عصر قم - تبریز- عضو مجلس خبرگان رهبری با تشریح عوامل مؤثر در موفقیت علمی و تربیتی طلاب، بر ضرورت مدیریت زمان، استفاده صحیح از فناوری، پشتکار، مباحثه و توجه به نقش الگویی استادان تأکید کرد.
آیتالله محمدتقی پورمحمدی، نماینده مردم آذربایجان شرقی در مجلس خبرگان رهبری و امام جمعه شهرستان مرند، در گفتوگوی تفصیلی با خبرنگار خبرگزاری رسا در آذربایجان شرقی، با اشاره به مهم ترین عوامل موفقیت طلاب در مسیر تحصیل و تهذیب، بر ضرورت توجه همزمان به رشد علمی، اخلاقی و معنوی آنان تأکید کرد.
استاد درس خارج حوزه علمیه آذربایجان شرقی با اشاره به شرایط جدید زندگی و گسترش فناوریهای ارتباطی اظهار داشت: فناوری در ذات خود میتواند فرصت ارزشمندی برای آموزش، تحقیق و دسترسی به منابع علمی فراهم کند، اما زمانی که استفاده از آن از حالت مدیریتشده خارج شود، میتواند به مانعی جدی در مسیر رشد علمی تبدیل شود.
تلفن همراه نباید مدیریت وقت طلبه را در اختیار بگیرد
امام جمعه مرند با تأکید بر ضرورت مدیریت زمان افزود: تلفن همراه و فضای مجازی نباید مدیریت وقت انسان را در اختیار بگیرد و فرصت مطالعه، درس، تحقیق و رشد علمی را از طلبه سلب کند.
وی خاطرنشان کرد: طلبهای که میخواهد در مسیر علم و دانش موفق شود، باید برای ساعات شبانهروز خود برنامه داشته باشد و میان استفاده از فناوری و نیازهای علمی و تربیتی خود تعادل برقرار کند.
آیتالله پورمحمدی تصریح کرد: استفاده صحیح از فناوری میتواند ابزار مناسبی برای دسترسی به منابع علمی و آموزشی باشد، اما اگر بدون برنامه و کنترل مورد استفاده قرار گیرد، بهجای آنکه در خدمت انسان باشد، انسان را تحت مدیریت خود قرار خواهد داد.
پشتکار؛ عاملی تعیینکننده در موفقیت طلاب
وی در ادامه، پشتکار را هفتمین عامل موفقیت طلاب عنوان کرد و گفت: تجربه نشان داده است که استعداد بهتنهایی تعیینکننده موفقیت انسان نیست.
نماینده مردم آذربایجانشرقی در مجلس خبرگان رهبری افزود: گاهی طلبهای از استعداد متوسطی برخوردار است، اما به دلیل پشتکار، اهتمام به درس، استمرار در مطالعه و جدیت در مسیر تحصیل، به موفقیتهای قابل توجهی دست پیدا میکند.
وی در مقابل خاطرنشان کرد: افرادی نیز وجود دارند که از استعداد بالایی برخوردارند، اما به دلیل بیتوجهی، سستی و نداشتن پشتکار، نمیتوانند از ظرفیتهای خود استفاده کنند و به موفقیتی که متناسب با استعدادشان است دست یابند.
آیتالله پورمحمدی با بیان اینکه استعداد یک ظرفیت اولیه است، اظهار داشت: آنچه این ظرفیت را به نتیجه میرساند، تلاش، استمرار، نظم و برنامهریزی است.
وی تأکید کرد: طلبه نباید صرفاً به استعداد خود متکی باشد، بلکه باید با تلاش مستمر و برنامهریزی دقیق، تواناییهای خود را به مرحله شکوفایی برساند و از فرصت دوران تحصیل حداکثر استفاده را ببرد.
مباحثه؛ سنت ارزشمند و عامل تثبیت دانش
امام جمعه مرند در ادامه سخنان خود، مباحثه را هشتمین عامل موفقیت طلاب برشمرد و اظهار داشت: مباحثه یکی از امتیازات مهم سنت حوزوی است و باید در میان طلاب مورد توجه جدی قرار گیرد.
وی توضیح داد: پس از تدریس استاد، دو یا چند طلبه میتوانند همان درس را با یکدیگر به بحث بگذارند، مطالب را مرور کنند، نقاط ابهام را مورد بررسی قرار دهند و برداشتهای خود را با یکدیگر در میان بگذارند.
آیتالله پورمحمدی افزود: حتی میتوان پیش از حضور در کلاس نیز برخی مطالب را با دوستان مباحثه کرد؛ زیرا این کار موجب میشود طلبه با آمادگی بیشتری در درس استاد حاضر شود و مطالب را عمیقتر دنبال کند.
وی مباحثه را صرفاً تکرار مطالب درسی ندانست و تصریح کرد: مباحثه فرصتی برای فکر کردن، سؤال کردن، اظهار نظر و استدلال است و طلبه در چنین فضایی میتواند توانایی علمی خود را محک بزند.
نماینده مردم آذربایجان شرقی در مجلس خبرگان رهبری خاطرنشان کرد: ممکن است طلبه در زمان تدریس استاد، برخی نکات را به دلیل شیوه ارائه درس یا تمرکز بر سخنان استاد کمتر مورد توجه قرار دهد، اما در مباحثه میان دوستان، زمینه برای اظهار نظر و بهکارگیری استعداد علمی بیشتر فراهم میشود.
وی افزود: وقتی طلبه تلاش میکند یک مطلب علمی را برای دوست خود توضیح دهد، در واقع خودش نیز به فهم عمیقتری از آن مطلب دست پیدا میکند و همین مسئله موجب تثبیت دانش در ذهن میشود.
