عصر قم - مازندران- سفر آیتالله شبزندهدار به استان مازندران فراتر از یک بازدید مدیریتی بود؛ او با بررسی چالشهای حوزوی، گفتوگو با اساتید و طلاب، و دیدار با خانواده شهدا، تصویری میدانی از وضعیت امروز حوزههای علمیه این استان را ترسیم کرد.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا در مازندران، آیتالله محمدمهدی شبزندهدار، دبیر شورای عالی حوزههای علمیه، در رأس هیئتی از مسئولان حوزوی وارد استان مازندران شد؛ سفری که طی آن مجموعهای از برنامههای علمی، آموزشی، مدیریتی، تبلیغی، اخلاقی و فرهنگی در دستور کار قرار گرفت و دبیر شورای عالی حوزههای علمیه از نزدیک با بخشی از ظرفیتها و مسائل حوزههای علمیه استان مواجه شد.
این سفر از ساری آغاز شد و با حضور در قائمشهر، بابل و جویبار و دیدار با مدیران، اساتید، مبلغان، طلاب و خانوادههای شهدا ادامه یافت.
آیتالله شبزندهدار در بدو ورود به ساری مورد استقبال آیتالله محمدی لائینی، نماینده ولیفقیه در استان مازندران و امام جمعه ساری، حجتالاسلام والمسلمین صدرالله اسماعیلزاده، مدیر حوزه علمیه مازندران و مصطفی سوادکوهی، معاون سیاسی استاندار قرار گرفت.
حضور جمعی از مسئولان حوزوی و استانی در استقبال از دبیر شورای عالی حوزههای علمیه، نشاندهنده اهمیت این سفر در سطح حوزه و مدیریت استان بود و از همان ابتدا، برنامههای فشردهای برای بررسی وضعیت حوزههای علمیه مازندران در دستور کار هیئت اعزامی قرار گرفت.
محور اصلی این سفر، بررسی وضعیت حوزههای علمیه استان مازندران و شنیدن مستقیم مسائل و دغدغههای مدیران، اساتید، مبلغان و طلاب بود؛ موضوعی که در برنامههای مختلف سفر به شکلهای گوناگون دنبال شد.
بر همین اساس، علاوه بر نشستهای مدیریتی و رسمی، حضور در مدارس علمیه، بازدید از حجرههای طلاب، گفتوگو با طلاب، مشاهده فعالیتهای پژوهشی و برگزاری درس اخلاق نیز در برنامه سفر قرار گرفت تا تصویری میدانیتر از وضعیت حوزههای استان در اختیار مسئولان شورای عالی حوزههای علمیه قرار گیرد.
آغاز سال تحصیلی حوزههای مازندران در حضور دبیر شورای عالی
یکی از نخستین برنامههای مهم این سفر، حضور آیتالله شبزندهدار در مراسم آغاز سال تحصیلی حوزههای علمیه استان مازندران بود؛ مراسمی که پیش از ظهر در مدرسه علمیه امام صادق(ع) کوتنا قائمشهر و با حضور جمعی از مسئولان حوزوی و استانی برگزار شد.
آغاز سال تحصیلی برای حوزههای علمیه تنها شروع یک دوره آموزشی جدید نیست، بلکه نقطه آغاز یک فرآیند علمی، تربیتی و اخلاقی است که بخش مهمی از آینده علمی و تبلیغی حوزه در آن شکل میگیرد.
حضور دبیر شورای عالی حوزههای علمیه در این مراسم، فرصتی بود تا آغاز سال تحصیلی حوزههای استان با حضور یکی از عالیترین مسئولان حوزههای علمیه کشور رقم بخورد در چنین برنامهای، مدرسه علمیه به عنوان نقطه اتصال سیاستهای کلان حوزه با بدنه طلاب و اساتید، اهمیت ویژهای پیدا میکند و حضور مسئولان عالی حوزه در میان طلاب میتواند زمینه انتقال دغدغههای میدانی به سطوح تصمیمگیری را فراهم کند.
