عصر قم - حجتالاسلام والمسلمین محمد حاجابوالقاسم دولابی با تأکید بر اینکه خونخواهی رهبر شهید، مطالبهای شخصی یا گروهی نیست، گفت: خونخواهی در این مسئله «حق عمومی ملت و تکلیف حاکمیت» است و باید با هدف ایجاد بازدارندگی و از میان برداشتن زمینه تکرار جنایت دنبال شود.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ در پی شهادت رهبر شهید، یکی از مهمترین پرسشها این است که «خونخواهی» در منطق دینی و سیاسی چه معنایی دارد و آیا میتوان آن را صرفاً واکنشی عاطفی برای انتقام از عاملان جنایت دانست یا اینکه این مفهوم، ابعاد گستردهتری در نسبت میان ملت، حاکمیت و جبهه حق دارد. حجتالاسلام والمسلمین محمد حاجابوالقاسم دولابی با تفکیک میان «قصاص» به عنوان حقی شخصی و «خونخواهی» به عنوان حقی عمومی، معتقد است خونخواهی رهبر شهید نه مطالبه یک فرد یا گروه، بلکه حق عمومی ملت و در مقابل، تکلیف حاکمیت است.
دستیار ویژه مدیر حوزههای علمیه در گفتوگو با خبرگزاری ابنا، از ضرورت پاسخ بازدارنده به تجاوز، تفاوت «خونخواهی عاقلانه» با انتقامجویی کور و لزوم از میان برداشتن زمینه تکرار جنایت سخن میگوید و تأکید دارد که خونخواهی رهبر شهید باید از سطح یک مطالبه شخصی و ملی فراتر رفته و در چارچوب دفاع از جبهه حق و مقابله با جریان ظلم و سلطه دنبال شود؛ موضوعی که به باور وی، بدون تبعیت از ولی امر و پرهیز از اقدامات خودسرانه قابل تحقق نیست.
خونخواهی رهبر شهید، حق عمومی است نه حق شخصی
حجتالاسلام والمسلمین محمد حاجابوالقاسم دولابی در ابتدای این گفتوگو با عرض تسلیت شهادت رهبر شهید، گفت: امام شهید صرفاً رهبر ایران نبودند، بلکه در جهان طرفداران بسیاری داشتند و شهادت ایشان، آزادگان جهان را نیز دچار غم و اندوه کرد. وی با تأکید بر اینکه جنایتی که در حق رهبر شهید انجام شده، جنایت کوچکی نیست، بر ضرورت پیگیری مجدانه این موضوع تأکید کرد.
وی در تشریح مفهوم خونخواهی افزود: فرق است بین قصاص به عنوان مطالبه خون یک شخص و بین خونخواهی در سطح عمومی که الان موضوع عرایض ما است.
حاجابوالقاسم توضیح داد: قصاص، یک حق شخصی است و صاحبدم میتواند از خون عزیز خود بگذرد؛ همانگونه که قرآن کریم نیز بر امکان عفو و دریافت دیه تصریح کرده است. اما در موضوع خونخواهی رهبر شهید، مسئله شخصی نیست، بلکه پای حق عمومی و مسئولیت حاکمیت در میان است.
وی ادامه داد: رهبر یک نظام مورد تعرض قرار گرفته و تعرض به رهبر نظام، در واقع تعرض به کل حاکمیت و به حاکمیت مردمی است که این نظام را برپا کردهاند. بنابراین، در اینجا حق یک شخص یا یک گروه مطرح نیست، بلکه موضوع، حق عمومی و حق جامعه است.
دستیار ویژه مدیر حوزههای علمیه افزود: وقتی بحث حق جامعه مطرح است، حاکمیت نمیتواند نسبت به حقوق عمومی بیتفاوت باشد. لذا وظیفه حاکم آن است که نسبت به حقوق عمومی پیگیر و مطالبهگر باشد و از این منظر، اگر پرسیده شود که خونخواهی حق جامعه است یا تکلیف، پاسخ این است که «حق برای عموم مردم و تکلیف برای حاکمیت» است.
این استاد حوزه با تشبیه این مسئله به حقوق عامه و بیتالمال خاطرنشان کرد: وقتی حقی متعلق به کل جامعه باشد، یک فرد یا یک گروه نمیتواند از آن بگذرد؛ زیرا امکان اجماع همه جامعه بر واگذاری چنین حقی به دیگری وجود ندارد.
