عصر قم - در نشست هم اندیشی اعضای انجمن علمی مطالعات تاریخ معاصر که با موضوع «باشکوهترین تشییع تاریخ» برگزار شد، ابعاد و پیامدهای مراسم تشییع رهبر معظم انقلاب واکاوی شد.
به گزارش خبرنگار سرویس سیاسی خبرگزاری رسا، نشست علمی «باشکوهترین تشییع تاریخ؛ واکاوی ابعاد و پیامدهای مراسم تشییع رهبر معظم انقلاب» توسط انجمن علمی مطالعات تاریخ معاصر و انقلاب اسلامی حوزه علمیه قم در دبیرخانه انجمن های علمی حوزه علمیه قم برگزار شد.
در ادامه بخش دوم این نشست تقدیم شما مخاطبان می شود و علاقه مندان برای مطالعه گزارش بخش اول این نشست می توانند از اینجا اقدام کنند.
حجت الاسلام حمیدیان: تشییع باشکوه رهبر شهید، سطح انتظار جامعه از حوزه و روحانیت را افزایش داد
حجتالاسلام محمدهادی حمیدیان در این نشست با اشاره به ابعاد مختلف این رویداد تاریخی اظهار داشت: یکی از نکاتی که در جریان تشییع پیکر حضرت آیتالله خامنهای مورد توجه قرار گرفت، افزایش چشمگیر سطح انتظار مردم از علما و حوزههای علمیه بود. شخصیت حضرت آیتالله خامنهای باعث شد توقع جامعه از روحانیت به شکل قابل توجهی ارتقا پیدا کند؛ چراکه ایشان الگویی از روحانیای ارائه داد که هم در عرصه علمی و دینی حضور داشت و هم در متن مسائل اجتماعی، سیاسی و مدیریتی جامعه نقشآفرین بود.
این پژوهشگر تاریخ معاصر با اشاره به برخی برداشتهای نادرست درباره نسبت روحانیت و سیاست گفت: بسیاری از روحانیون ممکن است نگاه سکولار نداشته باشند، اما گاهی با این مسئله مواجه هستند که میگویند «من سیاست نمیفهمم و در این عرصه چه باید بکنم؟». مشکل از جایی آغاز میشود که این ناآگاهی یا فاصله گرفتن از عرصه سیاست، به جای آنکه یک ضعف شخصی تلقی شود، به یک مبنا تبدیل شده و با عنوان «جدایی سیاست از دیانت» مطرح شود. در دوره رهبری حضرت آیتالله خامنهای، اتفاق مهمی در تاریخ روحانیت رخ داد و آن، افزایش سطح انتظار جامعه از حوزه و روحانیت بود. تشییعهای گستردهای که در داخل و خارج از ایران برگزار شد، نشان داد مردم چنین الگویی از رهبری دینی و روحانیت را میخواهند.
روحانیت اثرگذار؛ نقطه مقابل نگاه سکولار به دین
حجت الاسلام حمیدیان با اشاره به تلاش برخی جریانهای سکولار برای ارائه تصویری محدود از روحانیت اظهار داشت: یکی از ویژگیهایی که جریانهای سکولار همواره تلاش کردهاند به روحانیت نسبت دهند، تبدیل روحانیون به شخصیتهایی صرفاً نمادین و غیراثرگذار است؛ اما شخصیت حضرت آیتالله خامنهای خلاف این الگو را نشان داد. ایشان روحانیت را به نهادی عینی، ملموس، کاربردی و اثرگذار تبدیل کرد؛ روحانیای که در متن جامعه حضور داشت و در عرصههای مختلف فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و مدیریتی نقش ایفا میکرد.
این استاد حوزه و دانشگاه با بیان اینکه یکی از ویژگیهای برجسته رهبر شهید، شناخت عمیق ایشان از تاریخ حوزههای علمیه بود، گفت: کمتر شخصیتی را میتوان یافت که به اندازه حضرت آیتالله خامنهای با تاریخ حوزهها، علما و جریانهای علمی حوزه آشنایی داشته باشد. در دیدارهای ایشان با شورای عالی حوزه، جامعه مدرسین و حوزههای علمیه استانها، این شناخت عمیق به خوبی نمایان بود و گاهی اعضای همان جلسات اذعان میکردند که ایشان شناختی دقیقتر از خود آنان نسبت به تاریخ علمای یک منطقه دارند.