این مراسم همچنین فرصتی برای تأکید بر جایگاه علمآموزی، تهذیب، اخلاق و تربیت طلاب بود؛ مؤلفههایی که در کنار یکدیگر هویت حوزه علمیه را شکل میدهند حوزهای که قرار است در عرصههای اجتماعی و فرهنگی اثرگذار باشد، نیازمند نسلی از طلابی است که در کنار تحصیل علوم حوزوی، از سرمایه اخلاقی و تربیتی لازم برای حضور در جامعه برخوردار باشند.
اساتید و مبلغان، دغدغههای خود را بیواسطه مطرح کردند
یکی دیگر از برنامههای مهم سفر آیتالله شبزندهدار، گردهمایی اساتید و مبلغان حوزه علمیه استان مازندران بود که در سالن همایشهای دانشگاه آزاد ساری برگزار شد در این نشست، تعدادی از اساتید و مبلغان حوزه علمیه استان به بیان دیدگاهها، مسائل و دغدغههای خود پرداختند و مسائل مربوط به عرصه آموزش، تبلیغ و فعالیتهای حوزوی را با دبیر شورای عالی حوزههای علمیه در میان گذاشتند.
برگزاری چنین نشستی از این جهت اهمیت داشت که بخش قابل توجهی از مسائل حوزه در میدان آموزش و تبلیغ تجربه میشود و اساتید و مبلغان به عنوان بدنه علمی و تبلیغی حوزه، شناخت نزدیکتری از مشکلات و ظرفیتهای موجود دارند انتقال این مسائل به مسئولان عالی حوزه میتواند به تصمیمگیری دقیقتر و واقعبینانهتر درباره مسائل حوزههای استانی کمک کند.
اساتید حوزه، علاوه بر نقش آموزشی، در فرآیند تربیت اخلاقی و علمی طلاب نیز جایگاهی تعیینکننده دارند و مبلغان نیز در خط مقدم ارتباط حوزه با جامعه قرار گرفتهاند؛ از همین رو توجه به مسائل این دو گروه، بخشی مهم از برنامهریزی برای آینده حوزه محسوب میشود.
نشست ساری فرصتی برای همین ارتباط مستقیم بود؛ ارتباطی که اگر استمرار پیدا کند، میتواند فاصله میان سیاستگذاریهای کلان و مسائل میدانی حوزه را کاهش دهد.
پای مسائل حوزه در نشست شورای معاونین
در ادامه سفر، جلسه شورای معاونین حوزه علمیه استان مازندران با حضور حجتالاسلام والمسلمین احمد فرخفال، مسئول دبیرخانه شورای عالی حوزههای علمیه و هیئت همراه برگزار شد در این نشست، حجتالاسلام والمسلمین اسماعیلزاده، مدیر حوزه علمیه استان، معاونان و مسئولان بخشهای مختلف مدیریت حوزه، مسائل، آسیبها، چالشها و پیشنهادهای خود را مطرح کردند.
معاونان و مسئولان حوزههای تبلیغ، امور طلاب، صیانت، منابع انسانی، موقوفات و منابع پایدار، پژوهش، بینالملل و ارتباطات، تهذیب، برنامهریزی و نظارت در این نشست حضور داشتند و هر یک از منظر حوزه مسئولیت خود، تصویری از مسائل موجود ارائه کردند.
تنوع موضوعات مطرحشده نشان میدهد که مسائل حوزه علمیه امروز تنها به کلاس درس و فرآیند آموزش محدود نیست و مجموعهای از مسائل مدیریتی، اقتصادی، تبلیغی، پژوهشی، تربیتی و منابع انسانی را شامل میشود.
موضوع موقوفات و منابع پایدار از یک سو، وضعیت امور طلاب و منابع انسانی از سوی دیگر و همچنین مسائل تبلیغ، پژوهش، تهذیب و بینالملل، مجموعهای از نیازهای بههمپیوسته را شکل میدهند که مدیریت حوزه برای ارتقای عملکرد خود باید به صورت همزمان آنها را مورد توجه قرار دهد.
