ناگفته‌هایی از سلوک علمی و اجرایی آیت‌الله سیدمجتبی خامنه‌ای؛ بخش ششم: نوآوری‌های اصولی و فقهی

عصر قم - حفظ سنت‌های حوزوی در کنار نوآورهای اصولی و فقهی، از ویژگی‌های علمی آیت‌الله سیدمجتبی حسینی خامنه‌ای است که در طول حدود ۱۶ سال تدریس درس خارج فقه و اصول ایشان، به شکل برجسته‌ای نمایان شد. این توانمندی‌های علمی، به‌گونه‌ای است که برخی از شاگردان، ایشان را از معدود افراد دارای «مکتب اصولی» در تاریخ تشییع معرفی کرده‌اند.

خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت(ع) ـ ابنا: در بخش‌های قبلی این نوشته، موضوع « خدمت به محرومان »، « تسلط بر موضوعات امنیتی و نظامی »، « مدیریت راهبردی جبهه مقاومت » و « احاطه به دانش‌های روز » در سیره و سلوک آیت‌الله سیدمجتبی حسینی خامنه‌ای بیان شد. در این نوشته، احاطه ایشان به دانش‌های حوزوی با نگاهی به نوآوری‌های فقهی و تأکید بر حفظ سنت حوزوی، در سلوک علمی ایشان بررسی می‌شود.
آیت‌الله سیدمجتبی حسینی خامنه‌ای، سابقه بیش از ۳۳ سال تدریس در حوزه‌های علمیه تهران و قم را دارند که در حدود ۱۵ سال آن به تدریس دروس خارج فقه و اصول به‌عنوان عالی‌ترین سطح آموزشی حوزه‌های علمیه گذشته است. در سال ۱۴۰۳ شمسی، تعداد شرکت‌کنندگان در این درس به بیش از یک هزار و پانصد نفر رسید که بسیاری از آنان، از اساتید برجسته حوزه بودند، نکته جالب آنکه در میان شرکت‌کنندگان در درس خارج فقه و اصول ایشان که در طول این سال‌ها، گاه حضوری و زمانی به دلایلی مانند شیوع کرونا، به شکل غیرحضوری برگزار می‌شد، ده‌ها نفر از بانوان طلبه نیز شرکت داشتند.
آنچه که از میان خاطرات شاگردان ایشان در مورد سلوک علمی و توانمندی‌های فقهی و اصولی ایشان بیان شده است، بیانگر آن است که جلسات درس خارج ایشان، فراتر از یک درس متداول حوزوی بوده است، به‌عنوان نمونه یکی از شاگردان ایشان می‌گوید: «ایشان در دانش اصول صاحب‌سبک، بلکه صاحب مکتب است؛ یعنی اصول فقه مدنظر ایشان بر اساس مبانی کلامی شیعه و سازگار با کدهای اخلاقی و سازگار با مشهورات فقه و بر اساس مبانی نو است، مبناهایی که گاه مستوایی مترقی‌تر و پیشرفته‌تر هست از تمام آنچه در تاریخ اصولی شیعه و سنی مطرح گردیده!»
ارائه مکتب جدید اصولی، از مهم‌ترین ویژگی دروس خارج ایشان شمرده می‌شود به‌گونه‌ای که برخی از شاگردان ایشان که در حال تدوین دروس ارائه شده ایشان برای انتشار هستند نیز درباره این مکتب اصولی گفته‌اند: «برخلاف برخی بزرگان، مثل شهید صدر که باوجود نوآوری‌های مهم، در چهارچوب کلان مشهور می‌اندیشید، استاد {آیت‌الله سید مجتبی حسینی خامنه‌ای} مانند شیخ انصاری و مرحوم نائینی، دارای مکتب خاص خود بودند. ویژگی بارز مکتب ایشان، انسجام کامل میان مبانی کلامی، اصولی و فقهی‌شان بود.»
برخی از شاگردان ایشان نیز، در نگارش‌های پژوهشی خود، بخشی از این مباحث اصولی را در قالب مقالات علمی منتشر کرده‌اند به‌عنوان نمونه مقاله «تطبیق اصولی دَوران بین محذورین از دیدگاه آخوند خراسانی(ره) و استاد سیدمجتبی خامنه‌ای(دام‌ظله)» تألیف: احسان بندی دستجردی، منتشر شده در نشریه علمی «رواق فقاهت» شماره ۱۳ (بهار و تابستان ۱۴۰۲ شمسی) و مقاله «مسئله لزوم موافقت قطعیّه با معلوم بالاجمال، بررسی دیدگاه استاد سیدمجتبی خامنه‌ای و نقد مبانی دیگران» تالیف شده توسط محمدمهدی سلیمانی، منتشر شده در همان نشریه، شماره ۱۵ (بهار و تابستان ۱۴۰۳ شمسی) نمونه‌ای از این نوآوری‌های اصولی را تبیین کرده‌اند. هر دو این مقالات، در پایگاه مقالات تخصصی نور (نورمگز) به‌صورت متن کامل ارائه شده است.
در بخش‌های بعدی این نوشته، ابعادی دیگری از سلوک علمی و اجرایی آیت‌الله سیدمجتبی خامنه‌ای بررسی می‌شود.
منابع:
گفتگو با حجت‌الاسلام رفیعی از شاگردان آیت‌الله سیدمجتبی حسینی خامنه‌ای
گفتگو با حجت‌الاسلام رضا صمدی، از شاگردان آیت‌الله سیدمجتبی حسینی خامنه‌ای
سید علی‌اصغر حسینی/ خبرگزاری ابنا
____
پایان پیام