عصر قم - رئیس مؤسسه رسانهای آفرینشهای نوین زمانه با اشاره به عملکرد رسانه ملی در ایام جنگ رمضان گفت: صداوسیما نسبت به تجربههای پیشین رشد قابل توجهی داشته و توانسته نقش مؤثری در تقویت روحیه عمومی و مدیریت فضای رسانهای ایفا کند.
حجتالاسلام سعید عبداللهی رئیس مؤسسه رسانهای آفرینشهای نوین زمانه در گفتوگو با خبرنگار سرویس فرهنگی و اجتماعی خبرگزاری رسا، با اشاره به عملکرد رسانه ملی در ایام جنگ رمضان اظهار داشت: صداوسیما نسبت به تجربههای پیشین، بهویژه جنگ ۱۲ روزه، رشد محسوسی را تجربه کرده است. برخی برنامههای شبکه خبر و همچنین برنامههایی نظیر «زمانه» و «من ایرانم» توانستند نقش مؤثری در مدیریت فضای رسانهای کشور ایفا کنند و در تقویت روحیه عمومی جامعه اثرگذار باشند.
وی برنامه «من ایرانم» را یکی از ابتکارات موفق رسانه ملی دانست و افزود: این برنامه بستری فراهم کرد تا هنرمندان، شخصیتهای فرهنگی، چهرههای محبوب و افراد تأثیرگذار جامعه بتوانند مستقیماً با مردم سخن بگویند. انتقال پیامهای مرتبط با وطندوستی، ایثار، فداکاری برای کشور و همچنین روایت خاطرات و تجربههای شخصی از رهبر معظم انقلاب، نقش مهمی در افزایش روحیه امید و انسجام ملی داشت.
رئیس مؤسسه رسانهای آفرینشهای نوین زمانه با اشاره به کیفیت تحلیلهای سیاسی در رسانه ملی تصریح کرد: یکی از نقاط قوت این دوره، افزایش تنوع کارشناسان و اعتماد بیشتر به نیروهای جوان بود. در برنامههای تحلیلی شبکه خبر، بهویژه در ساعات پس از اذان مغرب، شاهد حضور تحلیلگران جوانی بودیم که بسیاری از آنان چندان شناختهشده نبودند، اما توانستند تحلیلهای دقیق، عمیق و قابل توجهی ارائه کنند.
برتری تحلیلهای نسل جوان در رسانه ملی
وی ادامه داد: در برخی موارد حتی میتوان گفت کیفیت تحلیلهای این نیروهای جوان از برخی کارشناسان رسمی و شناختهشده رسانه ملی نیز بالاتر بود. این تجربه نشان داد که میدان دادن به نیروهای تازهنفس و متفکر میتواند به ارتقای سطح برنامههای رسانهای منجر شود و مخاطبان نیز از چنین رویکردی استقبال میکنند.
حجتالاسلام عبداللهی در عین حال یکی از ضعفهای رسانه ملی را نبود انسجام و هماهنگی کافی در سیاستگذاری رسانهای دانست و گفت: به نظر میرسید در برخی مقاطع، خطوط کلی و راهبردهای رسانهای بهصورت شفاف و یکپارچه به شبکههای مختلف منتقل نشده بود. به همین دلیل بعضاً شاهد تفاوت رویکرد میان شبکهها بودیم؛ بهگونهای که یک شبکه موضعی انتقادی نسبت به برخی مسائل اتخاذ میکرد و شبکهای دیگر رویکرد متفاوتی در پیش میگرفت.
وی افزود: این تفاوتها نشان میداد که نوعی سردرگمی در ابتدای مسیر وجود داشته و برخی بخشها هنوز در حال یافتن جایگاه و نقش خود در شرایط جنگی بودند. البته با گذشت زمان، این وضعیت تا حدودی سامان یافت، اما همچنان نیاز به انسجام بیشتر در حوزه سیاستگذاری رسانهای احساس میشد.
این استاد حوزه با اشاره به فعالیت گسترده رسانههای معاند در جریان جنگ رمضان اظهار داشت: رسانههای دشمن از نظر حجم تولید محتوا و انتشار اخبار، فعالیت بسیار گستردهای داشتند، اما در مجموع رسانه ملی توانست عملکرد قابل قبولی در برابر این هجمه رسانهای داشته باشد.
وی خاطرنشان کرد: باید توجه داشت که مخاطبان رسانه ملی و رسانههای معاند الزاماً یکسان نیستند. هر کدام جامعه مخاطبان خاص خود را دارند و در عین حال بخشی از مردم نیز هر دو فضا را دنبال میکنند. با این وجود، رسانه ملی در ایجاد همبستگی اجتماعی و تقویت وحدت ملی موفق عمل کرد.
حجتالاسلام عبداللهی تصریح کرد: یکی از اتفاقات مهم این دوره آن بود که برخی رسانههای معاند عملاً در جایگاه حامی متجاوز قرار گرفتند و به جای توجه به مظلومیت مردم، بیشتر به پیگیری اهداف سیاسی خود پرداختند. همین مسئله سبب شد هرچه فعالیت آنها افزایش پیدا میکرد، بخشی از افکار عمومی نیز نسبت به ماهیت و اهداف واقعی این رسانهها آگاهتر شود و فاصله بیشتری با آنها بگیرد.
