عصر قم - دکتر مینایی با مقایسه رویکردهای سه قدرت جهانی، الگوی پیشنهادی ایران را مبتنی بر خدامحوری، عدالت، مصلحت، خودکفایی راهبردی و حفاظت از فرهنگ اسلامی-ایرانی ترسیم کرد و بر ضرورت ورود نهادهای دینی مانند حوزه علمیه به عرصه هنجارسازی هوش مصنوعی تأکید نمود.
به گزارش خبرنگار سرویس فرهنگی و اجتماعی خبرگزاری رسا، نشست تخصصی «الگوی حکمرانی هوش مصنوعی در فضای ایران پساجنگ» روز پنجشنبه به میزبانی کارگروه هوش مصنوعی مرکز تحقیقات اسلامی مجلس برگزار شد.
در این نشست، دکتر بهروز مینایی، مسئول کارگروه هوش مصنوعی این مرکز، به تشریح وضعیت جهانی هوش مصنوعی، مدلهای حکمرانی سه قدرت بزرگ، و الگوی پیشنهادی برای ایران پرداخت.
دکتر مینایی با اشاره به شاخص های ارزیابی وضعیت هوش مصنوعی در جهان گفت: چین با سرعت بسیار بالایی خود را به شاخصهای جهانی هوش مصنوعی نزدیک میکند. ایران نیز شاخصهای خوبی دارد، اما از نظر زیرساخت وابسته هستیم. اگر بلوغ هوش مصنوعی را به معنای گسترش آموزش و کسب مهارتهایی تعریف کنیم که مردم در زندگی روزمرهشان از آن استفاده کنند، قطعاً رتبه بهتری در جهان پیدا خواهیم کرد.
وی در ادامه به معرفی سه ابرقدرت یا سه قطب دارای اقتدار در هوش مصنوعی پرداخت و افزود: نخست آمریکا و متحدانش هستند که رویکردی بازارمحور با تأکید بر نوآوری خصوصی و حداقل تنظیم مقررات دارند. دوم، چین با مدل دولت محور که کنترل دادهها و هوش مصنوعی در اختیار دولت است و استراتژی آنها رسیدن به رهبری جهانی تا سال ۲۰۳۰ میباشد. سوم، اتحادیه اروپا که از فناوری بازمانده و عمدتاً مصرفکننده است؛ آنها برای جبران این عقبماندگی میگویند ما قانونگذار می شویم و هدفشان صادرات استانداردهای اخلاقی به جهان است. نهادهای کلیدی اروپا، کمیسیون اروپا و هیئت داده اروپا هستند.
مسئول کارگروه هوش مصنوعی مرکز تحقیقات اسلامی مجلس در یک مقایسه تطبیقی اظهار داشت: منطق حکمرانی آمریکا بازار و نوآوری، چین امنیت و کنترل، و اتحادیه اروپا حقوق بشر و کاهش ریسک است. نقش دولت در آمریکا تسهیلگر، در چین هدایتگر و مالک، و در اروپا تنظیمگر میباشد.
وی بازیگران فرعی تأثیرگذار را نیز روسیه و هند معرفی کرد و گفت: در روسیه، هوش مصنوعی در خدمت جنگ ترکیبی و اطلاعاتی است و در هند، هدف تحقق دولت دیجیتال میباشد.
دکتر مینایی میدانهای نبرد در هوش مصنوعی را دو حوزه دانست: نبرد اول، سختافزار است که شامل سه نقطه گلوگاه یعنی تراشههای پیشرفته (با محوریت تایوان و هلند)، دادههای آموزشی باکیفیت (که نیازمند دسترسی به اینترنت آزاد است) و نیروی انسانی نخبه میباشد. نبرد دوم، روایتسازی و هنجارسازی است که شامل گفتمان رقابتی و سکوهای نفوذ میشود.
وی به شعار ایران در این حوزه اشاره نمود: همانطور که رهبر شهید انقلاب فرمودند، باید به جایگاه اول منطقهای در هوش مصنوعی برسیم و حداقل جزو ده کشور اول جهان باشیم.
دکتر مینایی در تبیین نسبت تمدن نوین اسلامی با هوش مصنوعی، چهار محور اصلی را برشمرد: هوش مصنوعی اخلاقمحور بر پایه ارزشهای دینی، ۲. هوش مصنوعی مقاومتی و خودکفا، ۳. هوش مصنوعی تمدنساز، ۴. هوش مصنوعی گفتمانساز.
وی مدل پیشنهادی حکمرانی ایران را چنین ترسیم کرد: نقش دولت باید مالکیت، هدایت و کنترل فراگیر باشد و اولویتها شامل امنیت ملی، حفاظت از فرهنگ اسلامی-ایرانی و خودکفایی راهبردی است. این مدل باید بر پایههای خدامحوری استوار شود، به گونهای که عدالت و مصلحت در برابر منفعتطلبی قرار گیرد و ذهن، قلب و روح در خدمت دین باشد. سابقه تمدنی ایرانی-اسلامی نیز در این زمینه وجود دارد.
مسئول کارگروه هوش مصنوعی مرکز تحقیقات اسلامی مجلس با اشاره به نقش نهادهای دینی در عرصه جهانی گفت: واتیکان بحث خلع سلاح هوش مصنوعی را به عنوان یک نهاد دینی مطرح کرده است. حوزه علمیه و دولت ما نیز باید در این حوزه ورود داشته باشند.
وی در پایان ابعاد حکمرانی هوش مصنوعی را در شش محور فرایندها، ساختار سازمانی، فرهنگ و اخلاق و رفتار، اطلاعات، خدمات زیرساختها و اپلیکیشنها، افراد و مهارتها و صلاحیتها، و سیاستها و قوانین و چارچوبها برشمرد و خاطرنشان کرد: مدل حکمرانی هوش مصنوعی در ایران، تلاشی جسورانه اما پرتنش برای تلفیق رویکرد تمدنی و علمی با الزامات امنیتی و ایدئولوژیک است.