استاد فقط معلم درس نیست؛ الگوی اخلاقی طلبه است
آیتالله پورمحمدی در بخش دیگری از این گفتوگوی تفصیلی با اشاره به جایگاه استادان حوزههای علمیه اظهار داشت: همانگونه که طلاب در برابر استاد وظایفی دارند، استادان نیز در برابر شاگردان مسئولیت دارند و این موضوع در آموزههای دینی مورد توجه قرار گرفته است.
وی با استناد به روایتی از امام صادق(ع) درباره تواضع استاد در برابر شاگرد افزود: رابطه استاد و شاگرد در حوزه علمیه صرفاً یک رابطه آموزشی نیست، بلکه استاد از جهات مختلف بر شخصیت طلبه تأثیر میگذارد.
امام جمعه مرند تصریح کرد: اخلاق، تقوا، منش و روش استاد به صورت مستقیم و غیرمستقیم بر طلاب اثر میگذارد و طلبه بسیاری از رفتارهای استاد خود را به عنوان الگو در زندگی قرار میدهد.
وی ادامه داد: استاد تنها با بیان مطالب علمی بر شاگرد تأثیر نمیگذارد، بلکه رفتار، گفتار، سبک زندگی، نحوه برخورد با مردم، میزان تواضع و حتی شیوه مواجهه او با مسائل مختلف، در تربیت طلبه نقش دارد.
علم بدون اخلاق، تربیت حوزوی را کامل نمیکند
آیتالله پورمحمدی با تأکید بر ضرورت توجه به اخلاق در کنار آموزش علمی گفت: اگر قرار است حوزه علمیه عالم و مبلغ تربیت کند، باید میان علم و اخلاق پیوند جدی برقرار باشد.
وی خاطرنشان کرد: طلبهای که از نظر علمی رشد میکند، اما در اخلاق، رفتار و ارتباط با مردم رشد متناسبی ندارد، نمیتواند آنگونه که شایسته است پیام دین را به جامعه منتقل کند.
نماینده مردم آذربایجانشرقی در مجلس خبرگان رهبری افزود: مردم علاوه بر سخنان عالم و مبلغ، رفتار او را نیز مشاهده میکنند و در بسیاری از موارد، رفتار یک روحانی بیش از سخنان او در ذهن مخاطب اثر میگذارد.
وی تأکید کرد: بنابراین استادان باید بدانند که کلاس درس تنها به ساعت تدریس محدود نمیشود و شخصیت و رفتار آنان نیز بخشی از فرآیند تربیت طلبه است.
مسئولیت متقابل استاد و طلبه
امام جمعه مرند با اشاره به مسئولیت متقابل استاد و شاگرد اظهار داشت: همانگونه که طلبه باید حرمت استاد را حفظ کند، استاد نیز باید نسبت به شخصیت، نیازهای علمی و تربیتی طلبه احساس مسئولیت داشته باشد.
وی افزود: استاد باید علاوه بر انتقال دانش، زمینه پرسشگری، رشد فکری و شکوفایی استعدادهای طلاب را فراهم کند و با اخلاق نیکو، آنان را به مسیر علم و معنویت علاقهمند سازد.
آیتالله پورمحمدی تصریح کرد: برخورد مناسب استاد میتواند طلبه را به درس و حوزه علاقهمند کند و در مقابل، رفتار نامناسب ممکن است انگیزه و نشاط علمی او را کاهش دهد؛ بنابراین مسئولیت استادان بسیار سنگین است.
ضرورت تربیت طلابی عالم، اخلاقمدار و اثرگذار
وی در ادامه با اشاره به رسالت حوزههای علمیه گفت: حوزه علمیه صرفاً محل آموزش مجموعهای از دروس نیست، بلکه نهادی برای تربیت انسانهایی است که باید در آینده پاسخگوی نیازهای دینی و فرهنگی جامعه باشند.
امام جمعه مرند افزود: طلبه باید در کنار فراگیری علوم حوزوی، مهارت ارتباط با مردم، اخلاق اجتماعی، قدرت پاسخگویی به پرسشها و شبهات و توانایی تبلیغ صحیح معارف دینی را نیز به دست آورد.
وی تأکید کرد: اگر در فرآیند تربیت طلبه میان علم، اخلاق، معنویت و مهارتهای اجتماعی توازن ایجاد شود، حوزه میتواند نیروهایی تربیت کند که در عرصههای مختلف فرهنگی و اجتماعی منشأ اثر باشند.
آرزوی موفقیت برای طلاب و استادان در سال تحصیلی جدید
آیتالله پورمحمدی در پایان ضمن قدردانی از تلاش استادان حوزههای علمیه، برای استادان و طلاب در سال تحصیلی جدید آرزوی موفقیت کرد و گفت: امیدواریم طلاب با استفاده از محضر استادان و بهرهگیری از فرصت دوران تحصیل، در کنار رشد علمی، از نظر اخلاقی و معنوی نیز پیشرفت کنند.
وی خاطرنشان کرد: اگر طلبه با جدیت، پشتکار، مباحثه، برنامهریزی و تهذیب نفس مسیر خود را ادامه دهد، میتواند به سرمایهای ارزشمند برای حوزه و جامعه تبدیل شود.
نماینده مردم آذربایجان شرقی در مجلس خبرگان رهبری در پایان اظهار امیدواری کرد: حوزههای علمیه با تقویت فرآیند تعلیم و تربیت و با بهرهگیری از ظرفیت استادان توانمند، بتوانند نسل آینده روحانیون و مبلغان دینی را به گونهای تربیت کنند که علاوه بر برخورداری از دانش عمیق، از اخلاق، معنویت و توانایی ارتباط مؤثر با جامعه نیز برخوردار باشند.
نویسنده: وحید نستوهی