عصر قم - قم- مدیرکل پست استان قم با اشاره به نقش تجارت الکترونیک در افزایش ترافیک پستی گفت: ۶۰ تا ۷۰ درصد مرسولات پستی استان حاصل خریدهای اینترنتی است و روزانه تا ۳۵ هزار مرسوله در قم جابه‌جا می شود.
به گزارش خبرگزاری مهر، ابوالفضل باقری‌منش در گفتگو با خبرنگاران با تشریح ظرفیت‌های شبکه پستی و روند توسعه خدمات این مجموعه اظهار کرد: پست یکی از گسترده‌ترین شبکه‌های ارتباطی فیزیکی در کشور و جهان به شمار می‌رود که با سابقه‌ای حدود ۲۵۰ سال در ایران، وظیفه برقراری ارتباط میان مردم، دستگاه‌های اجرایی و سازمان‌ها را در نقاط مختلف بر عهده دارد
وی با اشاره به ویژگی متمایز خدمات پستی در مقایسه با سایر شبکه‌های ارتباطی افزود: فعالیت پست بر جابه‌جایی فیزیکی مرسولات استوار است و امکان دریافت یک بسته از دورترین نقاط کشور یا جهان و تحویل آن در مقصد را فراهم می‌کند، قابلیتی که به واسطه گستردگی شبکه و نقاط تماس، پست را به یکی از زیرساخت‌های مهم ارتباطی جامعه تبدیل کرده است.
مدیرکل پست استان قم با اشاره به حجم فعالیت‌های روزانه این مجموعه بیان کرد: در بخش مرسولات صادره، روزانه بین ۱۵ تا ۱۸ هزار مرسوله از استان به مقاصد مختلف ارسال می‌شود و این رقم در برخی شرایط به ۲۰ هزار و حتی ۲۵ هزار مرسوله افزایش می‌یابد که بر همین اساس، قم در شمار ۱۰ استان برتر کشور از نظر حجم مرسولات صادره قرار دارد.
باقری‌منش ادامه داد: در بخش مرسولات وارده نیز روزانه بین ۱۲ تا ۱۵ هزار بسته و مرسوله وارد استان می‌شود و با احتساب هر دو بخش، میانگین ترافیک روزانه پست قم به حدود ۳۰ تا ۳۵ هزار مرسوله می‌رسد که نشان‌دهنده گستردگی ارتباطات روزانه این شبکه با شهروندان است.
وی با بیان اینکه خریدهای اینترنتی سهم قابل توجهی از فعالیت‌های پستی را به خود اختصاص داده‌اند، تصریح کرد: حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد ترافیک مرسولات با تجارت الکترونیک و خریدهای غیرحضوری ارتباط دارد و بخشی از فروشگاه‌های اینترنتی به‌صورت مستقیم با پست قرارداد دارند، در حالی که گروهی دیگر نیز محصولات خود را برای ارسال به باجه‌های پستی تحویل می‌دهند.
خریدهای اینترنتی، جریان اصلی مرسولات پستی است
مدیرکل پست استان قم با تشریح تغییر الگوی استفاده مردم از خدمات پستی گفت: محتوای بخش عمده مرسولات ارسالی از قم را کالاهای مختلف تشکیل می‌دهد و فعالیت این شبکه در مقایسه با گذشته که پاکت‌های پستی سهم بیشتری داشتند، به سمت جابه‌جایی بسته‌های کالایی تغییر کرده است.
وی افزود: تغییر رفتار خرید مردم، به‌ویژه پس از سال ۱۳۹۸ و شیوع بیماری کرونا، موجب افزایش گرایش به خریدهای اینترنتی و دریافت کالا در محل شده است و پست به‌عنوان حلقه ارتباطی میان فروشندگان و خریداران، مسئولیت انتقال این محصولات را بر عهده دارد.
باقری‌منش با اشاره به تأثیر شرایط مختلف بر میزان فعالیت شبکه پستی اظهار کرد: حجم مرسولات متناسب با میزان تقاضای جامعه تغییر می‌کند و در مقاطعی مانند برگزاری نمایشگاه مجازی کتاب، افزایش ناگهانی ترافیک پستی را شاهد هستیم، در مقابل، محدودیت‌هایی مانند قطع اینترنت نیز می‌تواند بر فعالیت فروشگاه‌های اینترنتی و در نتیجه میزان مرسولات تأثیر بگذارد.
