عصر قم - در سالهای اخیر، تجربههای مختلف نشان داده است که موفقیت گفتمان مقاومت بیش از هر چیز به میزان حضور و مشارکت مردم وابسته است. حماسه تشییع نیز این واقعیت را بهخوبی آشکار کرد.
به گزارش خبرنگار گروه سیره امامین انقلاب خبرگزاری رسا، تشییع باشکوه رهبر معظم انقلاب اسلامی، تنها صحنهای از ابراز احساسات عمومی نبود، بلکه جلوهای کمنظیر از انسجام ملی، مشارکت اجتماعی و حضور داوطلبانه مردم در یک رویداد تاریخی به شمار میرفت. این حضور گسترده، بار دیگر نشان داد که سرمایه اصلی انقلاب اسلامی، پیوند عمیق مردم با آرمانهای آن است؛ ظرفیتی که میتواند الگوی تازهای از کنشگری اجتماعی و مردمیسازی مقاومت را پیش روی جامعه قرار دهد.
در سالهای اخیر، تجربههای مختلف نشان داده است که موفقیت گفتمان مقاومت بیش از هر چیز به میزان حضور و مشارکت مردم وابسته است. حماسه تشییع نیز این واقعیت را بهخوبی آشکار کرد؛ جایی که میلیونها نفر، فارغ از مسئولیتهای رسمی و سازمانی، با انگیزهای درونی و داوطلبانه در مراسم حضور یافتند و تصویری از همبستگی ملی را به نمایش گذاشتند که فراتر از هر روایت رسانهای، گویای پشتوانه اجتماعی انقلاب اسلامی بود.
این سرمایه اجتماعی، در عین حال فرصتی برای بازنگری در شیوه مدیریت رویدادهای بزرگ مردمی نیز فراهم میکند. تجربه نشان داده است که هرگاه چنین مناسبتهایی صرفاً با نگاه اداری و بوروکراتیک مدیریت شوند، بخشی از ظرفیت اجتماعی آنها تحتالشعاع قرار میگیرد. در مقابل، هرچه میدان بیشتری به مشارکت مردمی، ابتکارهای محلی و حضور خودجوش خانوادهها داده شود، عمق اثرگذاری اجتماعی و فرهنگی این رویدادها افزایش مییابد.
یکی از جلوههای مهم این ظرفیت، نقش خانوادهها در خلق این حماسه بود. حضور گسترده خانوادهها، نسلهای مختلف و اقشار متنوع جامعه، تشییع را از یک مراسم رسمی به یک آیین اجتماعی فراگیر تبدیل کرد. همین ویژگی، روایتهایی را که تلاش میکنند چنین اجتماعاتی را صرفاً محصول سازماندهی اداری معرفی کنند، با چالش جدی مواجه میسازد؛ چرا که مشارکت خانوادگی و داوطلبانه، نشانهای روشن از پیوند عاطفی و اجتماعی مردم با آرمانهای انقلاب است.
در کنار این موضوع، تجربه تشییع نشان داد که مشارکت مردمی میتواند در قالب الگوهای خلاقانه نیز بروز پیدا کند. شکلگیری حرکتهای خودجوش برای خدمترسانی، اسکان و پذیرایی از شرکتکنندگان، نمونهای از ظرفیتهایی است که میتواند در قالب طرحهای مردمی توسعه یابد. این تجربهها نشان میدهد که هرگاه میدان برای ابتکار مردم فراهم شود، جامعه توانایی تولید الگوهای جدید همبستگی و همکاری را خواهد داشت؛ الگوهایی که سرمایه اجتماعی کشور را تقویت میکنند.
از سوی دیگر، این حماسه تنها در داخل کشور بازتاب نداشت. انعکاس تصاویر حضور میلیونی مردم، برای بسیاری از ایرانیان خارج از کشور، مسلمانان و حتی آزادگان غیرمسلمان، نشانهای از پویایی اجتماعی و استمرار گفتمان انقلاب بود. در چنین فضایی، کنشگری فرهنگی و اجتماعی ایرانیان و مراکز اسلامی خارج از کشور نیز میتواند با تکیه بر ظرفیتهای قانونی و اجتماعی، نقش مؤثرتری در معرفی این واقعیت ایفا کند و از رویکردهای منفعلانه فاصله بگیرد.
در نهایت، حماسه تشییع رهبر معظم انقلاب را باید فراتر از یک مراسم تاریخی، بهعنوان الگویی برای مردمیسازی مقاومت و تقویت سرمایه اجتماعی کشور ارزیابی کرد. تجربه این حضور گسترده نشان داد که هرگاه مردم در متن تحولات قرار گیرند، ظرفیتهایی شکل میگیرد که نهتنها انسجام داخلی را تقویت میکند، بلکه تصویری متفاوت از جامعه ایرانی را در برابر افکار عمومی جهان به نمایش میگذارد؛ تصویری که سرمایهای ماندگار برای استمرار گفتمان انقلاب و مقاومت خواهد بود.