عصر قم - در این نوشتار آمده است که نهضت عاشورا و قیامهایی چون حرکت زید بن علی(ع) شکستخورده نبودند، بلکه هر یک گامی مؤثر در مسیر تحقق هدف نهایی، یعنی تضعیف قدرتهای غیر اسلامی و زمینهسازی برای جامعه آرمانی اسلام به شمار میآمدند.
به گزارش خبرنگار سرویس حوزه و روحانیت خبرگزاری رسا، امیرالمؤمنین (علیهالسلام) در هنگامه جنگ صفین، در خلال خطبهای مهیج که برای دلگرمی و بسیج یارانش ایراد فرمود، چنین گفت: «وَاستَعینوا بِالصَّبرِ وَالصَّلاه؛ و از صبر و پایداری یاری بجویید، چرا که پس از پایداری است که پیروزی بر شما نازل خواهد شد.»
آیا به راستی صبر و پایداری موجب آن است که انسان به هدف نائل آید؟ اگر این یک حکم کلی و یک قانون همیشگی و تخلفناپذیر است، چرا در طول تاریخ افرادی و گروههایی را همچون واقعه عاشورا و قیام زید بن علی (علیهالسلام) میبینیم که با وجود پایداری و مقاومت در میدانهای شرف، به هدف خود نائل نیامده و با شاهد پیروزی همآغوش نگشتهاند؟
پاسخ این سؤال با اندکی دقت روشن خواهد شد. به نظر ما، کسانی که این شواهد تاریخی را «نقضکننده» آن قانون کلی (صبر و ظفر) میدانند، هدف و مقصودی را که در هر یک از این حوادث وجود داشته و دستیافتن به آن پیروزی محسوب میشده، درست نشناختهاند. اکنون میپرسیم: هدف در این ماجراها و حوادث تاریخی چه بوده است؟
مقدمه: هدفها از لحاظ دیررس یا زودرس بودن متفاوتاند؛ بعضی در زمانی کوتاه و بعضی دیگر فقط در زمانهای طولانی قابل تأمین میباشند. غرس کردن یک نهال و رسیدگی به آن برای فراهم آوردن موجبات باروری، همه مقدمات لازم برای برخورداری از میوه آن نهال است. اگر این مقدمات فراهم شود و در تهیه آن و مبارزه با عوامل بیباری و فساد کوتاهی نشود، مسلماً میوه به دست خواهد آمد؛ ولی زمان معین و یکسانی در همه جا وجود ندارد. گاهی میوه مورد نظر در مدت مثلاً یکسال به دست میآید، ولی گاه نوع درخت، نوع میوه و شرایط طبیعی به گونهای است که زودتر از ده سال نمیتوان امید به ثمر داشت.
یقیناً مقصود نهایی از تربیت نهالی که پس از ده سال بارور خواهد شد، همانا گرفتن ثمره دلخواه است؛ ولی هدف از کوششی که در هر یک از این سالیان به کار میرود، آن است که نهال یک گام به سوی باروری نزدیک شود. وقتی یکسال بدون سستی و تنبلی بر باغبان گذشت، او میتواند خشنود و مطمئن باشد که زحماتش به نتیجه رسیده و نهالش یکسال به باروری نزدیکتر شده است. اگر بینندهای که از دور یا نزدیک کوششهای یکساله باغبانِ زحمتکش و صبور را دیده است، پس از پایان سال اول چون میوهای بر شاخهها مشاهده نمیکند، از روی نومیدی و بیاعتمادی دست بر هم بسایند و شعر معروف «بر اثر صبر، نوبت ظفر آید» را به باد تخطئه بگیرد و به تجربه ناقص خود استدلال نماید، همه او را به تنگنظری و کمحوصلگی منسوب میکنند و به یادش میآورند که از زحمت و تلاش یکساله نباید نتیجه تلاش ده ساله را انتظار داشت.
نهضت عاشورا و همه حوادثی که در آن خط و با آن جهتگیری پدید آمد، بدون استثنا به هدف و نتیجهای که بر چنان حادثهای مترتب میشد، نائل آمد. این حوادث هر کدام گام موفقی بودند به سوی «نابود کردن قدرتهای غیراسلامی و تشکیل جامعه آرمانی اسلام». بیگمان اگر پس از برداشتن این گامهای نخستین، همتِ راهروانِ بعدی، گامهای بعدی را نیز برمیداشت، نتیجه نهایی حاصل میشد؛ اما انتظارِ حصولِ نتیجهای که مترتب بر مجموع تلاشها و فعالیتهای چند دوره یا چند نسل است، از تلاشِ افراد یا بخشی از افرادِ یک نسل، انتظاری نابجا و حاکی از پرتوقعی و بیاطلاعی است.