حجت الاسلام حمیدیان خاطرنشان کرد: در سفرهای استانی نیز مشاهده میشد که ایشان نام عالمانی را مطرح میکردند که حتی در گزارشهای رسمی آن استان کمتر مورد توجه قرار گرفته بودند و بر ضرورت توجه به میراث علمی و تاریخی حوزهها تأکید داشتند.
وی با اشاره به ابعاد علمی و فرهنگی شخصیت حضرت آیتالله خامنهای اظهار داشت: ایشان در حوزههای مختلف از جمله ادبیات، هنر و سیاست، شناخت عمیقی داشتند و متخصصان هر حوزه نیز بر صاحبنظر بودن ایشان در آن عرصهها تأکید میکردند. ایشان به معنای واقعی کلمه یک سیاستمدار برجسته بودند، اما تفاوت مهم ایشان با بسیاری از سیاستمداران این بود که هرچه به پایان عمر شریفشان نزدیکتر میشدند، بیشتر طلبه میشدند. ارتباط ایشان با حوزه، عبادت، معنویت و زی طلبگی نهتنها کاهش پیدا نکرد، بلکه عمیقتر شد. هرچه مسئولیت سیاسی بیشتری بر عهده داشتند، بیشتر به هویت طلبگی و روحانی خود پایبند بودند.
استاد دانشگاه خاطرنشان کرد: یکی از مهمترین پرسشهایی که پس از این حماسه بزرگ باید طلاب و روحانیون از خود بپرسند این است که چه نقشی میخواهند در جامعه ایفا کنند و چه نسبتی میان طلبگی، علم دین و مسئولیت اجتماعی خود برقرار کردهاند.
تأکید رهبر شهید بر پیوند حوزه، علم و جامعه
وی در ادامه به خاطرهای از برگزاری کنگره امام رضا(ع) اشاره کرد و گفت: در یکی از کنگرههای علمی درباره امام رضا(ع)، گزارشی از برنامهها خدمت حضرت آیتالله خامنهای ارائه شد، اما ایشان پس از شنیدن گزارش، نسبت به کمرنگ بودن نقش حوزه علمیه، طلاب و پیوند حوزه با امام رضا(ع) تذکر دادند. این نکته نشان میدهد که نگاه ایشان به حوزه و روحانیت صرفاً تشریفاتی نبود، بلکه نگاهی ریشهای، علمی و تاریخی داشت.جالب آنکه یکی از نخستین آثار درباره تاریخ حوزه علمیه مشهد نیز به قلم خود حضرت آیتالله خامنهای نوشته شده بود و این موضوع نشان میدهد ارتباط ایشان با حوزههای علمیه، ارتباطی عمیق و برخاسته از شناخت تاریخی و علمی بود.
حجت الاسلام ملکزاده: تشییع رهبر شهید، یک رخداد چندبعدی با آثار ماندگار اجتماعی و فرهنگی بود
حجتالاسلام محمد ملکزاده، عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی و عضو انجمن علمی مطالعات تاریخ معاصر و انقلاب اسلامی حوزه علمیه قم، در ادامه نشست با اشاره به ابعاد مختلف این رویداد اظهار داشت: عنوان «بزرگترین و باشکوهترین تشییع تاریخی» تنها به معنای کثرت جمعیت نیست، بلکه این رخداد ابعاد گستردهای دارد که باید از زوایای مختلف سیاسی، اجتماعی، رسانهای، تاریخی و فرهنگی مورد بررسی قرار گیرد. به همین دلیل، این اتفاق به عنوان یکی از رویدادهای ماندگار در تاریخ ملت ایران و جهان اسلام ثبت خواهد شد و بررسی علمی ابعاد مختلف آن ضرورت دارد.