این جلسه از همین منظر یکی از مهمترین بخشهای سفر هیئت شورای عالی حوزههای علمیه به مازندران بود؛ چراکه بخش قابل توجهی از مسائل استان به صورت تخصصی و از سوی مسئولان هر حوزه مطرح شد.
از ساری تا بابل؛ حضور در متن زندگی طلاب
سفر دبیر شورای عالی حوزههای علمیه در ادامه به شهرستان بابل رسید؛ شهری که از دیرباز یکی از کانونهای مهم فعالیتهای حوزوی در استان مازندران به شمار میرود آیتالله شبزندهدار در مدرسه علمیه خاتمالأنبیاء(صدر) بابل حضور یافت و ضمن برگزاری درس اخلاق، در مراسم عمامهگذاری چهار نفر از طلاب این مدرسه شرکت کرد.
عمامهگذاری طلاب، برای حوزههای علمیه صرفاً یک مراسم رسمی نیست، بلکه نمادی از ورود طلبه به مرحلهای جدید از مسئولیتهای حوزوی و اجتماعی است طلبهای که لباس روحانیت بر تن میکند، در معرض انتظارات و مسئولیتهایی قرار میگیرد که فراتر از تحصیل فردی است و از او انتظار میرود در عرصههای تبلیغ، هدایت دینی، پاسخگویی به نیازهای فکری جامعه و خدمت به مردم نقشآفرینی کند.
درس اخلاق آیتالله شبزندهدار نیز در همین چارچوب اهمیت پیدا میکند؛ چراکه در منظومه حوزه، علم بدون تهذیب و تربیت اخلاقی نمیتواند پاسخگوی رسالت اصلی روحانیت باشد توجه به اخلاق، خودسازی و تهذیب در کنار تحصیل، از محورهای بنیادین تربیت طلبه است و حضور دبیر شورای عالی حوزههای علمیه در جمع طلاب بابل، فرصتی برای تأکید دوباره بر این مؤلفه مهم بود.
اما حضور آیتالله شبزندهدار در مدرسه خاتمالأنبیاء بابل به مراسم و درس اخلاق محدود نماند.
وی از حجرات این مدرسه بازدید کرد و با طلاب به گفتوگو پرداخت؛ اقدامی که از منظر شناخت واقعیتهای زندگی طلبگی اهمیت ویژهای دارد، چراکه بسیاری از مسائل طلاب را نمیتوان صرفاً در گزارشهای اداری و جلسات مدیریتی مشاهده کرد.
حضور در حجره و گفتوگوی مستقیم با طلبه، مسئولان حوزه را با بخشی از مسائل روزمره زندگی و تحصیل طلاب مواجه میکند و امکان انتقال بیواسطه دغدغهها را فراهم میسازد این نوع ارتباط، اگر به یک رویه مستمر در مدیریت حوزه تبدیل شود، میتواند به سیاستگذاریهایی منجر شود که بیش از گذشته با واقعیتهای زندگی طلاب تناسب داشته باشد.
نمایش دستاوردهای پژوهشی حوزه بابل
دبیر شورای عالی حوزههای علمیه در ادامه از نمایشگاه دستاوردهای پژوهشی حوزه علمیه بابل نیز بازدید کرد؛ نمایشگاهی که در محل مسجد مدرسه علمیه خاتمالأنبیاء(صدر) برپا شده بود ارائه دستاوردهای پژوهشی طلاب و مدارس علمیه در چنین نمایشگاههایی، بخشی از ظرفیت علمی حوزه را به نمایش میگذارد و نشان میدهد که فعالیتهای حوزوی تنها در عرصه تدریس و تبلیغ خلاصه نمیشود.
پژوهش در حوزههای علمیه، زمینه تولید پاسخهای علمی به مسائل دینی، فرهنگی و اجتماعی را فراهم میکند و تقویت این بخش میتواند حوزه را در مواجهه با پرسشهای جدید جامعه توانمندتر سازد.