وی با بیان اینکه ارسال کالا از طریق پست تابع ضوابط و مقررات مشخصی است، خاطرنشان کرد: بسته‌های حاوی کالاهای مجاز در شبکه توزیع می‌شوند و مرسولاتی که در گروه اقلام ممنوع پستی قرار دارند، امکان ارسال از این مسیر را ندارند.
مدیرکل پست استان قم با تأکید بر گستردگی شبکه پستی کشور گفت: هرچند اپراتورهای دیگری نیز بخشی از خدمات پستی را ارائه می‌کنند، اما هیچ شبکه ارتباطی دیگری از نظر گستره نقاط تماس و امکان دسترسی به مناطق مختلف کشور، قابلیت‌های مشابه شبکه پست را در اختیار ندارد.
قم در طرح جی‌نف جایگاه نخست کشور را کسب کرد
باقری‌منش در ادامه به اجرای پروژه جی‌نف و نقش آن در ساماندهی اطلاعات مکانی اشاره کرد و افزود: این طرح با هدف اتصال کدهای پستی به نقشه‌های به‌روز شهری و روستایی و تعیین مختصات دقیق مکان‌ها اجرا می‌شود و در واقع، بخشی از خدمات نوین پستی را در حوزه احراز نشانی و تکمیل بانک‌های اطلاعاتی مکانی شکل می‌دهد.
وی با بیان اینکه پروژه جی‌نف بر پایه شناسایی دقیق موقعیت مکانی استوار است، اظهار کرد: همان‌طور که کد ملی برای شناسایی هویت افراد به کار می‌رود، کد پستی نیز شناسه مکان محسوب می‌شود و اطلاعات مربوط به آن باید به مختصات دقیق جغرافیایی متصل باشد تا امکان استفاده از این داده‌ها در بخش‌های مختلف فراهم شود.
مدیرکل پست استان قم تصریح کرد: کدهای پستی در گذشته پنج‌رقمی بودند و سپس به ساختار ۱۰رقمی تغییر یافتند که پنج رقم نخست به محدوده و گردش پستی و چهار رقم پایانی به مکان اختصاص دارد و در قالب پروژه جی‌نف، اطلاعات مربوط به کد پستی با نقشه و موقعیت دقیق هر مکان پیوند داده می‌شود.
وی ادامه داد: با تکمیل این زیرساخت، دستگاه‌هایی مانند اورژانس می‌توانند در آینده از اطلاعات مکانی دقیق بهره بگیرند تا هنگام دریافت تماس، نشانی محل موردنظر با دقت بیشتری در دسترس قرار گیرد و روند شناسایی آدرس و ارائه خدمات تسهیل شود.
باقری‌منش با اشاره به کاربردهای بین‌بخشی این طرح گفت: دستگاه‌های خدمات‌رسان از جمله شرکت‌های آب، برق و گاز، مجموعه اصناف، آموزش‌وپرورش و بانک‌ها نیز می‌توانند از داده‌های جی‌نف استفاده کنند و استانداردسازی نشانی‌ها و تکمیل اطلاعات مکانی، زمینه بهره‌برداری دقیق‌تر از این ظرفیت را فراهم می‌کند.
وی با بیان اینکه استان قم از سال ۱۳۹۴ به‌عنوان منطقه پایلوت اجرای این پروژه انتخاب شد، افزود: قم سال گذشته در طرح جی‌نف رتبه نخست کشور را به دست آورد و با تأکیدات رئیس‌جمهور، وزیر ارتباطات و مدیرعامل شرکت ملی پست، روند توسعه و تکمیل این پروژه در سال ۱۴۰۵ در بسیاری از استان‌ها با جدیت بیشتری دنبال شده است.