مردم؛ راویان اصلی یک رخداد تاریخی
حجت الاسلام ملکزاده با اشاره به نقش رسانهها در بازتاب این مراسم گفت: یکی از ویژگیهای مهم این رخداد، تبدیل شدن مردم به راویان رسانهای بود؛ این موضوع تنها به خبرنگاران و رسانههای رسمی محدود نمیشد، بلکه میلیونها نفر با ثبت تصاویر، انتشار محتوا و روایت لحظههای حضور خود، نقش رسانهای ایفا کردند. این مسئله نشان داد که در عصر جدید، جامعه میتواند خود یک شبکه گسترده روایتگری ایجاد کند و یک رخداد بزرگ را به صورت فراگیر بازتاب دهد.
وی در ادامه سخنان خود، تشییع رهبر شهید را یک رخداد اجتماعی فراگیر دانست و گفت: در این مراسم شاهد حضور اقشار مختلف مردم با سلایق، دیدگاهها و حتی انتقادهای متفاوت بودیم. بسیاری از کسانی که پیش از این ممکن بود نگاه متفاوتی داشته باشند یا نسبت به برخی مسائل گلایههایی مطرح کنند، در این حادثه حضور یافتند و شهادت مظلومانه حضرت آیتالله خامنهای و خانواده ایشان، بسیاری از شبهات و روایتهای نادرست را برطرف کرد. برخی تلاش میکردند چنین القا کنند که ایشان از جامعه فاصله گرفتهاند یا در شرایطی متفاوت از مردم زندگی میکنند، اما مردم مشاهده کردند که ایشان در همان جایگاه خود، در کنار خانواده و در مسیر دفاع از عزت و استقلال کشور ایستاده بودند.
این عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی تأکید کرد: همین مسئله موجب شکلگیری یک همدلی گسترده اجتماعی شد؛ همدلیای که تنها به داخل کشور محدود نماند و در میان بسیاری از آزادیخواهان جهان نیز احساس همراهی با ملت ایران ایجاد کرد. این تشییع میتواند به عنوان یک اثر فرهنگی ماندگار در تاریخ باقی بماند. تولید شعرها، مستندها، آثار هنری و روایتهای مختلف درباره این حادثه، بخشی از میراث فرهنگی این واقعه خواهد بود. این اتفاق باعث بازخوانی مفاهیمی مانند شهادت، آزادگی و قهرمان ملی شد.
وی ادامه داد: در تاریخ و ادبیات ایران همواره از قهرمانانی مانند شخصیتهای شاهنامه یاد شده است، اما این رخداد نشان داد که مفهوم قهرمان در جامعه امروز نیز میتواند بازتعریف شود. حتی برخی افرادی که شاید گرایشهای دینی پررنگی نداشتند، در پیامها و تصاویری که در شبکههای اجتماعی منتشر کردند، از حضرت آیتالله خامنهای به عنوان یک قهرمان ملی یاد کردند.
تقویت انسجام اجتماعی در عین پذیرش نقد
حجت الاسلام ملکزاده در بخش پایانی سخنان خود، یکی از مهمترین پیامدهای این رخداد را تقویت وحدت و انسجام عمومی دانست و اظهار داشت: مسئله وحدت و انسجام ملی همواره یکی از تأکیدات رهبران انقلاب بوده است. این موضوع به معنای نادیده گرفتن نقدها یا بررسی عملکرد مسئولان نیست؛ جامعه باید همواره رفتار مسئولان را رصد کند و نقد منصفانه داشته باشد، اما باید میان نقد و تخریب تفاوت قائل شد. در شرایطی که نظام جمهوری اسلامی با دشمنانی مواجه است که به دنبال تضعیف و فروپاشی آن هستند، لازم است ضمن حفظ روحیه مطالبهگری، مراقب بود که دشمن از اختلافات داخلی سوءاستفاده نکند.
این استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به ضرورت رعایت اخلاق در نقدها گفت: همانگونه که در پیام رهبر معظم انقلاب نیز تأکید شد، بسیاری از منتقدان ممکن است انسانهای دلسوز و بصیری باشند، اما نقد باید منصفانه باشد، همراه با تهمت و بیاخلاقی نباشد و زمینه سوءاستفاده دشمن را فراهم نکند. تشییع تاریخی رهبر شهید نشان داد که با وجود تفاوت دیدگاهها و سلایق، مردم میتوانند در بزنگاههای مهم حول یک آرمان مشترک گرد هم آیند و برای تقویت انسجام و اقتدار جامعه اسلامی نقشآفرینی کنند.