وی همچنین بر ادامه مسیر مقاومت و ضرورت ایستادگی در برابر دشمنان تأکید کرد و خون شهدا را سرمایهای دانست که ملت ایران خود را نسبت به آن مسئول میداند این مواضع، بخش دیگری از وجه انقلابی سفر هیئت شورای عالی حوزههای علمیه به مازندران را نمایان کرد؛ سفری که در کنار بررسی مسائل آموزشی و مدیریتی حوزه، با تأکید بر هویت انقلابی و رسالت اجتماعی روحانیت نیز همراه بود.
حضور مسئولان عالی حوزه در جمع خانواده شهدا و طرح مباحث مربوط به ولایت، مقاومت و ایستادگی، در کنار برنامههای علمی و آموزشی، بیانگر آن است که در نگاه مدیریت حوزه، تربیت طلبه تنها به آموزش علوم دینی محدود نمیشود طلبه باید در کنار دانش و اخلاق، نسبت به مسائل جامعه، انقلاب اسلامی، آرمانهای شهدا و مسئولیتهای اجتماعی خود نیز شناخت و حساسیت داشته باشد.
یک سفر، چند مسئله اساسی حوزه
اگر مجموعه برنامههای سفر آیتالله شبزندهدار و هیئت همراه را کنار یکدیگر قرار دهیم، با سفری مواجه میشویم که تقریباً تمام اضلاع فعالیت حوزه علمیه را دربر گرفته است؛ از آغاز سال تحصیلی و آموزش و تهذیب گرفته تا تبلیغ، پژوهش، امور طلاب، منابع پایدار، مدیریت مدارس، ارتباط با اساتید و مبلغان و تکریم خانواده شهدا همین تنوع برنامهها نشان میدهد که بررسی وضعیت حوزههای علمیه نیازمند نگاهی چندبعدی و فراتر از ارزیابی صرفاً آموزشی است.
از سوی دیگر، نشست با معاونان مدیریت حوزه علمیه استان نشان داد که بخشی از مسائل حوزه در سطح ساختارهای مدیریتی و پشتیبانی قرار دارد و حل آنها نیازمند تصمیمگیری در سطوح بالاتر است مسائلی مانند منابع پایدار، وضعیت طلاب، منابع انسانی، تبلیغ، پژوهش، تهذیب و برنامهریزی، هر یک به صورت مستقیم بر کیفیت فعالیت حوزه اثر میگذارند و نمیتوان نسبت به آنها نگاه جزیرهای داشت.
حضور میدانی دبیر شورای عالی حوزههای علمیه در مدارس و گفتوگو با طلاب نیز یک وجه دیگر این سفر بود؛ وجهی که نشان میدهد سیاستگذاری کلان زمانی میتواند مؤثر باشد که با واقعیتهای کف حوزه پیوند داشته باشد طلبهای که در حجره زندگی میکند، استادی که در کلاس درس تدریس میکند، مبلغی که در میدان تبلیغ حضور دارد و مدیری که با مسائل روزمره حوزه دستوپنجه نرم میکند، هر یک بخشی از واقعیت حوزه را تشکیل میدهند و شنیدن صدای همه این بخشها برای تصمیمگیری دقیق ضروری است.
پایان سفر؛ آغاز یک مطالبه
سفر دبیر شورای عالی حوزههای علمیه به مازندران در نهایت مجموعهای از دیدارها، نشستها، بازدیدها و گفتوگوها بود؛ اما اهمیت اصلی چنین سفرهایی در مرحله پس از بازگشت و در میزان پیگیری مطالبات و مسائل مطرحشده مشخص خواهد شد اگر دغدغههایی که اساتید، مبلغان، مدیران و طلاب مطرح کردند به تصمیمهای اجرایی تبدیل شود، چنین سفرهایی میتواند اثر خود را در میدان واقعی حوزه نشان دهد.
