عصر قم - قیام ۱۵ خرداد فقط یک رویداد گذرا نبود، بلکه سرآغاز نهضتی شد که معادلات سیاسی و اجتماعی ایران را دگرگون ساخت.
به گزارش خبرنگار گروه سیره امامین انقلاب خبرگزاری رسا، «پانزده خرداد آغاز یک تحول بزرگ در تاریخ ملت ایران بود.» این مضمون که در سخنان رهبر شهید، آیت الله امام سید علی خامنه ای حسینی (قدس الله و نفس الزکیه) نیز بارها مورد تأکید قرار گرفته بود، نشان میدهد که قیام ۱۵ خرداد فقط یک رویداد گذرا نبود، بلکه سرآغاز نهضتی شد که معادلات سیاسی و اجتماعی ایران را دگرگون ساخت.
از منظر امام شهید، در قیام پانزده خرداد که اولین پایه مقاومت مردمی ایرانیان در سطح وسیع به سبب عشق به مرحوم امام (ره) بود، گذاشته شد؛ ایشان در اینباره فرمودند: «روز پانزدهم خرداد را در خاطرهی ملت نگهدارید. روز پانزده خرداد، روز عظیمی در تاریخ ما بود و اولین پایه مقاومت مردمی ما در سطح وسیع، به خاطر عشق به امام خمینی (ره)، آن روز گذاشته شد. حوادثى که روشنگر ذهن ها و دل هاى مردم است، نباید فراموش بشود. مرحوم امام بعد از آمدن از زندان در سال چهلوسه فرمودند که مسأله پانزده خرداد خواهد ماند همیشه و باید بماند. به عنوان یک روزى و یک حادثهاى که تا ابد به عنوان داغ ننگى بر چهرهى خاندان پهلوى است این روز را اعلان کردند، و این روز ماند و حادثهى پانزده خرداد در ذهن ها زنده ماند و ماند و همواره جوشش قلبى و معنوى را در میان جامعهى ما حفظ کرد و آثار و برکاتش را هم دیدیم. با حضور مسئولانه مردم در صحنه، پایههای نهضت اسلامی در خرداد ۱۳۴۲ به صورتی مستحکم بر زمین گذاشته شد.»
امام شهید آیت الله العظمی سیدعلی خامنه ای سه عنصر اصلی قیام و نهضت پانزده خرداد را اینگونه بیان کردند و فرمودند: «در ۱۵ خرداد سه عنصر وجود داشت؛ یکی عنصر مردم بود، یکی عنصر رهبر و امام بود و سومی عنصر انگیزه مذهبی و روح شهادتطلبی و فداکاری برای خدا بود. نطفه انقلاب ما با این سه عنصر بسته شد. وقتی میگوئیم مردم بودهاند، معنایش این است که هیچ یک از احزاب و گروهها و دستهجات سیاسی و سردمداران سیاسی و مدعیان مبارزه و مقاومت در این حرکت مردمی کوچکترین نقشی نداشتند. نه آن کسانی که با انگیزهی ملیگرایی حرکت میکردند و نه آن کسانی که با انگیزههای مادی و مارکسیستی راه میرفتند و نه حتی آن گروههایی که با انگیزههای مذهبی و اسلامی تشکلی داشتند. هیچ کدام در این خیزش عمومی خونین پرشکوه کمترین تأثیری نداشتهاند.»
رهبر شهید انقلاب اسلامی، شروع نهضت پانزده خرداد را به برکت عاشورا میدانستند و در سال های زعامت خویش بارها درباره رابطه انقلاب اسلامی با محرم نکاتی را بیان داشتند؛ از جمله که فرموده بودند: «شروع نهضت پانزده خرداد هم به برکت عاشورا بود... در پانزده خرداد که در سال چهل و دوی شمسی - هشتاد و سهی قمری - با دوازدهم محرّم مصادف بود، امام بزرگوار ما رضواناللَّهتعالیعلیه در عرصهی عاشورایی و با بهرهبرداری به بهترین شکل ممکن از ماجرای عاشورا و محرّم، توانستند پیام حق و دادِ برآمده از دلِ خود را به گوش مردم برسانند و مردم را متحوّل کنند. اوّلین شهدای ما هم در ماجرای پانزده خرداد، در تهران، ورامین و بعضی جاهای دیگر، همین سینهزنهای حسینی بودند که آمدند و در معرض تهاجمِ دشمنِ عاشورا قرار گرفتند. در سال پنجاه و هفت هم مشاهده کردید ماجرای آن روز و ماهی را که در آن، خون بر شمشیر پیروز میشود. این نام را امام بزرگوار از همهی قضایای محرّم، خلاصهگیری، استحصال و مطرح کردند. همینطور هم شد. یعنی مردم ایران به پیروی از حسینبنعلی علیهالسّلام، درس عاشورا را گرفتند و در نتیجه خون بر شمشیر پیروز شد. این موضوع در ماجرای امام حسین چیز عجیبی است.»
قیام پانزده خرداد ۱۳۴۲ از نگاه سیدالشهداء انقلاب اسلامی آیتالله العظمی سید علی خامنهای، نقطه آغاز تحول بزرگ تاریخ معاصر ایران و پایهگذاری نهضت اسلامی در جهان بود؛ حرکتی مردمی که با محوریت رهبری امام خمینی(ره)، انگیزههای عمیق دینی و روحیه ایثار و شهادتطلبی شکل گرفت و بدون نقشآفرینی احزاب و گروههای سیاسی، به نماد مقاومت گسترده ملت ایران در برابر رژیم پهلوی تبدیل شد. ایشان این قیام را برخاسته از فرهنگ عاشورا و الهامگرفته از نهضت امام حسین(ع) میدانستند و تأکید داشتند که حضور آگاهانه و مسئولانه مردم در صحنه، پایههای مستحکم انقلاب اسلامی را بنا نهاد؛ از این رو پانزده خرداد نه تنها یادآور جنایات رژیم پهلوی، بلکه سرچشمه بیداری، پایداری و پیروزی ملت ایران در مسیر انقلاب اسلامی به شمار میآید.
نویسنده: محمدمحسن اسلامی