عصر قم - مدیرکل پدافندغیرعامل استان قم گفت: جامعه میدان اصلی پدافند غیرعامل امروز است و قدرتمندترین سامانه دفاعی آن، مردم متحد و هوشیار ایران هستند.
به گزارش خبرگزاری صدا و سیما؛ مرکز قم ، مهدی متقیان در یادداشتی آورده است:
شهادت «آقای شهید ایران» نقطهای تلخ و تکاندهنده در حافظه تاریخی ملت ایران بود؛ اما در کنار اندوه و سوگ، آنچه بیش از هر چیز میتواند دشمن را در محاسبات خود دچار خطا کند، حفظ آرامش، انسجام و حضور هوشمندانه مردم در صحنه است. امروز شاید بتوان گفت حضور مردم در میدان، مهمترین و مؤثرترین پدافند غیرعامل کشور است؛ پدافندی که نه به تجهیزات پیچیده نیاز دارد و نه به زیرساختهای پرهزینه، بلکه سرمایه اصلی آن اعتماد، همبستگی، هوشیاری و اتحاد ملی است.
پدافند غیرعامل در سادهترین تعریف، مجموعه اقداماتی است که بدون استفاده از سلاح، موجب کاهش آسیبپذیری کشور، حفظ سرمایههای ملی و افزایش قدرت بازدارندگی در برابر تهدیدات میشود. در این میان، هیچ سرمایهای ارزشمندتر از سرمایه اجتماعی نیست. کشوری که مردم آن در شرایط تهدید، به جای گرفتار شدن در فضای ترس و اختلاف، در کنار یکدیگر میایستند، بخش مهمی از اهداف دشمن را پیش از آنکه عملیاتی شود، خنثی کرده است.
دشمنان یک کشور صرفاً با موشک و سلاح به دنبال پیروزی نیستند. در جنگهای نوین، ادراک مردم، روحیه عمومی، اعتماد اجتماعی، اقتصاد، فضای رسانهای و انسجام داخلی نیز بخشی از میدان نبرد محسوب میشوند. دشمن تلاش میکند با ایجاد شایعه، بزرگنمایی ضعفها، انتشار اخبار جعلی، تحریک اختلافات اجتماعی و ایجاد احساس ناامیدی، جامعه را از درون دچار فرسایش کند؛ بنابراین مقابله با این سناریوها، فقط وظیفه دستگاههای امنیتی و نظامی نیست؛ بلکه مردم نیز با رفتار مسئولانه خود میتوانند نقش تعیینکنندهای ایفا کنند.
در چنین شرایطی، حضور مردم در میدان الزاماً به معنای حضور فیزیکی در همه صحنهها نیست. حضور واقعی، یعنی حفظ آرامش، کمک به یکدیگر، توجه به توصیههای مسئولان، پرهیز از انتشار اخبار تأییدنشده، مقابله با شایعات، حمایت از گروههای آسیبپذیر و حفظ امید اجتماعی. هر شهروند میتواند با یک رفتار درست، یک خبر دقیق یا حتی جلوگیری از بازنشر یک شایعه، بخشی از عملیات روانی دشمن را خنثی کند.
تجربه بحرانهای مختلف نشان داده است که در لحظات حساس، جامعهای که احساس مسئولیت جمعی داشته باشد، بسیار کمتر آسیبپذیر خواهد بود. وقتی مردم به جای «من» از «ما» سخن میگویند، ظرفیت کشور برای عبور از بحران چند برابر میشود. صفهای طولانی، احتکار خانگی، هجوم غیرضروری برای خرید کالا، انتشار اخبار بدون منبع و دامن زدن به نگرانیهای عمومی، دقیقاً همان رفتارهایی است که میتواند آسیبهای یک بحران را تشدید کند. در مقابل، مصرف منطقی، همکاری، همدلی و اعتماد به مسیرهای رسمی اطلاعرسانی، نوعی پدافند غیرعامل اجتماعی است.
از همین منظر، همبستگی ملی یک قدرت راهبردی است. دشمن زمانی میتواند از شکافهای داخلی استفاده کند که جامعه دچار بیاعتمادی و چنددستگی شود. اگر مردم با وجود همه تفاوتهای فکری، اجتماعی و اقتصادی، در حفظ منافع ملی و امنیت کشور دارای یک نقطه اشتراک باشند، بسیاری از سناریوهای دشمن پیش از رسیدن به مرحله اجرا، بیاثر خواهند شد.
البته این همبستگی زمانی پایدار میماند که با شفافیت، صداقت و اطلاعرسانی بهموقع همراه باشد. مردم نیازمند اطلاعات دقیق و قابل اعتماد هستند. در شرایط بحرانی، خلأ اطلاعاتی میتواند به سرعت با شایعه و اخبار جعلی پر شود؛ بنابراین اطلاعرسانی مسئولانه و مستمر، خود یکی از مهمترین مؤلفههای پدافند غیرعامل است و باید همزمان با اقدامات میدانی، مورد توجه جدی قرار گیرد.
در این میان، خانوادهها نیز نقش مهمی دارند. آموزش اعضای خانواده درباره نحوه مواجهه با بحران، شناخت منابع رسمی خبر، حفظ آرامش کودکان و سالمندان و آمادگی برای شرایط اضطراری، بخشی از پدافند غیرعامل مردمی است. مدرسه، دانشگاه، مسجد، رسانه، محله و محیط کار نیز میتوانند به پایگاههایی برای آموزش و تقویت تابآوری اجتماعی تبدیل شوند.
امروز بیش از هر زمان دیگری باید بدانیم که پدافند غیرعامل فقط دیوارهای بتنی، پناهگاهها، سامانههای حفاظتی و زیرساختهای فنی نیست؛ مردم آگاه، آرام و متحد نیز خود یک زیرساخت راهبردی برای امنیت ملی هستند.
شهادت «آقای شهید ایران» میتواند در کنار اندوهی که بر دل مردم گذاشته است، به عاملی برای تقویت وحدت و انسجام ملی تبدیل شود. بهترین پاسخ به سناریوهایی که هدف آنها ایجاد شکاف در جامعه است، حفظ همین اتحاد و تبدیل آن به یک رفتار اجتماعی پایدار است.
امروز هر ایرانی میتواند یک عنصر پدافند غیرعامل باشد؛ با یک خبر درست، یک رفتار مسئولانه، یک کمک به هموطن، یک پرهیز از شایعه و یک ایستادگی در برابر تلاشها برای ایجاد تفرقه.
مهدی متقیان
مدیرکل پدافندغیرعامل استان قم