عصر قم - قم - استاد حوزه علمیه قم گفت: سیدالشهدا(ع) مرگ در مسیر حق و بندگی خداوند را نه یک تهدید، بلکه انتخابی ارزشمند و راهی برای رسیدن به رضوان الهی و دیدار اولیای خدا میدانستند.
به گزارش خبرنگار مهر، حجت الاسلام والمسلمین ناصر رفیعی شامگاه پنجشنبه در مراسم عزاداری شب چهارم ماه محرم در مسجد مقدس جمکران، با اشاره به سلسله مباحث خود پیرامون خطبهها، نامهها و سخنان امام حسین(ع) از مکه تا کربلا اظهار کرد: سخنان سیدالشهدا(ع) در این مقطع تاریخی از مهمترین اسناد معرفتی نهضت عاشورا به شمار میرود و بررسی این فرمایشات میتواند اهداف، آرمانها و جهانبینی امام را برای نسلهای مختلف روشن سازد.
وی افزود: موضوع سخن امشب به یکی از خطبههای مهم امام حسین(ع) در شهر مکه اختصاص دارد، خطبهای که آن حضرت پیش از آغاز حرکت خود به سمت عراق و در روزهایی که برای این سفر سرنوشتساز آماده میشدند، ایراد فرمودند و در آن به مسئله مرگ، شهادت و حقیقت زندگی انسان پرداختند.
استاد حوزه علمیه قم بیان کرد: امام حسین(ع) در آغاز این خطبه با تعبیری بسیار زیبا و عمیق میفرمایند مرگ برای فرزند آدم همانند گردنبندی است که بر گردن دختری جوان آویخته شده باشد، این تعبیر نشان میدهد که نگاه اولیای الهی به مرگ با نگاه معمول انسانها تفاوتی اساسی دارد.
وی ادامه داد: همانگونه که یک گردنبند ارزشمند برای صاحب خود زینت و مایه افتخار محسوب میشود، مرگ در راه خدا نیز برای انسان مؤمن و الهی جلوهای زیبا و ارزشمند دارد و از همین رو امام حسین(ع) با صراحت از اشتیاق خود به مرگ سخن میگویند.
رفیعی خاطرنشان کرد: حضرت در ادامه این خطبه، اشتیاق خود برای دیدار گذشتگان صالح و اولیای الهی را به اشتیاق حضرت یعقوب(ع) برای دیدار فرزندش حضرت یوسف(ع) تشبیه میکنند و میفرمایند همانگونه که یعقوب سالها در فراق یوسف بیتاب بود، من نیز مشتاق دیدار اسلاف و پیشینیان پاک خود هستم.
وی گفت: این بیان نشان میدهد که مرگ در فرهنگ اهلبیت(ع) به معنای نابودی و پایان نیست بلکه انتقال از جهانی محدود به عالمی گستردهتر و رسیدن به محضر پیامبران، اولیای الهی و صالحان است.
هیچ انسانی از حقیقت مرگ گریزی ندارد
استاد حوزه علمیه قم با تأکید بر اینکه مرگ حقیقتی قطعی و اجتنابناپذیر است، اظهار کرد: همه انسانها اعم از مؤمن و غیرمؤمن، فقیر و غنی، قدرتمند و ضعیف، روزی با مرگ روبهرو خواهند شد و هیچکس توان فرار از این سنت الهی را ندارد.
وی افزود: قرآن کریم به صراحت از این حقیقت سخن گفته و مرگ را سرنوشت حتمی همه انسانها معرفی کرده است، تاریخ نیز نشان میدهد هیچ قدرتی نتوانسته در برابر این واقعیت ایستادگی کند.
رفیعی با اشاره به روایتی از امام رضا(ع) درباره مراحل حساس زندگی انسان بیان کرد: در روایات آمده است که سه مقطع از سختترین و حساسترین مراحل حیات انسان به شمار میرود که یکی از مهمترین آنها روز مرگ است.