تمام مکان‌های شناسایی‌شده قم به نقشه متصل هستند
مدیرکل پست استان قم با تشریح آخرین وضعیت پوشش اطلاعات مکانی در این استان اظهار کرد: در شهر قم حدود ۳۱۷ هزار مکان و در مناطق روستایی حدود ۸۷ هزار مکان شناسایی شده است که همگی دارای کد پستی هستند و اطلاعات آن‌ها به نقشه متصل شده است.
وی افزود: نزدیک به ۴۰۰ روستا و آبادی استان قم نیز از کد پستی برخوردارند و به نقشه‌های مکانی متصل شده‌اند و این وضعیت، قم را در شمار استان‌های پیشرو کشور در این زمینه قرار داده است.
باقری‌منش با اشاره به تلاش‌های انجام‌شده برای تثبیت این جایگاه بیان کرد: در شش ماه گذشته تلاش کرده‌ایم موقعیت استان را در زمینه پوشش مکانی و اتصال کدهای پستی به نقشه حفظ کنیم و این روند با هدف تکمیل اطلاعات و افزایش قابلیت استفاده از داده‌های پستی ادامه دارد.
وی با تأکید بر توسعه خدمات غیرحضوری خاطرنشان کرد: در حال حاضر شهروندان برای دریافت تأییدیه کد پستی نیازی به مراجعه حضوری به اداره پست ندارند و می‌توانند درخواست خود را از طریق سامانه جی‌نف شرکت ملی پست پیگیری کنند.
مدیرکل پست استان قم با اشاره به ماهیت داده‌محور این پروژه گفت: اتصال کدهای پستی به موقعیت جغرافیایی، علاوه بر تسهیل احراز نشانی، امکان بهره‌گیری از اطلاعات دقیق‌تر را برای سازمان‌ها و دستگاه‌های مختلف فراهم می‌کند و از این نظر، جی‌نف یکی از زیرساخت‌های مهم در ساماندهی اطلاعات مکانی به شمار می‌رود.
سورتینگ جدید، تفکیک مرسولات را مکانیزه کرد
باقری‌منش در بخش دیگری از سخنان خود از راه‌اندازی دستگاه سورتینگ در مجموعه پست استان قم خبر داد و گفت: این استان پیش از این، برخلاف برخی مراکز بزرگ پستی کشور، از تجهیزات مکانیزه مشابه برخوردار نبود، اما با حمایت مدیرعامل شرکت ملی پست، دستگاه سورتینگ در یک ماه اخیر نصب شده و هم‌اکنون مراحل بهره‌برداری آزمایشی آن در حال انجام است.
وی با اشاره به سرمایه‌گذاری انجام‌شده برای راه‌اندازی این سامانه افزود: حدود ۳۰ میلیارد تومان برای تأمین و استقرار این دستگاه از سوی یک شرکت دانش‌بنیان سرمایه‌گذاری شده است و این فناوری، فرایند تفکیک و هدایت مرسولات به مقاصد مختلف را با سرعت و دقت بیشتری انجام می‌دهد.
مدیرکل پست استان قم با تشریح نحوه فعالیت دستگاه سورتینگ اظهار کرد: پیش از راه‌اندازی این تجهیزات، مرسولات بر اساس مقصد به‌صورت دستی تفکیک می‌شدند و انجام این فرایند به نیروی انسانی و استفاده از قفسه‌ها و تجهیزات متعدد نیاز داشت، اما اکنون بخش مهمی از این عملیات به شکل خودکار انجام می‌شود.
وی ادامه داد: در سامانه جدید، مرسوله پس از قرار گرفتن روی نوار دستگاه، از طریق چشم الکترونیکی و سامانه هوشمند شناسایی می‌شود و اطلاعات درج‌شده روی برچسب بسته برای تعیین استان مقصد مورد استفاده قرار می‌گیرد، سپس دستگاه مرسوله را به سمت کیسه اختصاص‌یافته به مقصد مربوط هدایت می‌کند.
باقری‌منش با اشاره به ظرفیت عملیاتی این دستگاه تصریح کرد: سورتینگ نصب‌شده در قم در هر ساعت قابلیت تفکیک حدود سه هزار و ۵۰۰ مرسوله را دارد و این ظرفیت، سرعت پردازش بسته‌ها را در مقایسه با روش دستی به میزان قابل توجهی افزایش می‌دهد.
