عصر قم - دکتر طرقی گفت: برای انجام هر عمل صالحی باید انگیزه و میل در افراد ایجاد و تقویت شود؛ از این رو برای احیای سنت مباحثه نیز باید مجموعهای از راهکارهای انگیزشی و اجرایی مورد توجه قرار گیرد.
به گزارش خبرنگار سرویس حوزه و روحانیت خبرگزاری رسا، دکتر طرقی در مراسم آغاز سال تحصیلی مجتمع آموزش عالی فقه جامعه المصطفی(ص) که با موضوع "احیای سنت های اصیل حوزه های علمیه، سنت مباحثه" که چهارشنبه شب در سالن اجتماعات این مجتمع در جامعه العلوم قم برگزار شد، با تأکید بر ضرورت احیای سنت مباحثه در حوزههای علمیه، مباحثه را از جمله اعمال صالح دانست و گفت: برای انجام هر عمل صالحی باید انگیزه و میل در افراد ایجاد و تقویت شود؛ از این رو برای احیای سنت مباحثه نیز باید مجموعهای از راهکارهای انگیزشی و اجرایی مورد توجه قرار گیرد.
وی نخستین گام در تقویت انگیزه طلاب برای مباحثه را تبیین فواید این سنت علمی عنوان کرد و افزود: اساتید باید فواید مباحثه را برای طلاب تبیین کنند؛ چراکه مباحثه موجب یادگیری عمیقتر، دقیقتر، استدلالی، انتقادی و تطبیقی میشود و در کنار آن، به توسعه زبان علمی طلاب نیز کمک میکند.
دکتر طرقی با اشاره به ضرورت پیشبینی مشوق برای مباحثه اظهار داشت: اگر مباحثه را یک عمل صالح میدانیم و در انجام آن با ضعف مواجه هستیم، باید برای آن پاداش در نظر بگیریم. این پاداشها میتواند مادی، معنوی و اجتماعی باشد و معاونت آموزش، ستاد و مدارس باید برای طراحی سازوکارهای مناسب تشویقی در این زمینه اقدام کنند.
وی ایجاد رقابت علمی میان طلاب را سومین راهکار برای تقویت مباحثه دانست و گفت: همانگونه که طلاب علمی، پژوهشی و فرهنگی برتر معرفی میشوند، باید طلاب مباحثهگر برتر نیز شناسایی و معرفی شوند تا زمینه احیای این سنت حسنه و علمی در حوزه فراهم شود.
دکتر طرقی اعطای منزلت علمی به طلاب مباحثهگر را از دیگر راهکارهای تقویت این سنت دانست و پیشنهاد کرد: میتوان برای طلاب مباحثهگر برتر، جایگاههایی مانند «دکتر یار» تعریف کرد تا علاوه بر تشویق آنان، منزلت علمی مباحثه نیز در میان طلاب ارتقا یابد.
وی همچنین بر ضرورت معرفی بزرگان حوزه به عنوان الگوهای مباحثه تأکید کرد و گفت: در تاریخ حوزههای بغداد، نجف و سامرا، بزرگان و عالمان برجستهای همچون شیخ مفید و شیخ طوسی از مباحثه بهره فراوان بردهاند و حتی بخشی از آثار علمی آنان متأثر از همین شیوه علمی بوده است. همچنین علامه مجلسی در تنظیم و تدوین آثار خود از گفتوگو و مباحثه با دیگران بهره میگرفت.
دکتر طرقی با تأکید بر لزوم قرار گرفتن مباحثه در برنامه رسمی آموزشی اظهار داشت: احیای این سنت تنها با توصیه و اقدامات فردی محقق نمیشود، بلکه مباحثه باید در ردیف برنامههای رسمی درسی المصطفی قرار گیرد. این سنت علمی، سنتی بزرگ است که نباید به سادگی از کنار آن عبور کرد.
وی افزود: همانگونه که در مجموعه آموزشی المصطفی مربیان تربیتی، پژوهشی و اخلاقی داریم، باید مربیان مباحثه نیز در ساختار آموزشی پیشبینی شوند تا طلاب در این زمینه آموزش و هدایت لازم را دریافت کنند.
دکتر طرقی با توصیه به اجرای تدریجی طرح مباحثه خاطرنشان کرد: برای جلوگیری از رویکرد «همه یا هیچ»، بهتر است اجرای طرح از یک درس آغاز شود. نباید از ابتدا با قرار دادن همه دروس در طرح، زمینه افراط و تفریط ایجاد شود؛ بلکه باید اجرای طرح به صورت تدریجی انجام گیرد و پس از ارزیابی، دامنه آن توسعه یابد.
وی یکی از عوامل تضعیف سنت مباحثه را الگوی تدریس یکسویه دانست و تصریح کرد: یکی از عواملی که موجب کمرنگ شدن مباحثه شده، رواج الگوهای تدریس تکنفره و سخنرانیمحور است. این شیوه با روح مباحثه سازگاری ندارد و لازم است الگوهای تدریس چندطرفه و تعاملی تقویت شود.
دکتر طرقی با اشاره به تجربه تدریس علمای بزرگ حوزه سامرا گفت: یکی از عوامل موفقیت علمی شیخ بزرگ شیرازی در سامرا، رواج شیوه تدریس چندطرفه و ایجاد کانالهای متعدد علمی بود؛ به گونهای که جلسات تدریس او گاه چند ساعت به طول میانجامید و بسیاری از شاگردان وی بعدها به دکتر ان بزرگ تبدیل شدند.
وی همچنین بر ضرورت تعیین ضمانت اجرایی برای طرح مباحثه تأکید کرد و گفت: همانگونه که برای انجام مباحثه مشوق و پاداش در نظر گرفته میشود، باید برای بیتوجهی به این برنامه نیز ضمانت اجرایی مناسبی پیشبینی شود تا اجرای طرح صرفاً به توصیه و تشویق محدود نشود.
دکتر طرقی بهرهگیری از ظرفیت انجمنها و تشکلهای طلبگی را از دیگر الزامات احیای مباحثه عنوان کرد و افزود: انجمنها و تشکلها باید به عنوان پشتیبان این طرح وارد میدان شوند. با توجه به حضور طلاب از کشورهای مختلف و تفاوت سبکهای یادگیری آنان، لازم است از ظرفیتهای بومی و محلی برای نهادینه کردن این سنت علمی و اسلامی استفاده شود.
وی در پایان بر ضرورت همراهی جدی اساتید با طرح مباحثه تأکید کرد و گفت: اساتید باید در فرایند اجرای طرح از آن دفاع کنند و ضعفهای احتمالی طرح را در کلاس به طلاب منتقل نکنند. اگر طرح دارای اشکالاتی است، این ضعفها باید در فرایند اجرا شناسایی و برطرف شود.