عصر قم - استاد گروه مطالعات فرهنگ و ارتباطات دانشگاه باقرالعلوم(ع)، با اشاره به پیامدهای اجتماعی و سیاسی آیین تشییع رهبر انقلاب اسلامی، این رخداد را فراتر از یک مراسم سوگواری دانست و آن را نمادی از همبستگی ملی، بازنمایی قدرت نرم جمهوری اسلامی ارزیابی کرد.
حجتالاسلام کریم خانمحمدی، استاد گروه مطالعات فرهنگ و ارتباطات دانشگاه باقرالعلوم(ع)، در گفتوگو با خبرنگار سرویس فرهنگی و اجتماعی خبرگزاری رسا، سخنان خود را با استناد به آیه شریفه «وَأَعِدّوا لَهُم مَا اسْتَطَعْتُمْ مِن قُوَّهٍ» آغاز کرد و اظهار داشت: این آیه یک دستور دائمی برای امت اسلامی است که در برابر تهدیدهای بیرونی، همواره در وضعیت آمادگی قرار داشته باشند. مفهوم «قوت» در این آیه صرفاً به توان نظامی محدود نمیشود، بلکه شامل ابعاد فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی و رسانهای نیز هست و جامعه اسلامی باید در همه این حوزهها از قدرت کافی برخوردار باشد.
این استاد دانشگاه با اشاره به برخی مباحث تفسیری و روایی، وجود تقابل تاریخی میان جریان ایمان و جبهههای مخالف انبیاء را مورد توجه قرار داد و تأکید کرد: بر اساس این نگاه، جوامع اسلامی نباید نسبت به تهدیدهای بیرونی دچار غفلت شوند و باید همواره آمادگی دفاعی و فکری خود را حفظ کنند.
حجت الاسلام خانمحمدی در ادامه با اشاره به مفهوم «صلح» در ادبیات دینی و سیاسی، تصریح کرد: در نگاه اسلامی، اصل بر عدم آغاز جنگ و گرایش به صلح است، اما این صلح به معنای اعتماد مطلق و دائمی به طرف مقابل نیست، بلکه در چارچوب عقلانیت و حفظ منافع امت اسلامی معنا پیدا میکند.
هوشیاری در برابر بدعهدیها در روابط بینالملل
وی افزود: تجربه تاریخی نشان داده است که روابط بینالملل همواره با فراز و نشیب همراه بوده و از اینرو هوشیاری در برابر بدعهدیهای احتمالی ضرورت دارد.
وی همچنین با اشاره به اهمیت آیینهای اجتماعی و دینی، از جمله تشییع رهبر انقلاب اسلامی، تأکید کرد: چنین رخدادهایی نمادی از سرمایه اجتماعی، انسجام ملی و پیوند عمیق مردم با آرمانهای انقلاب به شمار میرود.
این استاد دانشگاه با اشاره به سیره امیرالمؤمنین علی(ع)، تأکید کرد: در منظومه فکری امام علی(ع)، هم قدرت سخت و بازدارنده و هم قدرت نرم و فرهنگی جایگاه اساسی دارد. الگوی علوی الگویی جامع است که در آن هم از ابزار دفاعی برای مقابله با تجاوز استفاده میشود و هم از منطق گفتوگو، عقلانیت و هدایت فکری.
وی با تقسیمبندی کارکردهای نیروهای مؤثر در جامعه به دو حوزه «نظامی» و «فرهنگی»، اظهار داشت: در شرایط امروز، همانگونه که قدرت نظامی نقش بازدارنده دارد، قدرت فرهنگی و رسانهای نیز در عرصه روایتسازی و مقابله با جنگ نرم اهمیت تعیینکنندهای دارد و هر دو باید در کنار یکدیگر مورد توجه قرار گیرند.
حجت الاسلام خانمحمدی همچنین با استناد به نامه امیرالمؤمنین علی(ع) به مالک اشتر، خاطرنشان کرد: در منطق علوی، پذیرش صلح در صورت تحقق شرایط عادلانه، امری مطلوب تلقی میشود و این رویکرد نشاندهنده عقلانیت در مدیریت جنگ و صلح است. با این حال، تأکید شد که نباید پس از تجربههای تاریخی، اصل احتیاط و هوشیاری در برابر بدعهدی طرفهای مقابل نادیده گرفته شود.
وی با اشاره به ویژگیهایی که در منابع دینی برای رفتارهای غیرصادقانه در تقابلها ذکر شده است، افزود: در متون دینی از رفتارهایی همچون پیمانشکنی، فریب و تحریف حقیقت به عنوان ویژگیهای جبهه باطل یاد شده و در مقابل، پیروان جبهه حق موظف به رعایت صداقت، وفای به عهد و پایبندی به اصول اخلاقی هستند.
وی تأکید کرد: در منطق اسلامی، حتی در شرایط جنگی نیز پایبندی به اخلاق و پرهیز از رفتارهای فریبکارانه یک اصل اساسی است و تفاوت اصلی جبهه حق و باطل در التزام به همین اصول اخلاقی معنا پیدا میکند.
جنگ امروز؛ فراتر از میدان نظامی
این استاد مطالعات فرهنگ و ارتباطات در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به پیچیدگیهای جنگهای امروز، خاطرنشان کرد: تقابلها در جهان معاصر صرفاً نظامی نیست، بلکه ابعاد رسانهای، فکری و فرهنگی نیز بهصورت جدی در آن دخیل است و از اینرو هوشیاری و تحلیل دقیق شرایط برای جوامع اسلامی ضروری است.
وی در پایان با اشاره به جایگاه شهادت در فرهنگ اسلامی، اظهار داشت: شهادت در منطق دینی نه به معنای فقدان، بلکه به عنوان یک مقام والای معنوی و نوعی حیات جاودانه تلقی میشود.
وی همچنین بر اهمیت روحیه مقاومت، آمادگی و توکل در جامعه اسلامی تأکید کرد و از خداوند متعال برای امت اسلامی، عاقبتبهخیری و پایداری در مسیر حق مسئلت نمود.