بیات: تشییع رهبر شهید، بازسازی هویت اجتماعی و پیوند دوباره مردم با نظام بود
سرکار خانم دکتر فاطمه بیات عضو هیئت علمی دانشگاه در این نشست با اشاره به جایگاه رخدادهای بزرگ در شکلدهی به هویت جوامع اظهار داشت: در تاریخ هر جامعه، لحظات سرنوشتسازی وجود دارد که میتواند هویت آن جامعه را تثبیت یا حتی بازسازی کند. این لحظات تاریخی گاهی در پیروزیهای نظامی، انتخابات، همهپرسیها و یا مراسمهای بزرگ اجتماعی خود را نشان میدهد و امروز نیز جامعه شاهد یکی از همین لحظات مهم بود.
وی با بیان اینکه تشییع پیکر رهبر شهید فراتر از یک مراسم عزاداری بود، تصریح کرد: این رخداد را میتوان یک «واقعه معرفتی» دانست؛ چراکه در آن، اقشار مختلف مردم با حضور گسترده خود، پیوند میان ایمان، باورها و ارزشهای خود با جامعه، بدنه حاکمیت و عرصه سیاست را بازسازی کردند. حضور گسترده مردم در این مراسم نشان داد که میان باورهای دینی و انقلابی جامعه و ساختار اجتماعی و سیاسی کشور، همچنان پیوند عمیقی وجود دارد.
عضو هیئت علمی دانشگاه با اشاره به شرایطی که این مراسم در آن برگزار شد، گفت: این اتفاق در حالی رخ داد که دشمنان تلاش میکردند با طراحی توطئههایی، میان ملت و حاکمیت فاصله ایجاد کنند و اینگونه القا کنند که مردم دچار دلسردی شدهاند یا دیگر نسبت به نظام وفاداری ندارند. حضور گسترده مردم در تشییع رهبر شهید، در حقیقت پاسخی روشن به این فضاسازیها بود و همچون سدی در برابر تلاشهای دشمن برای ایجاد شکاف میان مردم و نظام عمل کرد.
تقویت مشروعیت مردمی نظام
وی در ادامه سخنان خود، یکی از مهمترین پیامدهای این رخداد را تقویت مشروعیت مردمی نظام دانست و اظهار داشت: این حضور گسترده، بار دیگر پیوند میان مردم و نظام را به نمایش گذاشت و یکی از مهمترین دستاوردهای این حادثه تاریخی به شمار میرود. اهمیت این مسئله زمانی بیشتر آشکار میشود که شرایط خاص اجتماعی و سیاسی زمان وقوع این رخداد را مورد توجه قرار دهیم؛ چراکه دشمنان تلاش فراوانی برای تضعیف اعتماد عمومی و کاهش سرمایه اجتماعی انجام داده بودند.
این استاد دانشگاه تأکید کرد: تشییع باشکوه رهبر شهید نشان داد که روح انقلابی مردم، یک شعار مقطعی و گذرا نیست، بلکه بخشی از هویت وجودی جامعه ایران است.
ریشههای عمیق هویت انقلابی مردم
وی در بخش پایانی سخنان خود گفت: استمرار روحیه انقلابی مردم را باید در ریشههای عمیق انقلاب اسلامی جستوجو کرد؛ ریشههایی که از ایدئولوژی، مکتب انقلاب و حضور مردمی در شکلگیری و تداوم این حرکت تاریخی سرچشمه گرفته است. همان عواملی که در پیروزی انقلاب اسلامی نقش داشتند، همچنان در حافظه اجتماعی جامعه حضور دارند و در بزنگاههای تاریخی خود را نشان میدهند. تشییع تاریخی رهبر شهید، نمونهای روشن از این واقعیت بود که باورها و ارزشهای ریشهدار جامعه، همچنان ظرفیت ایجاد همبستگی و حضور گسترده اجتماعی را دارند.