مازندران از ظرفیتهای قابل توجه حوزوی برخوردار است و حضور مدارس علمیه، اساتید، طلاب، مبلغان و مراکز پژوهشی در شهرهای مختلف استان، سرمایهای مهم برای حوزه محسوب میشود در مقابل، استفاده حداکثری از این ظرفیت نیازمند برنامهریزی منسجم، پشتیبانی مناسب، تقویت زیرساختها و توجه جدی به مسائل معیشتی و آموزشی طلاب و اساتید است.
سفر آیتالله شبزندهدار به مازندران از این منظر میتواند نقطهای برای بازخوانی ظرفیتها و مسائل حوزه استان باشد؛ سفری که در آن دبیر شورای عالی حوزههای علمیه، از مراسم آغاز سال تحصیلی تا حجره طلاب، از جلسه مدیران تا نشست اساتید و مبلغان و از نمایشگاه پژوهشی تا خانه خانواده شهید، در بخشهای مختلف زندگی و فعالیت حوزوی حضور یافت.
اکنون انتظار میرود مسائل و دغدغههایی که در جریان این سفر مطرح شد، در سطح شورای عالی حوزههای علمیه مورد بررسی و پیگیری قرار گیرد و خروجی این سفر در قالب حمایت از مدارس علمیه، تقویت فعالیتهای علمی و پژوهشی، پشتیبانی از اساتید و طلاب، توسعه تبلیغ و حل مسائل مدیریتی و منابع پایدار خود را نشان دهد چراکه سفر مسئولان عالی حوزه زمانی به یک رویداد اثرگذار تبدیل میشود که از سطح «بازدید و گفتوگو» عبور کند و به «تصمیم، اقدام و نتیجه» برسد.
توجه به پژوهشهای طلاب، حمایت از ایدههای علمی و فراهمکردن زمینه عرضه و ارزیابی دستاوردهای پژوهشی، از نیازهای مهم حوزههای علمیه در شرایط امروز به شمار میرود.
بازدید آیتالله شبزندهدار از این نمایشگاه در کنار سایر برنامههای بابل، تصویری از ابعاد مختلف فعالیت حوزه علمیه این شهرستان ارائه کرد؛ از تربیت اخلاقی و عمامهگذاری طلاب گرفته تا پژوهش، زندگی طلبگی و فعالیتهای آموزشی مجموعه این برنامهها نشان داد که ظرفیتهای حوزه بابل صرفاً در یک عرصه خلاصه نمیشود و این حوزه از توانمندیهای مختلفی برخوردار است که نیازمند حمایت و تقویت است.
بازدید از مدرسه فیضیه مازندران
مدرسه علمیه فیضیه مازندران نیز یکی دیگر از مقصدهای آیتالله شبزندهدار در این سفر بود. دبیر شورای عالی حوزههای علمیه با حضور در این مدرسه از بخشهای مختلف آن بازدید کرد و در جریان وضعیت این مجموعه حوزوی قرار گرفت.
بازدید از مدارس علمیه، بخشی از سیاست ارتباط مستقیم مدیریت عالی حوزه با مراکز آموزشی است؛ زیرا کیفیت آموزش و تربیت طلاب در نهایت در همین مدارس و در تعامل روزمره طلبه با استاد، مدیر و محیط حوزوی شکل میگیرد شناخت امکانات، ظرفیتها و نیازهای مدارس از نزدیک میتواند مبنایی برای تصمیمگیریهای دقیقتر در سطح مدیریت حوزه باشد.
در مجموع، حضور هیئت شورای عالی حوزههای علمیه در مدارس مختلف مازندران، این پیام را منتقل کرد که ارزیابی وضعیت حوزه تنها از طریق گزارشهای مکتوب و جلسات اداری انجام نمیشود و مشاهده میدانی شرایط مدارس و گفتوگو با طلاب و مدیران نیز بخشی از فرآیند شناخت مسائل حوزه است.