وی افزود: در شیوه پیشین، کارکنان باید پس از باز شدن کیسه‌های مرسولات، بسته‌ها را به‌صورت دستی بررسی و بر اساس مقصد دسته‌بندی می‌کردند، اما اکنون بخش عمده این عملیات به دستگاه سپرده شده و امکان استفاده بهینه‌تر از نیروی انسانی در سایر بخش‌ها فراهم شده است.
مدیرکل پست استان قم با تأکید بر قابلیت‌های فنی این سامانه گفت: افزایش سرعت، دقت و امنیت در فرایند تفکیک از مهم‌ترین مزایای سورتینگ است و ظرفیت تجهیزات مکانیزه در مراکز مختلف کشور متناسب با حجم فعالیت آن‌ها تعیین می‌شود، به‌گونه‌ای که مرکز تجزیه مکانیزه تهران ظرفیت پردازش ۱۸ هزار مرسوله در ساعت را دارد.
ربات‌ها در مرحله بعد وارد شبکه پستی قم می‌شوند
باقری‌منش با اشاره به برنامه‌های آینده برای توسعه اتوماسیون در شبکه پستی استان اظهار کرد: پس از مکانیزه شدن فرایند تفکیک مرسولات، استفاده از ربات‌ها یکی دیگر از محورهای مورد توجه برای ارتقای فناوری در مجموعه پست است.
وی افزود: از سال گذشته شرکتی وابسته به دانشگاه صنعتی شریف در این زمینه وارد همکاری شده و برنامه‌ریزی‌هایی برای به‌کارگیری ربات‌هایی انجام گرفته است که قابلیت جابه‌جایی محصولات روی سطوح تعیین‌شده را دارند و می‌توانند بخشی از فعالیت‌های دستی را بر عهده بگیرند.
مدیرکل پست استان قم خاطرنشان کرد: این نوع ربات‌ها هم‌اکنون در تهران و برخی استان‌های کشور مورد استفاده قرار گرفته‌اند و امیدواریم در مراحل بعدی توسعه تجهیزات و فناوری، امکان بهره‌گیری از این ظرفیت در استان قم نیز فراهم شود.
وی با اشاره به اهمیت نوسازی تجهیزات پستی بیان کرد: مکانیزه شدن فرایندها، علاوه بر افزایش سرعت پردازش مرسولات، زمینه ارتقای بهره‌وری و بهبود عملکرد شبکه را فراهم می‌کند و راه‌اندازی دستگاه سورتینگ در قم، گامی در مسیر توسعه فناوری‌های مورد استفاده در این مجموعه است.
جنگ نیز مانع استمرار خدمات پستی نشد
باقری‌منش در بخش پایانی سخنان خود با اشاره به عملکرد شبکه پستی در شرایط بحرانی گفت: در جریان جنگ ۱۲روزه و جنگ رمضان، فعالیت‌های پستی متوقف نشد و کارکنان این مجموعه با وجود شرایط دشوار و حملات صورت‌گرفته، به ارائه خدمات ادامه دادند.
وی افزود: در جریان این حوادث، ۱۴ ساختمان پست در نقاط مختلف کشور تخریب شد و سه نفر از کارکنان این مجموعه به شهادت رسیدند و تعدادی نیز مجروح شدند، با این حال نیروهای پستی در واحدهای مختلف برای تداوم خدمت‌رسانی حضور داشتند.
مدیرکل پست استان قم با اشاره به اهمیت تاب‌آوری زیرساخت‌های ارتباطی اظهار کرد: استمرار فعالیت شبکه پستی در شرایط بحرانی، بخشی از مسئولیت این مجموعه در حفظ ارتباطات فیزیکی و پاسخ‌گویی به نیازهای مردم است و تجربه حوادث اخیر اهمیت آمادگی برای ارائه خدمات پایدار را بیش از پیش نمایان کرد.
وی در پایان خاطرنشان کرد: سال گذشته، شرکت ملی پست در حوزه تاب‌آوری و ارائه خدمات پایدار حیاتی به‌عنوان دستگاه برتر انتخاب شد و لوح تقدیر این عنوان را دریافت کرد.