وی در بخش دیگری از سخنان خود به ضعف رسانه ملی در بهرهگیری از ظرفیت فضای مجازی اشاره کرد و گفت: صداوسیما میتوانست از طریق تولید کلیپهای کوتاه، محتوای چندرسانهای و آثار خلاقانه، تناقضها و رویکردهای دوگانه رسانههای معاند را برای مردم برجسته کند. این ظرفیت به شکل مطلوب مورد استفاده قرار نگرفت و تنها در موارد محدودی شاهد چنین اقداماتی بودیم.
رئیس مؤسسه رسانهای آفرینشهای نوین زمانه افزود: برخی چهرههای رسانهای بهصورت فردی و بر اساس ابتکار شخصی در این حوزه فعال بودند، اما این اقدامات به یک سیاست فراگیر و سازمانیافته تبدیل نشد. در حالی که فضای مجازی میتوانست به یکی از مهمترین ابزارهای رسانه ملی در این نبرد رسانهای تبدیل شود.
وی همچنین به نقش شبکههای سرگرمی در این دوره اشاره کرد و گفت: با توجه به محدودیتهایی که در فضای مجازی ایجاد شده بود، بخشی از مردم برای تأمین نیازهای رسانهای و سرگرمی خود به شبکههای تلویزیونی مراجعه کردند. در این میان شبکههایی مانند نسیم، آیفیلم، نمایش و تماشا توانستند عملکرد مناسبی داشته باشند و نیاز مخاطبان را تا حد زیادی پاسخ دهند.
حجتالاسلام عبداللهی با جمعبندی عملکرد رسانه ملی در جنگ رمضان اظهار داشت: در مجموع میتوان گفت صداوسیما یک بسته رسانهای قابل قبول و نسبتاً کامل را در اختیار مردم قرار داد و موفق شد در شرایط بحرانی، نقش مؤثری در مدیریت افکار عمومی ایفا کند.
ضرورت شکلگیری مرکز فرماندهی منسجم در رسانه ملی
وی در ادامه با اشاره به ضرورت تقویت ساختار سیاستگذاری رسانهای گفت: یکی از خلأهای محسوس در این دوره، نبود یک مرکز فرماندهی منسجم و چهرهای راهبردی برای هدایت رسانه در شرایط جنگی بود. به اعتقاد من فقدان شخصیتهایی مانند شهید لاریجانی در این عرصه کاملاً احساس میشد؛ افرادی که هم تجربه مدیریت رسانهای دارند، هم قدرت نظریهپردازی و سیاستگذاری و هم توان ایجاد هماهنگی میان بخشهای مختلف را دارا هستند.
این فعال رسانهای همچنین بر ضرورت استفاده بیشتر از ظرفیت فعالان فضای مجازی تأکید کرد و افزود: تجربه موفق برخی برنامههای شبکه خبر نشان داد که حضور نیروهای جوان، مستقل و فعال در فضای مجازی میتواند به افزایش جذابیت و اثربخشی برنامهها کمک کند. بسیاری از این افراد در میان مخاطبان خود دارای اعتبار و مرجعیت رسانهای هستند و حضور آنها در رسانه ملی میتواند به بازگشت بخشی از مخاطبان کمک کند.
وی تصریح کرد: صداوسیما باید در چارچوب اصول و ضوابط خود، فضای فعالیت بیشتری برای این نیروها فراهم کند و از ظرفیت فکری و رسانهای آنان بهره ببرد. این اقدام میتواند به افزایش پویایی و جذابیت برنامهها منجر شود.
حجتالاسلام عبداللهی در پایان با اشاره به گسترش استفاده از فناوریهای نوین و هوش مصنوعی در تولید محتوا گفت: تولیدات رسانهای مبتنی بر انیمیشن، آثار طنز و محتواهای تولیدشده با هوش مصنوعی، بهویژه در قالبهای نوینی مانند انیمیشنهای لگویی و سبکهای پرمخاطب بینالمللی، ظرفیت بالایی برای انتقال پیام دارند و باید بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرند.
وی افزود: امروز سلایق مخاطبان متنوع است و نمیتوان با یک قالب رسانهای با همه گروهها ارتباط برقرار کرد. استفاده از قالبهای متنوع تصویری، انیمیشنی و چندرسانهای متناسب با ذائقههای مختلف، ضرورتی اجتنابناپذیر برای موفقیت در عرصه جنگ رسانهای است.
رئیس مؤسسه رسانهای آفرینشهای نوین زمانه همچنین با قدردانی از نقش ایرانیان خارج از کشور در مقابله با روایتهای معاندانه خاطرنشان کرد: بسیاری از ایرانیان خارج از کشور در این مقطع حساس نقش ارزشمندی ایفا کردند و در برابر جریانهای رسانهای معارض ایستادند. این حضور فعال نشان داد که سرمایه اجتماعی ایران محدود به مرزهای جغرافیایی نیست و میتواند در بزنگاههای مهم، به پشتوانهای مؤثر برای منافع ملی تبدیل شود.