وی ادامه داد: انسان از زمان مرگ خود آگاهی ندارد و نمیداند در چه مکانی و به چه علتی از دنیا خواهد رفت و هیچکس از زمین، زمان و زمینه مرگ خود خبر ندارد و همین مسئله ضرورت آمادگی دائمی را دوچندان میکند.
استاد حوزه علمیه قم تصریح کرد: بسیاری از افراد در حالی از دنیا میروند که هیچ تصوری از زمان مرگ خود نداشتهاندو گاه حادثهای ناگهانی، بیماری، سانحه یا اتفاقی پیشبینینشده، زندگی انسان را به پایان میرساند.
وی یادآور شد: البته معصومان(ع) به اذن الهی از برخی امور غیبی آگاه بودند و درباره زمان، مکان و کیفیت شهادت خود اطلاع داشتند اما این ویژگی برای عموم مردم وجود ندارد.
نگاه انسان به مرگ سرنوشت او را رقم میزند
رفیعی با بیان اینکه نوع نگاه انسان به مرگ اهمیت فراوانی دارد، گفت: برخی مرگها حسرتبرانگیز و الهامبخش هستند و انسان وقتی سرنوشت صاحبان آنها را میشنود، آرزو میکند که ای کاش پایان زندگی او نیز چنین باشد.
وی افزود: در تاریخ اسلام نمونههای فراوانی از این نوع مرگهای افتخارآمیز وجود دارد؛ مرگ صالحان، شهدا و اولیای الهی که با رضایت خداوند و در مسیر بندگی به پایان رسیده است.
استاد حوزه علمیه قم ادامه داد: در مقابل، برخی مرگها نیز عبرتآموز و تأسفبار هستند و نشان میدهند که پایان زندگی انسان ارتباط مستقیمی با نوع عملکرد و انتخابهای او در طول عمر دارد.
وی خاطرنشان کرد: از نگاه امام حسین(ع)، مرگی ارزشمند است که انسان را به رضوان الهی و قرب پروردگار برساند و همین نگرش بود که عاشورا را به بزرگترین جلوه ایثار و فداکاری در تاریخ تبدیل کرد.
آمادگی برای مرگ سه رکن اساسی دارد
رفیعی با اشاره به روایتی از امیرالمؤمنین(ع) درباره آمادگی برای مرگ گفت: از حضرت علی(ع) سؤال شد که انسان چگونه میتواند خود را برای مرگ آماده کند و ایشان در پاسخ سه اصل بنیادین را مطرح فرمودند.
وی افزود: نخستین اصل، انجام واجبات الهی است. نماز، روزه، خمس، زکات و دیگر فرائض الهی مهمترین مسئولیتهای انسان در زندگی هستند و هیچ عمل مستحبی جای آنها را نمیگیرد.
استاد حوزه علمیه قم اظهار کرد: گاهی افراد به انجام مستحبات اهتمام دارند اما نسبت به واجبات کمتوجه هستند در حالی که در آموزههای دینی تأکید شده است که اولویت نخست انسان باید انجام تکالیف واجب باشد.
وی ادامه داد: دومین اصل، اجتناب از گناهان و محرمات است و انسان باید مراقب زبان، نگاه، رفتار، معاملات و روابط خود باشد و از دروغ، تهمت، غیبت، ربا، تضییع حقوق مردم و سایر گناهان دوری کند.
رفیعی تصریح کرد: سومین عامل آمادگی برای مرگ، آراستگی به اخلاق نیکو و فضائل انسانی است و خوشاخلاقی، گذشت، صبر، امانتداری و رعایت حقوق دیگران از مهمترین سرمایههایی هستند که انسان برای آخرت خود ذخیره میکند.
قبر هر روز انسان را به اندیشیدن درباره آخرت دعوت میکند
وی با اشاره به روایات مربوط به عالم برزخ گفت: در معارف اسلامی آمده است که قبر هر روز انسان را با پنج ندا خطاب قرار میدهد و او را برای سرنوشت آیندهاش متوجه میسازد.
