۵۰۰ میلیون در ماه؛ وقتی «حقوق نجومی» هم برای خرید یک گوشی کم می‌آید

عصر قم - محمود لطفعلی خانی در یادداشتی با اشاره به اینکه در ادبیات سنتی اقتصاد ایران، درآمد ماهیانه ۵۰۰ میلیون تومان نشانه قرار گرفتن در بالاترین دهک‌های رفاهی است، تصریح می‌کند که واقعیت این روزهای اقتصاد ایران این تصور را به سخره گرفته و سه لایه از بحران اقتصادی کنونی را آشکار ساخته است: توهم درآمد اسمی، جهش قیمت کالاهای بادوام و گذار از اقتصاد پس‌انداز به اقتصاد قسطی.

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت(ع) ـ ابنا ـ در ادبیات سنتی اقتصاد ایران، کسی که ماهیانه پانصد میلیون تومان درآمد دارد، در بالاترین دهک‌های رفاهی جای می‌گیرد؛ فردی که تصور می‌شود دغدغه‌ای به نام «قیمت» ندارد و هر کالایی را می‌تواند نقدا و بدون نگاه کردن به برچسب قیمت خریداری کند. اما واقعیت این روزهای اقتصاد ایران، سناریوهای مالوف و ذهنی ما را به سخره گرفته است. این نه یک قصه خیالی، بلکه تصویر عریان تورمی است که مرز میان «فقر»، «تکاپو برای بقا» و «رفاه کاذب» را مخدوش کرده است.
روایت شایان؛ وقتی درآمد بالا هم حریف تورم نمی‌شود
شایان از یک خانواده مرفه است؛ جوانی که پله‌های ترقی را سریع طی کرده و حالا در راس بخش بازرگانی یکی از شرکت‌های بزرگ تجاری ایران نشسته است. او به‌تازگی ازدواج کرده و با اصرار بر استقلال شخصی، تصمیم گرفته بدون اتکا به سرمایه خانوادگی، هزینه‌های زندگی مشترک را از درآمد مستقل خودش تأمین کند. همسرش نیز به عنوان یک اینفلوئنسر فعال در فضای مجازی، برای تولید محتوای باکیفیت و حرفه‌ای ناچار به استفاده از تجهیزات به‌روز است.
شایان می‌خواهد برای خوشحال کردن همسرش، آخرین مدل گوشی اپل (آیفون ۱۸) را تهیه کند. او پیش خود حساب می‌کند: «۵۰۰ میلیون تومان درآمد یک ماه من است؛ خرید یک گوشی باید کار ساده‌ای باشد.»
اما وقتی پای صندوق فروشگاه می‌رسد، با سد سخت واقعیت روبه‌رو می‌شود: پول نقد او کفاف خرید نقدی را نمی‌دهد. او مجبور است به صفی بپیوندد که پیش‌تر متعلق به طبقات فرودست جامعه بود؛ صف خریداران اقساطی.
کالبدشکافی یک فاجعه اقتصادی؛ قسطی شدن طبقه مرفه
چرا مدیری با درآمد پانصد میلیونی در ماه، در خرید یک کالای مصرفی مانند تلفن همراه دچار مشکل می‌شود؟ این پرسش، سه لایه بنیادین از بحران اقتصادی کنونی را نمایان می‌سازد:
۱. توهم درآمد اسمی در برابر سقوط درآمد واقعی
در اقتصاد تورم‌زده، اعدادی که روی فیش حقوقی نقش می‌بندند، اعدادی توهم‌آمیزند. ۵۰۰ میلیون تومان امروز، قدرت خریدی معادل ارزش واقعی خود در سال گذشته یا حتی ماه‌های قبل را ندارد. تورم پیش از آنکه کارفرما حقوق را تعدیل کند، سبد مصرفی خانوار را کوچک کرده است. بنابراین رشد «درآمد اسمی» به هیچ وجه به معنای رشد «رفاه واقعی» نیست، بلکه تنها بازتابی است از مسابقه فرسایشی دستمزدها با تورم لجام‌گسیخته.
۲. کالاهای بادوام؛ پیش‌قراولان فرسایش قدرت خرید
کالاهایی نظیر گوشی همراه، خودرو و مسکن، دماسنج واقعی تب اقتصاد هستند. وقتی قیمت این کالاها به دلایل جهش نرخ ارز و انتظارات تورمی سر به فلک می‌کشد، حتی دهک‌های بالای درآمدی را هم زمین‌گیر می‌کند. خرید آیفون در این سناریو، نماد تجمل‌گرایی افراطی نیست، بلکه علامت هشداردهنده‌ای است که نشان می‌دهد قیمت‌ها با چنان سرعتی از مدار درآمدها خارج شده‌اند که حتی طبقات بالا نیز برای خرید اقلام استاندارد زندگی مدرن، ناچار به استقراض یا پرداخت‌های اعتباری بلندمدت شده‌اند.
۳. از «اقتصاد پس‌انداز» تا «اقتصاد قسطی»
وقتی قدرت خرید سقوط می‌کند، مفهوم پس‌انداز رنگ می‌بازد و «قسط» جایگزین آن می‌شود. خرید اقساطی در اقتصاد سالم، ابزاری برای مدیریت سرمایه و سرمایه‌گذاری است، اما در اقتصاد تورم‌زده، قسط به یک مسکن موقت برای زنده نگه داشتن حداقل‌های زندگی تبدیل می‌شود. وقتی مدیر یک بخش کلیدی بازرگانی نمی‌تواند نقدا با ۵۰۰ میلیون تومان یک گوشی همراه خریداری کند، یعنی زنجیره تأمین مالی خانواده‌ها تا اعماق لایه‌های بالای جامعه دچار اختلال شده است.
افق تاریک نقدینگی و قدرت اقتصادی خانوار
داستان شایان، تمثیلی دقیق از وضعیت کلان‌اقتصاد کشور است. هنگامی که ارزش پول ملی آب می‌رود، ساختار طبقاتی جامعه فرو می‌پاشد: طبقه ضعیف حذف می‌شود، طبقه متوسط به سمت خط فقر هل داده می‌شود و طبقه مرفه و مدیران نیز در تله هزینه‌های سرسام‌آور گرفتار می‌شوند؛ به‌طوری که برای خرید ساده‌ترین ملزومات زندگی مدرن باید ماه‌ها در بند اقساط و بدهی بمانند.
این گزارش، زنگ خطری است برای سیاست‌گذاران اقتصادی. تا زمانی که ثبات به بازار پول و ارز بازنگردد و تورم ساختاری مهار نشود، هیچ عدد و رقمی روی فیش‌های حقوقی آرامش‌بخش نخواهد بود و «درآمد بالا» تنها به معنای تلاش بیشتر برای دویدن بر روی تردمیلی است که هرگز به مقصد نمی‌رسد.
..................
پایان پیام/