حاکمیت باید حق ملت را استیفا کند
حجتالاسلام حاجابوالقاسم با اشاره به مبانی قرآنی این مسئله، به آیه «فَمَنِ اعْتَدَی عَلَیْکُمْ فَاعْتَدُوا عَلَیْهِ بِمِثْلِ مَا اعْتَدَی عَلَیْکُمْ» از سوره بقره اشاره کرد و گفت: این آیه نشان میدهد در جایی که بحث بازدارندگی مطرح است، باید از حقوق ملت دفاع کرد.
وی همچنین با اشاره به آیات سوره انفال درباره برخورد با دشمن و پراکنده کردن پشتیبانان و عقبه آنان، تصریح کرد: در چنین موقعیتی اساساً بحث عفو و گذشت مطرح نیست و حق مردم در اینجا ثابت است.
او با اشاره به مطالبه عمومی مردم درباره خونخواهی رهبر شهید گفت: چه کسی در این مسئله مهم می تواند از حق ملت بگذرد؟ حاکمیت؟! خب واضح است که حاکمیت نمیتواند از حق مردم بگذرد، بلکه حاکمیت موظف است حقوق جامعه را استیفا کند.
حاجابوالقاسم تأکید کرد: این مسئولیت محدود به یک نهاد خاص نیست و هر بخشی از حاکمیت که با موضوع مرتبط است باید در جهت احقاق حقوق ملت پیگیری کند؛ از وزارت امور خارجه و قوه قضائیه تا مجلس شورای اسلامی.
وی افزود: ممکن است مجلس شورای اسلامی با تصویب قانونی، این موضوع را به صورت مشخص بر عهده دولت بگذارد. همچنین قوه قضائیه میتواند بر اساس قوانین موجود و وظایف ذاتی خود در زمینه احقاق حقوق عامه، موضوع را پیگیری کند؛ بهویژه بخشهایی که با مسائل بینالمللی مرتبط هستند.
پاسخ به تجاوز نباید به «یک نفر در برابر یک نفر» محدود شود
دستیار ویژه مدیر حوزههای علمیه در پاسخ به این پرسش که پاسخ مناسب به تجاوزات غیرقانونی آمریکا چیست، گفت: پاسخ مناسب را نباید به این معنا گرفت که اگر یک نفر از طرف مقابل کشته شود، یک نفر از این طرف کشته شود و این اقدام «پاسخ متناسب» تلقی شود؛ زیرا چنین نگاهی، موضوع را بیش از حد شخصی میکند.
وی توضیح داد: رهبر شهید به عنوان نماد یک ملت و نماد یک جریان قدرتمند در جهان مطرح بوده است و بنابراین، هنگام ترور چنین شخصیتی باید هدف و ماهیت تجاوز مورد توجه قرار گیرد.
حاجابوالقاسم گفت: اگر هدف تجاوز، تضعیف نظام، ایجاد رعب و وحشت در میان مردم و از بین بردن جریان عدالتخواهی در جهان باشد، پاسخ مناسب نیز باید بر اساس خنثی کردن همین اهداف تعیین شود.
او تأکید کرد: در اینجا پاسخ مناسب و دقیق با همین هدف تعیین میشود و به گونهای میشود که این هدف را خنثی کند.
.
.
پاسخ باید متناسب، اما مهمتر از آن بازدارنده باشد
حاجابوالقاسم در ادامه، با استناد دوباره به آیه «فَاعْتَدُوا عَلَیْهِ بِمِثْلِ مَا اعْتَدَی عَلَیْکُمْ»، تناسب پاسخ با تجاوز را مورد تأکید قرار داد و گفت: در تعیین نوع پاسخ باید به چند محور توجه جدی داشت؛ از جمله ماهیت تجاوز، هدف متجاوز، سطح تهدید، میزان خسارت و مهمتر از همه، میزان بازدارندگی پاسخ.
وی با تأکید بر اینکه پاسخ در چنین مواردی باید «بازدارنده» باشد، افزود: هدف اصلی از پاسخ، ایجاد بازدارندگی است.
این استاد حوزه با اشاره به آیه «وَلَکُمْ فِی الْقِصَاصِ حَیَاهٌ» گفت: هرچند قصاص به کشته شدن یک نفر منجر میشود، در درون این اقدام «حیات» وجود دارد؛ زیرا چنین مجازاتی عامل بازدارنده از استمرار این حوادث است.