حجتالاسلام کاظمی: تشییع رهبر شهید، خروش تاریخی ملت در برابر حذف مردم از عرصه سیاست بود
حجتالاسلام مجتبی کاظمی، عضو گروه تاریخ و اندیشه معاصر مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) و عضو انجمن علمی مطالعات تاریخ معاصر و انقلاب اسلامی حوزه علمیه قم، با اشاره به جایگاه تاریخی این مراسم اظهار داشت: برای تحلیل تشییع حضرت آیتالله خامنهای باید دو وجه را مورد توجه قرار داد؛ یکی پیوند این رخداد با مسیر تاریخی زعمای پیشین حوزه و دیگری ویژگیهای خاصی که در خود این تشییع وجود داشت. این مسیر تاریخی را میتوان از مرحوم آیتالله شیخ عبدالکریم حائری، حضرت آیتالله بروجردی، امام خمینی(ره) و رهبر شهید دنبال کرد؛ مسیری که تقریباً همزمان با شکلگیری دولت مدرن در ایران آغاز شده است.
تشییع علما؛ واکنش جامعه به حذف مردم از سیاست
حجتالاسلام کاظمی با اشاره به نسبت میان دولت مدرن و جایگاه مردم در تاریخ معاصر ایران گفت: شکلگیری دولت مدرن در ایران، در مقاطعی با حذف مردم از عرصه سیاست، اقتصاد و اداره جامعه همراه شد و نوعی استبداد دولتی در ساختار بروکراتیک آن شکل گرفت. تشییعهای بزرگ تاریخی، در حقیقت نوعی شکستن این اراده دولت مدرن برای شکلدهی جامعه از بالا به پایین بود؛ چراکه در این مراسمها، جامعه ظرفیت و اراده خود را برای حضور و نقشآفرینی نشان میدهد.
این پژوهشگر تاریخ معاصر با اشاره به تشییع آیتالله شیخ عبدالکریم حائری اظهار داشت: هرچند این مراسم در محدوده شهر قم برگزار شد، اما در همان شرایط نیز نشاندهنده جایگاه اجتماعی حوزه و روحانیت و ظرفیت مردم برای حضور در عرصههای مهم اجتماعی بود؛ درباره تشییع حضرت آیتالله بروجردی نیز می توان گفت این مراسم در دورهای برگزار شد که برنامههای آمریکا برای تغییر ساختارهای اجتماعی و سیاسی ایران در حال گسترش بود. تشییع ایشان در واقع یک قیام و اعلام آمادگی جامعه در برابر این روندها بود.
تشییع امام خمینی(ره) و شکلگیری گفتمان مقاومت
حجتالاسلام کاظمی با اشاره به جایگاه تاریخی تشییع امام خمینی(ره) اظهار داشت: امام خمینی(ره) در دورهای قرار داشتند که نظم نوین جهانی در حال شکلگیری بود؛ نظمی که تلاش داشت همه مناسبات جهانی را در چارچوب خود تعریف کند. روحی که در تشییع امام شکل گرفت، در واقع اعلام آمادگی یک ملت برای عبور از این مسیر و ایستادگی در برابر این نظم بود.
عضو انجمن علمی مطالعات تاریخ معاصر و انقلاب اسلامی حوزه علمیه قم تصریح کرد: نظریه مقاومت که در اندیشه امام خمینی(ره) شکل گرفت، ریشه در همین ظرفیت مردمی داشت و میتوان مسیر شکلگیری این نظریه را در امتداد همان حضور تاریخی مردم مشاهده کرد.
شهادت رهبر شهید؛ رخدادی با ظرفیت خلق معنا
وی در ادامه با بیان اینکه تشییع رهبر شهید دارای ویژگیهای خاصی است، اظهار داشت: یکی از مهمترین ابعاد این حادثه، وجه استعاری شهادت ایشان است. وقتی یک رخداد دارای وجه استعاری میشود، ظرفیت بالایی برای خلق معنا پیدا میکند؛ یعنی میتواند الهامبخش هنر، ادبیات، شعر و روایتهای مختلف باشد. در تاریخ تشیع، نمونههایی مانند شهادت امیرالمؤمنین(ع)، امام حسین(ع) و تا حدودی حضرت امام رضا(ع) دارای چنین ظرفیت معنایی هستند؛ شهادت رهبر شهید نیز از این منظر، صحنهای است که میتواند همواره الهامبخش تولیدات فرهنگی و روایتهای جدید باشد.
