامی صورت گیرد، هدف آن نباید صرفاً افزایش خشونت یا تکرار همان رفتار جنایتکارانه باشد، بلکه انتقام باید در راستای ایجاد امنیت، عدالت و آرامش برای جامعه بشری قرار گیرد.
استاد درس خارج حوزه علمیه با بیان اینکه هدف از انتقام، خونریزی متقابل نیست، تصریح کرد: مقصود آن نیست که در برابر خونریزی جنایتکاران، صرفاً دست به خونریزی زده شود، بلکه هدف این است که جهانیان بدانند جنایت علیه انسان‌ها و ملت‌ها بدون پاسخ نخواهد ماند.
وی با اشاره به ابعاد مختلف انتقام گفت: انتقام می‌تواند اشکال گوناگونی داشته باشد؛ از جمله اینکه یک ملت بتواند حقوق از دست‌رفته خود را بازپس گیرد، در برابر ظلم بایستد و اجازه ندهد جنایتکاران احساس مصونیت و امنیت کنند.
حجت‌الاسلام والمسلمین رفعتی نائینی با اشاره به سخنان رهبر معظم و معزز انقلاب، آیت‌الله سیدمجتبی خامنه‌ای، خاطرنشان کرد: ایشان تأکید کردند که اسامی افراد دخیل در این جنایت مشخص است و آزادگان جهان این مسیر را دنبال خواهند کرد. این سخن بدان معناست که جنایتکاران نباید تصور کنند با گذشت زمان یا پنهان شدن از مسئولیت، از پیامد اعمال خود در امان خواهند ماند.
وی سپس با اشاره به محور این نشست، نقش رسانه را در تحقق بازدارندگی مورد توجه قرار داد و اظهار داشت: عنوان این نشست «انتقام در بستر بازدارندگی رسانه‌ای» است و از همین رو، باید به کارکرد رسانه در این عرصه توجه ویژه داشت.
استاد درس خارج حوزه علمیه افزود: امروز شاید در همه عرصه‌ها امکان اقدام مستقیم وجود نداشته باشد، اما در میدان رسانه می‌توان حقیقت را آشکار کرد، چهره جنایتکاران را برای افکار عمومی جهان نمایان ساخت و هزینه اجتماعی و سیاسی اقدامات آنان را افزایش داد.
وی ادامه داد: رسانه می‌تواند ترس از پاسخگویی را در دل جنایتکاران ایجاد کند؛ به گونه‌ای که آنان احساس امنیت نداشته باشند و بدانند رفتارشان در معرض قضاوت ملت‌ها و افکار عمومی جهان قرار خواهد گرفت.
حجت‌الاسلام والمسلمین رفعتی نائینی با استناد به آیه «وَأَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّهٍ تُرْهِبُونَ بِهِ عَدُوَّ اللَّهِ وَعَدُوَّکُمْ» اظهار داشت: یکی از کارکردهای قدرت، ایجاد بازدارندگی است. قرآن کریم فرمان می‌دهد که هر مقدار توان و قدرت در اختیار دارید، فراهم کنید تا به وسیله آن دشمن خدا و دشمن خود را به هراس اندازید.
وی افزود: این آیه نشان می‌دهد که اصل قدرت، صرفاً برای استفاده عملی نیست، بلکه بخشی از فلسفه آن، ایجاد بازدارندگی و جلوگیری از تعرض دشمن است و براین اساس می توانیم سلاح هسته ای داشته باشیم.
استاد درس خارج حوزه علمیه رسانه را یکی از مهم‌ترین ابزارهای قدرت در عصر حاضر دانست و گفت: همان‌گونه که ابزارهای نظامی می‌توانند بازدارندگی ایجاد کنند، رسانه نیز با تولید روایت، تبیین حقیقت و آشکار کردن جنایت‌ها، می‌تواند هزینه اقدامات دشمن را افزایش دهد.
وی تأکید کرد: رسانه امروز به ابزاری راهبردی در میدان مقابله تبدیل شده است؛ ابزاری که بدون شلیک حتی یک گلوله، قادر است محاسبات دشمن را تغییر دهد.
حجت‌الاسلام والمسلمین رفعتی نائینی در پایان این بخش از سخنان خود تصریح کرد: باید نگاه جامعه و افکار عمومی نسبت به مفهوم انتقام اصلاح شود. انتقام در منطق دینی به معنای جنگ‌طلبی، خونریزی یا انتقام‌جویی شخصی نیست، بلکه اقدامی در جهت جلوگیری از تکرار ظلم و برقراری عدالت است.
وی خاطرنشان کرد: لازم است برای مسلمانان، شیعیان، غیرشیعیان و همه آزادگان جهان تبیین شود که انتقام عادلانه در نهایت به سود بشریت است؛ زیرا اجازه نمی‌دهد جنایتکاران احساس کنند می‌توانند هر جنایتی را بدون پرداخت هزینه انجام دهند.