وی در پاسخ به کسانی که معتقدند دنبال کردن انتقام میتواند چرخه تکرارشونده خونریزی ایجاد کند، گفت: این نگاه توجه ندارد که اگر انتقام یا خونخواهی انجام نشود، ممکن است جامعه با «جنایت پس از جنایت» از سوی دشمن مواجه شود.
تفاوت خونخواهی عقلانی با انتقامجویی کور
حاجابوالقاسم در ادامه میان خونخواهی در حق شخصی و موضوع مورد بحث که آن را «حاکمیتی» میداند، تفکیک کرد و گفت: در حق شخصی، صاحبدم میتواند با توجه به پشیمانی قاتل یا دلایل دیگر از خون عزیز خود بگذرد؛ اما در موضوع خونخواهی رهبر شهید، این حق متعلق به ملت است و باید توسط حاکمیت استیفا شود.
وی در عین حال تصریح کرد: این مسئله به معنای مجازات بیضابطه نیست و در شرایطی که جریان حق بر دشمن خود غلبه کرده و آنان را در موضع انفعال قرار دهد، اختیار عفو میتواند با حکم حاکم شرع و ولی الهی مطرح شود.
او با اشاره به رفتار پیامبر اکرم(ص) پس از فتح مکه و جمله «الیوم یوم المرحمه» توضیح داد: موضوع عفو زمانی میتواند مطرح شود که جریان حق به مرحله غلبه و تسلط رسیده باشد.
حاجابوالقاسم افزود: در میانه جنگ، طرح عفو و بخشش میتواند نتیجهای متفاوت داشته باشد و گفت برخورد با متجاوز باید به گونهای باشد که عقبه و پشتیبانان او نیز متنبه شوند و حساب کار دستشان بیاید.
وی تصریح کرد: روشن است که مسئله ما با انتقامجویی بیضابطه تفاوت دارد. انتقامجویی کور و بیضابطه برای تخلیه خشم انجام میشود، اما آنچه مورد نظر است، «خونخواهی عاقلانه» برای رسیدن به درجهای از بازدارندگی است که یک ضرورت محسوب میشود.
هدف خونخواهی، از بین بردن زمینه تکرار جنایت است
دستیار ویژه مدیر حوزههای علمیه تأکید کرد: خونخواهی باید به گونهای صورت گیرد که زمینه تکرار جنایت از بین برود؛ چراکه هدف نهایی خونخواهی، بازدارندگی است.
وی گفت: اگر خونخواهی بدون از بین بردن زمینه تکرار جنایت اتفاق بیفتد، خونخواهی ناقص خواهد بود و صرفاً کشتن چند عامل مستقیم جنایت نمیتواند هدف و غرض اصلی آن را تأمین کند.
حاجابوالقاسم ادامه داد: اگر ساختار، شبکه یا راهبردی وجود داشته باشد که امکان تکرار چنین جنایتی را فراهم کند، باید آن شبکه و ساختار و راهبرد از میان برداشته شود.
او در همین چارچوب اظهار کرد: ما معتقدیم تحقق خونخواهی اصلی رهبر شهید، به اضمحلال کامل رژیم صهیونیستی است.
وی تأکید کرد: البته خونخواهی در این سطح، تابع رعایت مصالح و شرایط است و اختیار آن در دست حاکم و ولی امر قرار دارد تا در موقعیت مناسب و به شکل مناسب، سطح لازم از بازدارندگی را راهبری و دنبال کند.
حاجابوالقاسم همچنین تصریح کرد: مقصود از این دیدگاه، مجازات جمعی یا مجازات کسانی که هیچ ارتباطی با این جنایت نداشتهاند نیست.
خونخواهی نباید به مجازات بیگناهان منجر شود
وی با اشاره به ممنوعیت بمب اتم در نظام اسلامی توضیح داد: یکی از مبانی آن، از بین رفتن همزمان گناهکار و بیگناه است و «ما دنبال چنین چیزی نیستیم.»
به گفته او، باید به نقطهای رسید که هم جنایتکار مجازات شود و هم هزینه ارتکاب جنایت آنقدر افزایش پیدا کند که پس از آن، جنایتکار جرأت نکند همان الگو را تکرار کند و مسیر خود را ادامه دهد.