ملت ـ امت؛ الگوی وحدت در عین تنوع
این استاد حوزه و دانشگاه در ادامه به نگاه رهبر معظم انقلاب به مفهوم امت و ملت اشاره کرد و گفت: در سالهای ابتدایی انقلاب گاهی برخی برداشتها از امتگرایی به حذف ظرفیتهای ملی منجر میشد، اما در اندیشه امام خمینی(ره) و رهبر معظم انقلاب، امت به معنای نفی ملت نیست؛ نظریه «ملت ـ امت» بر وحدت در عین کثرت تأکید دارد؛ یعنی ملتها با حفظ ویژگیها، هویتها و تفاوتهای خود میتوانند در یک افق مشترک و تمدنی کنار یکدیگر قرار گیرند.
حجتالاسلام کاظمی خاطرنشان کرد: تشییع رهبر شهید در ایران و عراق نمونه روشنی از همین نگاه بود؛ یک مراسم در ایران ویژگیهای ایرانی خود را داشت و مراسم عراق نیز عراقی بود، اما در پس این تفاوتها، وحدت و اشتراک عمیقی وجود داشت؛ این نوع نگاه میتواند پایهای برای شکلگیری تمدن اسلامی باشد؛ تمدنی که بر حذف ملتها استوار نیست، بلکه تنوع ملتها را در یک مسیر مشترک قرار میدهد.
مفهوم انتقام؛ فراتر از یک اقدام مقطعی
عضو گروه تاریخ و اندیشه معاصر مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) در بخش پایانی سخنان خود به مفهوم انتقام در گفتمان مقاومت پرداخت و اظهار داشت: گاهی مفهوم انتقام به اشتباه صرفاً به یک اقدام بازدارنده یا مقابله با چند فرد محدود میشود، در حالی که این مفهوم در نگاه رهبران انقلاب معنایی گستردهتر دارد. انتقام در این چارچوب، مقابله با مرکزیت ظلم و استکبار است و نباید آن را تنها به افراد و اشخاص محدود کرد. این رخداد یک نقطه چرخش تاریخی است و نباید آن را در چارچوب مسائل سیاسی روزمره تقلیل داد؛ بلکه باید آن را از منظر تحولات بزرگ تاریخی تحلیل کرد.
وی در پایان گفت: حتی طرح مسئله انتقام، از نظر تحلیلی توانست بازی رسانهای شکلگرفته پیرامون این حادثه را تغییر دهد؛ بنابراین باید مراقب بود که این مفهوم بزرگ تاریخی کوچکسازی یا تحریف نشود.
حجتالاسلام ارجینی: تشییع رهبر شهید، سرمایهای اجتماعی برای آینده انقلاب ایجاد کرد
حجتالاسلام حسین ارجینی، عضو هیئت علمی دانشگاه معارف و نایبرئیس انجمن علمی مطالعات تاریخ معاصر و انقلاب اسلامی حوزه علمیه قم، در نشست «باشکوهترین تشییع تاریخ؛ واکاوی ابعاد و پیامدهای مراسم تشییع قائد شهید» با قدردانی از برگزارکنندگان آن اظهار داشت: ضرورت داشت درباره ابعاد شخصیتی رهبر شهید، موضوع تشییع و مسائل مرتبط با آن گفتوگو شود؛ چراکه این حادثه دارای ابعاد گستردهای است و نیاز به جلسات متعدد برای بررسی زوایای مختلف آن دارد. مباحث مطرحشده در این نشست نشان داد که درباره شخصیت رهبر شهید، مراسم تشییع و پیامدهای آن، موضوعات فراوانی برای پژوهش و گفتوگو وجود دارد که باید در آینده نیز دنبال شود.