استاد درس خارج حوزه علمیه در پایان تأکید کرد: رسانه در این میدان نقشی تعیین‌کننده دارد و می‌تواند روایت صحیح را به جهان منتقل کند، ادراک عمومی را شکل دهد و مانع از آن شود که دشمن با عملیات روانی، جای قربانی و مجرم را در افکار عمومی تغییر دهد.
حجت‌الاسلام والمسلمین عباس رفعتی نائینی در بخش پایانی سخنان خود با تأکید بر نقش رسانه در تحقق بازدارندگی اظهار داشت: امروز رسانه می‌تواند خود به یک ابزار بازدارنده تبدیل شود و بدون آنکه متکی به خشونت باشد، نقش یک سلاح راهبردی را ایفا کند.
وی افزود: رسانه با ایجاد هزینه برای جنایتکاران، افشای حقیقت و رساندن پیام مظلومیت ملت‌ها به افکار عمومی جهان، این پیام را منتقل می‌کند که اقدامات دشمنان بی‌پاسخ نخواهد ماند.
استاد درس خارج حوزه علمیه با اشاره به یکی از مهم‌ترین مصادیق بازدارندگی گفت: ایجاد رعب و هراس در دل دشمن، یکی از کارکردهای قدرت است. قرآن کریم می‌فرماید: «تُرْهِبُونَ بِهِ عَدُوَّ اللَّهِ وَعَدُوَّکُمْ»؛ یعنی قدرت باید به گونه‌ای باشد که دشمن بداند توانایی مقابله و پاسخ وجود دارد.
وی تصریح کرد: البته این به معنای آن نیست که قدرت صرفاً برای استفاده در میدان درگیری باشد، بلکه بخش مهمی از فلسفه قدرت، جلوگیری از وقوع جنگ و حفظ صلح است.
حجت‌الاسلام والمسلمین رفعتی نائینی با تأکید بر ضرورت تبیین مفهوم انتقام در عرصه رسانه اظهار داشت: امروز باید برای جهان روشن شود که انتقام در نگاه اسلامی، انتقام‌جویی شخصی، احساسات کور یا خشونت‌طلبی نیست، بلکه سازوکاری برای جلوگیری از تکرار ظلم و جنایت است.
وی افزود: اگر جنایتکاران بدانند که هیچ هزینه‌ای برای اقدامات خود پرداخت نمی‌کنند، طبیعی است که دامنه ظلم و تجاوز گسترش خواهد یافت؛ اما اگر بدانند ملت‌ها، افکار عمومی و نظام‌های عدالت‌خواه در برابر جنایت آنان ایستادگی می‌کنند، همین مسئله به عاملی برای بازدارندگی تبدیل خواهد شد.
استاد درس خارج حوزه علمیه رسانه را دارای نقشی تعیین‌کننده در این عرصه دانست و گفت: رسانه باید روایت حقیقی را بسازد و اجازه ندهد دشمن با جنگ روانی و تحریف واقعیت، خود را مدافع و مظلوم معرفی کرده و قربانیان را متهم جلوه دهد.
وی خاطرنشان کرد: باید برای افکار عمومی جهان تبیین شود که انتقام عادلانه، در حقیقت دفاع از انسانیت است؛ زیرا هدف آن جلوگیری از تکرار جنایت و حفظ امنیت انسان‌های دیگر است.
حجت‌الاسلام والمسلمین رفعتی نائینی در پایان با اشاره به جایگاه رسانه در نبرد روایت‌ها تصریح کرد: امروز میدان رسانه، یکی از مهم‌ترین میدان‌های رویارویی است. همان‌گونه که دشمن از رسانه برای تغییر ادراک‌ها و وارونه‌نمایی حقایق بهره می‌گیرد، جبهه حق نیز باید از این ابزار برای تبیین حقیقت، دفاع از مظلوم و ایجاد بازدارندگی استفاده کند.
وی تأکید کرد: انتقام در منطق اسلامی، نه از سر کینه و خشم شخصی، بلکه برای تحقق عدالت و حفظ حیات انسانی است. همان‌گونه که قرآن کریم درباره قصاص فرمود: «وَلَکُمْ فِی الْقِصَاصِ حَیَاهٌ»، در انتقام عادلانه نیز حفظ حیات، امنیت و آرامش جامعه انسانی مورد توجه قرار دارد.
استاد درس خارج حوزه علمیه در پایان ابراز امیدواری کرد: با تبیین صحیح این مفاهیم، نگاه جامعه جهانی نسبت به حقیقت انتقام اصلاح شود و همگان دریابند که انتقام از جنایتکاران، در نهایت اقدامی در جهت دفاع از صلح، عدالت و کرامت انسانی است.