این استاد حوزه تأکید کرد: سطح خونخواهی باید از خشم و انتقام شخصی فراتر رود؛ زیرا اگر خونخواهی در حد یک واکنش شخصی و احساسی تعریف شود، نمیتواند به یک مطالبه ملی و فراملی تبدیل شود.
خونخواهی رهبر شهید، دفاع از جبهه حق است
حاجابوالقاسم گفت: خونخواهی باید به معنای «طلب عدالت در برابر تجاوز به جبهه حق» و عدالتخواهی در برابر متجاوزان تفسیر شود؛ تفسیری که باعث میشود موضوع از مرزهای یک ملت فراتر برود.
وی برای توضیح این دیدگاه به مفهوم خونخواهی امام زمان(عج) از سیدالشهدا(ع) در روایات و دعای ندبه و زیارت عاشورا اشاره کرد و گفت: مطالبه خون امام حسین(ع) نمیتواند به معنای مطالبه یک خون شخصی باشد؛ چراکه قاتلان سیدالشهدا(ع) قرنها پیش از میان رفتهاند. لذا آنچه در این ادبیات مطرح است، مطالبه حق و مبارزه با جریان ظلم و سلطه در جهان است؛ از همین رو، موضوع خونخواهی رهبر شهید نیز باید در چنین سطح و مقیاسی مطرح شود.
وی افزود: هدف آن است که جریانی که در برابر عدالتخواهی عالم، رفتارهای ظالمانه و مستکبرانه دارد، تنبیه و با آن برخورد شود. و با این نگاه دیگر بحث، مسئله شخصی نیست، مسئله دفاع از جبهه حق است.
دستیار ویژه مدیر حوزه های علمیه این موضوع را دفاع از حقوق مستضعفان جهان دانست و گفت: در هر کشوری و هر کجا که شیعیان حضور دارند، باید این رویکرد را دنبال کنند؛ رویکردی مبتنی بر سلطهستیزی، مبارزه با نظام سلطه و مقابله با مستکبران، البته با گوش به فرمان ولی امر بودن.
وی ادامه داد: همانگونه که در ادعیه از خداوند درخواست می کنیم تا ما نیز از خون خواهان سیدالشهدا(علیه السلام) در رکاب امام زمان(عج) باشیم، این به معنای گوش به فرمان ولی امر بودن است و قرار نیست هر فرد به صورت شخصی اقدامی انجام دهد؛ زیرا اقدامات شخصی ممکن است ضرر آن برای جامعه شیعه بیشتر از نفعش باشد.
خونخواهی یک مطالبه عمومی و فراملی است
حاجابوالقاسم ادامه داد: علاوه بر حاکمیت، خود مردم نیز در موضوع خونخواهی دارای مسئولیت هستند و آحاد ملت و دلدادگان اهلبیت(ع) در هر نقطه از جهان، موظفند موضوع را پیگیری کنند.
وی با اشاره به پیام رهبر معظم انقلاب درباره اینکه «عناصر صالح» این کار را به انجام خواهند رساند، گفت: این موضوع برای ملتها حق و برای حاکمان تکلیف است.
تبیین خونخواهی رهبر شهید در اولویت برنامههای تبلیغی حوزه
دبیر ستادهای راهبری حوزههای علمیه در پایان با اشاره به فعالیت بخشهای مختلف حوزه در این زمینه گفت: دفتر اجتماعی سیاسی حوزه در این موضوع فعال بوده و نشستهای متعددی برگزار کرده و محتوای مناسب برای مبلغان آماده کرده است.
وی افزود: قرارگاه مبلغان نیز در ایام جنگ فعال شد و ارکان مختلف آن در زمینه موضوع خونخواهی فعالیت کردند و دورههای آموزشی مرتبط با این موضوع نیز برای مبلغان و فعالان این عرصه تدارک دیده شد.
حجت الاسلام والمسلمین حاجابوالقاسم در پایان بر ضرورت حفظ آمادگی و تبعیت از رهبر انقلاب تأکید کرد و گفت: باید صلابت در برابر دشمن حفظ شود و جامعه آماده باشد تا طبق صلاحدید رهبری، هرجا لازم باشد ضربهای به دشمن وارد شود؛ به گونهای که دشمن دیگر به خود اجازه تجاوز به مردم مظلوم جهان، بهویژه امت اسلامی، ندهد.
..........................
پایان پیام