تشییع رهبر شهید؛ سرمایهای برای ادامه مسیر انقلاب
حجتالاسلام ارجینی با اشاره به ضرورت توجه به آثار و پیامدهای شهادت و تشییع رهبر شهید اظهار داشت: این حادثه باید به عنوان یک سرمایه برای ادامه مسیر و فعالیتهای آینده مورد استفاده قرار گیرد. نخستین اثر مهم این رخداد «بیداری جامعه و مردم» است؛ دشمنان در طول دوران زعامت رهبر شهید تلاشهای گستردهای انجام دادند و یک عملیات رسانهای دقیق و فراگیر را برای تضعیف جایگاه رهبری، شخصیت ایشان و مسائل مرتبط با آن دنبال کردند. دشمنان حتی به این تصور رسیده بودند که اندیشه ولایت فقیه و جایگاه رهبری در جامعه ایران از پشتوانه اجتماعی قابل توجهی برخوردار نیست و بر همین اساس، چندین بار تلاش کردند با ایجاد آشوبهای اجتماعی، جامعه ایران را دچار فروپاشی کنند.
وی تصریح کرد: اما شهادت رهبر شهید و نحوه شهادت ایشان، بهویژه اینکه در میدان حضور داشتند و در کنار خانواده خود به شهادت رسیدند، بسیاری از تلاشهای رسانهای دشمن را خنثی کرد و موجب بیداری بسیاری از افراد شد.
تحولی اجتماعی با برکت خون رهبر شهید
حجتالاسلام ارجینی با اشاره به واکنشهای مردم پس از این حادثه اظهار داشت: صحنههایی که در جریان تشییع و پس از آن در خیابانها و رسانهها مشاهده شد، نشاندهنده تحول عمیق در میان برخی افراد جامعه بود. بسیاری از افراد در پیامها و دلنوشتههای خود اظهار پشیمانی و طلب بخشش داشتند و نسبت به رهبر شهید ابراز محبت میکردند؛ حتی برخی از کسانی که به گفته خودشان پیش از این نسبتی با انقلاب یا رهبری احساس نمیکردند، دچار تحول شدند. گاهی کاری که سالها فعالیت فرهنگی و تلاشهای مختلف نمیتواند انجام دهد، یک حادثه بزرگ تاریخی میتواند در مدت کوتاهی رقم بزند و این بیداری اجتماعی به برکت خون رهبر شهید شکل گرفت. این بیداری، یک سرمایه اجتماعی بزرگ برای ادامه مسیر انقلاب و حرکتهای آینده خواهد بود.
نمایش پیوند عمیق امام و امت
حجتالاسلام ارجینی دومین پیام مهم تشییع رهبر شهید را نمایش پیوند عمیق امام و امت دانست و گفت: این مراسم نشان داد که رهبران جامعه اسلامی شناخت عمیقی از مردم دارند؛ شناختی که گاهی برخی افراد در تحلیلهای خود نسبت به جامعه از آن غافل میشوند.
وی با اشاره به سخنان امام خمینی(ره) درباره ملت ایران اظهار داشت: امام راحل در وصیتنامه خود تأکید کرده بودند که ملت ایران در عصر حاضر از بسیاری از ملتهای تاریخی صدر اسلام نیز برتر است و این تعبیر، نشاندهنده شناخت عمیق یک امام جامع نسبت به مردم خویش است. رهبر معظم انقلاب نیز در سالهای پایانی عمر شریف خود تأکید داشتند که در حوادث سخت، خداوند مردم را برای مقابله با مشکلات به میدان میآورد و این ملت برای حل مسائل و عبور از دشواریها وارد صحنه خواهند شد.
عشق و دلدادگی ملت به رهبری؛ واقعیتی انکارناپذیر
عضو هیئت علمی دانشگاه معارف ادامه داد: تشییع رهبر شهید نشان داد که نگاه امام جامعه به مردم، نگاهی مبتنی بر اعتماد عمیق است و حضور گسترده مردم نیز بیانگر دلدادگی و محبت متقابل میان امت و رهبرشان بود. صحنههای فراوانی از این عشق و محبت در جریان تشییع مشاهده شد؛ حضوری که حتی برخی رسانهها در ابتدا تلاش کردند آن را انکار کنند و درباره میزان جمعیت و گستردگی حضور مردم تردید ایجاد کنند.
وی در پایان گفت: بازتاب گسترده این حضور در رسانههای مختلف، امکان انکار این حقیقت را از بین برد و نشان داد پیوند و عشق میان امت و امام، واقعیتی عمیق و انکارناپذیر است.