وقتی سفر حوزوی به خانه شهدا رسید
در میان برنامه های مختلف این سفر، دیدار با خانواده شهدای جنگ رمضان از جلوه های ویژه حضور دبیر شورای عالی حوزه های علمیه در مازندران بود آیت الله شبزندهدار با حضور در منزل آیتالله سلیمانی، پدر شهید محسن سلیمانی از شهدای جنگ رمضان، با وی دیدار و گفتوگو کرد.
در این دیدار آیتالله محمدی لائینی، نماینده ولیفقیه در مازندران و امام جمعه ساری، حجتالاسلام والمسلمین صدرالله اسماعیلزاده، مدیر حوزه علمیه مازندران، مصطفی سوادکوهی، معاون سیاسی استاندار، حجتالاسلام والمسلمین هادی قنبری، مدیر حوزه علمیه بابل، حجتالاسلام والمسلمین احمد فرخفال، مسئول دبیرخانه شورای عالی حوزههای علمیه و جمعی دیگر از مدیران حوزوی نیز حضور داشتند.
دیدار با خانواده شهدا در منظومه فعالیتهای حوزه علمیه، تنها یک اقدام نمادین نیست؛ چراکه فرهنگ ایثار و شهادت یکی از مؤلفههای مهم هویت انقلاب اسلامی و حوزه انقلابی به شمار میرود روحانیت در دوران انقلاب و دفاع از ارزشهای اسلامی، همواره در کنار مردم و رزمندگان حضور داشته و شمار قابل توجهی از روحانیون نیز در راه دفاع از اسلام و انقلاب به شهادت رسیدهاند.
دیدار با خانواده شهید روحانی در جویبار
آیتالله شبزندهدار در ادامه برنامههای خود در مازندران با خانواده روحانی شهید سیدرضا ابراهیمی لاریمی از شهدای جنگ رمضان نیز دیدار کرد. این دیدار در شهرستان جویبار انجام شد و حجتالاسلام والمسلمین احمد فرخفال، مسئول دبیرخانه شورای عالی حوزههای علمیه، حجتالاسلام والمسلمین اسماعیلزاده، مدیر حوزه علمیه مازندران و حجتالاسلام والمسلمین صابرپور، مدیر منطقه یک حوزه و قائممقام مدیر حوزههای علمیه، وی را همراهی کردند.
دیدار با خانواده یک شهید روحانی، پیوند مستقیمی میان حوزه، شهادت و مسئولیت اجتماعی روحانیت ایجاد میکند؛ بهویژه آنکه شهیدان روحانی بخشی از تاریخ حوزههای علمیه و انقلاب اسلامی هستند تکریم خانواده شهدا و شنیدن خاطرات و دغدغههای آنان، علاوه بر ادای احترام به مقام شهید، میتواند نسل جدید طلاب را با میراثی که حوزه در مسیر انقلاب و دفاع از ارزشها به جا گذاشته است، بیشتر آشنا کند.
این دیدارها در شرایطی انجام شد که بخش مهمی از برنامه سفر دبیر شورای عالی حوزههای علمیه به موضوعات آموزشی و مدیریتی اختصاص داشت و حضور در خانه شهدا، وجه فرهنگی و هویتی سفر را تکمیل کرد. به این ترتیب، سفر هیئت شورای عالی حوزههای علمیه به مازندران تنها به بررسی وضعیت مدارس و جلسات مدیریتی محدود نماند و ارتباط حوزه با فرهنگ ایثار و شهادت نیز در متن برنامهها قرار گرفت.
فرخفال: ملت ایران پای ولایت ماندهاند
حجتالاسلام والمسلمین احمد فرخفال، مسئول دبیرخانه شورای عالی حوزههای علمیه نیز در جریان این سفر با اشاره به جایگاه ولایت و روحیه مقاومت ملت ایران، تأکید کرد که مردم ایران از مسیر خود عقبنشینی نخواهند کرد.
وی با بیان اینکه ملت ایران پای ولایت ماندهاند، خطاب به دشمنان تصریح کرد که این ملت با استکبار آشتی نخواهد کرد.
گزارش تصویری:
نویسنده: وحید نستوهی