عصر قم - عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم با تبیین ابعاد علمی و فکری علامه سید جعفر مرتضی عاملی، گفت: این عالم برجسته با نقد منابع تاریخی، بررسی هم‌زمان سند و متن روایات و توجه به زمینه‌های سیاسی و اجتماعی، در بازخوانی تاریخ اسلام نقش‌آفرینی کرد.
به گزارش خبرنگار سرویس سیاسی خبرگزاری رسا، آیت‌الله عباس کعبی در نشست بزرگداشت علامه سید جعفر مرتضی عاملی که صبح امروز پنجشنبه (۱۴ آبان ۱۴۰۵) در مجمع جهانی اهل بیت برگزار شد، با اشاره به جایگاه علمی و پژوهشی این عالم فقید اظهار کرد: علامه عاملی از برجسته‌ترین محققان تاریخ اسلام، به‌ویژه تاریخ صدر اسلام، سیره پیامبر اکرم(ص) و خاندان مطهر ایشان به شمار می‌رود.
وی با بیان اینکه روش تاریخی علامه عاملی بر نقد، تحقیق و پرهیز از پذیرش بی‌چون‌وچرای گزارش‌های مشهور استوار بود، افزود: از نگاه او، تاریخ‌نگاری صرفاً نقل رخدادها نیست، بلکه فرآیندی علمی است که با گردآوری روایات، بررسی دقیق اسناد و مضامین و مقایسه آن‌ها با قرائن و شواهد تاریخی شکل می‌گیرد.
عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، نقد منابع تاریخی و توجه به شرایط تدوین آثار را از ویژگی‌های این روش دانست و گفت: علامه عاملی ضمن بررسی گرایش‌های مؤلفان و بافت سیاسی و مذهبی زمانه، میان روایت تاریخی و حقیقت تاریخی تفکیک می‌کرد؛ چراکه شهرت یک گزارش لزوماً به معنای انطباق آن با واقعیت نیست.
آیت‌الله کعبی ادامه داد: در روش این پژوهشگر، نقد سند و نقد متن در کنار یکدیگر قرار داشت. او علاوه بر بررسی زنجیره راویان، مضمون روایت را با وقایع ثابت، قرائن عقلی و شواهد تاریخی می‌سنجید و زمینه‌های سیاسی و اجتماعی شکل‌گیری، انتشار یا تحریف برخی گزارش‌ها را نیز مورد توجه قرار می‌داد.
وی کتاب «الصحیح من سیره النبی الأعظم(ص)» را از آثار برجسته علامه عاملی در این زمینه برشمرد و اظهار کرد: این اثر نمونه‌ای از بازخوانی انتقادی تاریخ اسلام و پرهیز از تقلید از گزارش‌های مشهور است. کتاب «مأساه الزهراء(س)» نیز در پاسخ به برخی مباحث معاصر درباره نقل واقعه شهادت حضرت زهرا(س)، از جمله انکار مسئله شکستن پهلو، جایگاه ویژه‌ای دارد.
نماینده مجلس خبرگان رهبری با اشاره به دیگر آثار علامه عاملی، از پژوهش‌های او درباره علائم ظهور، جزیره خضراء، احادیث ام‌المؤمنین عایشه و کتاب «کربلاء فوق الشبهات» یاد کرد و افزود: روش او بر گردآوری گزارش‌ها، نقد سند و متن، سنجش قرائن و بازسازی واقعه تاریخی استوار بود. وی همچنین تاریخ را در پیوند با آگاهی تمدنی و منظومه فکری اسلام و نقش اهل‌بیت(ع) بررسی می‌کرد.
آیت‌الله کعبی در ادامه به بعد دیگری از میراث علمی علامه عاملی، یعنی پژوهش‌های مرتبط با انقلاب اسلامی، مقاومت و حکومت اسلامی پرداخت و گفت: آثار او درباره زندگی سیاسی ائمه(ع)، سیره امام حسین(ع)، امام علی(ع) و امام جواد(ع)، به موضوعاتی مانند مشروعیت سیاسی، عدالت، رویارویی با انحراف، مدیریت منازعه و مقاومت سیاسی می‌پردازد.
وی با اشاره به پژوهش علامه عاملی درباره عهد مالک اشتر و ولایت فقیه در روایت عمر بن حنظله، تصریح کرد: او در بررسی این روایت، به‌جای اکتفا به تعبیر «مقبوله»، بر صحیحه بودن آن و مبانی تصحیح سند تکیه داشت و در آثار خود ابعاد شرعی حکومت، رهبری سیاسی، عدالت و مسئولیت حاکم را بررسی می‌کرد.
عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم همچنین با اشاره به حضور علامه عاملی در میان رزمندگان و مجاهدان، خاطرنشان کرد: از نگاه او، مقاومت به رویارویی نظامی محدود نمی‌شود و ابعاد فرهنگی، اجتماعی و سیاسی آن، از جمله مقاومت رسانه‌ای و حفظ آگاهی سیاسی امت، اهمیت ویژه‌ای دارد. علامه عاملی در آثار و فعالیت‌های خود بر مقابله با انحراف سیاسی و نپذیرفتن مشروعیت آن در طول تاریخ تأکید داشت.