استاد حوزه علمیه قم افزود: قبر به انسان یادآوری میکند که خانه فقر است و انسان باید برای آن گنج و سرمایهای معنوی همراه خود ببرد.
وی ادامه داد: قبر همچنین خانه تاریکی است و انسان باید نور مورد نیاز خود را از طریق نماز، عبادت و ارتباط با خداوند فراهم کند.
رفیعی خاطرنشان کرد: در روایات، عمل صالح بهترین فرش و سرمایه انسان در قبر معرفی شده و تأکید شده است که اعمال نیک در آن عالم به یاری انسان خواهند آمد.
وی گفت: از سوی دیگر قبر خانه تنهایی است و انسان باید برای این تنهایی، مونس و همراهی فراهم کند که در روایات از خدمت به مردم، رفع مشکلات مؤمنان و ایجاد شادی در دل دیگران به عنوان مهمترین انیسهای عالم برزخ یاد شده است.
استاد حوزه علمیه قم اظهار کرد: کسی که در دنیا گرهای از کار مردم باز کند، در قیامت نیز از آثار آن بهرهمند خواهد شد و این اعمال به صورت سرمایهای ارزشمند در کنار او حاضر میشوند.
یاد مرگ غفلت را از دل انسان میزداید
رفیعی با بیان اینکه اهلبیت(ع) همواره بر یاد مرگ تأکید داشتهاند، گفت: توجه به پایان زندگی، انسان را از غفلت نجات میدهد و مانع دلبستگی افراطی به دنیا میشود.
وی افزود: امام حسن مجتبی(ع) در واپسین لحظات عمر شریف خود به اطرافیان سفارش کردند که پیش از فرا رسیدن مرگ، برای این سفر بزرگ آماده شوند؛ زیرا هنگامی که اجل فرا برسد، فرصت جبران از انسان گرفته میشود.
استاد حوزه علمیه قم ادامه داد: انسان در تمام عمر به دنبال دنیا و تأمین نیازهای زندگی است اما در همین حال مرگ نیز به سوی او در حرکت است و هیچکس نمیداند چه زمانی این مسیر به پایان خواهد رسید.
وی تصریح کرد: از همین رو در روایات توصیه شده است که مؤمن هر روز اعمال خود را محاسبه کند و پیش از آنکه مورد حسابرسی قرار گیرد، به ارزیابی رفتار و عملکرد خویش بپردازد.
رفیعی یادآور شد: تشییع جنازه، حضور در قبرستان و یادآوری سرنوشت گذشتگان از جمله اموری است که میتواند انسان را نسبت به حقیقت دنیا و آخرت هوشیارتر کند.
رحمت الهی و شفاعت، بزرگترین امید مؤمنان است
وی با اشاره به عوامل امیدبخش در زندگی مؤمنان اظهار کرد: انسان هرگز نباید از رحمت الهی ناامید شود؛ زیرا خداوند راه بازگشت و توبه را برای بندگان خود باز گذاشته است.
استاد حوزه علمیه قم افزود: رحمت گسترده پروردگار، شفاعت اولیای الهی و امید به مغفرت خداوند سه سرمایه بزرگ برای اهل ایمان به شمار میرود که میتواند انسان را در مسیر بندگی یاری کند.
وی خاطرنشان کرد: مؤمن باید ضمن تلاش برای انجام وظایف دینی و اصلاح رفتار خود، همواره به رحمت خداوند امیدوار باشد و از درگاه الهی طلب بخشش و عاقبتبهخیری کند.
رفیعی در پایان با اشاره به فرا رسیدن شب جمعه و شب زیارتی حضرت اباعبدالله الحسین(ع)، از فضیلت توسل به سیدالشهدا(ع) یاد کرد و بر بهرهگیری از فرصت ماه محرم برای تقویت ایمان، خودسازی و پیوند عمیقتر با معارف عاشورا تأکید کرد.