عصر قم - استاد درس خارج حوزه علمیه قم، گفت: آشنایی کودکان و نوجوانان با قهرمانان واقعی و حماسههای تاریخی، روحیه مسئولیتپذیری، شجاعت و مقاومت را در نسل آینده تقویت کرده و آنان را برای مواجهه آگاهانه با تحولات اجتماعی آماده میسازد.
به گزارش خبرنگار سرویس حوزه و روحانیت خبرگزاری رسا، حجتالاسلام محمدتقی هادیزاده، استاد درس خارج حوزه علمیه قم، با تأکید بر ضرورت تغییر رویکرد در تربیت نسل آینده، گفت: یکی از مهمترین آسیبهای نظام تربیتی آن است که معمولاً پس از وقوع حوادث و بحرانها به فکر جبران کاستیها میافتیم، در حالی که تربیت صحیح باید پیش از وقوع بحرانها، آمادگی لازم را در کودکان و نوجوانان ایجاد کند.
وی با اشاره به اینکه جامعه همواره در معرض تغییر و تحول قرار دارد، اظهار داشت: یکی از خطاهای رایج در تربیت امروز، وابسته کردن کودکان به شرایط آرام و باثبات است؛ در حالی که زندگی انسان سرشار از دگرگونیها و حوادث پیشبینینشده است و کودک باید از همان سالهای نخست زندگی برای مواجهه با این تحولات آماده شود.
استاد درس خارج حوزه علمیه قم افزود: آمادهسازی کودک برای شرایط متحول، به معنای تحمیل فشار یا مسئولیتهای فراتر از توان او نیست، بلکه باید متناسب با هر دوره سنی، فرصت تجربه مسائل و چالشهای واقعی زندگی در اختیار او قرار گیرد تا به تدریج قدرت تصمیمگیری، صبر و مدیریت بحران در وی شکل بگیرد.
وی با بیان اینکه جریان حق و جریان باطل در عرصه تربیت از دو منطق متفاوت پیروی میکنند، تصریح کرد: جریان باطل به دلیل تکیه بر فریب، هیجان و تحریک غرایز، مسیر آسانتری برای جذب مخاطب دارد، اما تربیت مبتنی بر آموزههای وحیانی به دنبال رشد همهجانبه انسان، آگاهیبخشی و انتخاب آگاهانه است و از همین رو، مسیر دشوارتر اما ماندگارتری را دنبال میکند.
حجتالاسلام هادیزاده با اشاره به سخنی از امیرالمؤمنین(ع) درباره نقش تقوا در مدیریت رفتار، اظهار داشت: در تربیت اسلامی نمیتوان از ابزارهایی مانند فریب، تطمیع یا عملیات روانی برای هدایت انسان استفاده کرد، بلکه هدف آن است که انسان با بصیرت و اختیار، مسیر حق را برگزیند و همین مسئله، مسئولیت مربیان را سنگینتر میکند.
وی در بخش دیگری از سخنان خود، «تجربه» را یکی از مهمترین ارکان تربیت سیاسی ـ اجتماعی دانست و گفت: کودک زمانی در برابر حوادث آینده مقاوم خواهد بود که از سالهای ابتدایی زندگی، فرصت مواجهه با دشواریها و حل مسائل را پیدا کرده باشد. اگر والدین همواره میان کودک و مشکلات زندگی فاصله ایجاد کنند، در واقع او را از مهمترین فرصتهای رشد و توانمندسازی محروم کردهاند.
این استاد حوزه علمیه قم ادامه داد: تجربه کردن مشکلات متناسب با سن، موجب میشود کودک به تدریج با تغییر شرایط، سختیها و شیوه صحیح مواجهه با آنها آشنا شود و در آینده هنگام بروز بحرانهای اجتماعی یا سیاسی، دچار سردرگمی و اضطراب نشود.
وی با مقایسه شیوه تربیت در گذشته و امروز، خاطرنشان کرد: در گذشته، کودکان از همان سالهای نخست در کنار خانواده در متن زندگی حضور داشتند و با کار، مسئولیت، دشواریها و روابط اجتماعی آشنا میشدند؛ اما امروز بخش مهمی از این تجربههای واقعی، جای خود را به آموزشهای صرفاً نظری داده است و همین مسئله موجب کاهش توانمندی نسل جدید در مواجهه با واقعیتهای زندگی شده است.
حجتالاسلام هادیزاده با تأکید بر نقش ادبیات و هنر در تربیت نسل آینده، اظهار داشت: یکی از راههای مهم تربیت سیاسی ـ اجتماعی، بهرهگیری از داستانها، روایتهای تاریخی و آثار هنری است. ملتها همواره از طریق روایت حماسهها، قهرمانان و تجربههای تاریخی خود، روحیه مقاومت، شجاعت و مسئولیتپذیری را به نسل جدید منتقل کردهاند و ما نیز باید از این ظرفیت به شکل هدفمند استفاده کنیم.
وی افزود: بیان روایتهای واقعی تاریخی، به دلیل پیوند با هویت و گذشته جامعه، تأثیر عمیقتری نسبت به داستانهای تخیلی دارد و میتواند کودکان و نوجوانان را با آرمانها، ارزشها و قهرمانان حقیقی آشنا سازد. البته این محتوا باید متناسب با سن و درک مخاطب طراحی و ارائه شود.
استاد درس خارج حوزه علمیه قم، جایگاه والدین و مربیان را مهمترین عامل در تربیت سیاسی ـ اجتماعی دانست و تصریح کرد: کودک پیش از آنکه از سخنان پدر و مادر تأثیر بگیرد، از رفتار، نوع مواجهه و واکنشهای آنان الگو میگیرد. اگر والدین در برابر حوادث دچار اضطراب، آشفتگی و ناامیدی شوند، این احساسات به طور طبیعی به فرزندان نیز منتقل خواهد شد.
وی افزود: مدیریت فضای روانی خانواده در هنگام بحران، یکی از مهمترین وظایف والدین است. بیان مکرر اخبار نگرانکننده، ایجاد فضای اضطراب یا انتقال نگرانیهای بزرگسالان به کودکان، آثار منفی بر روحیه آنان بر جای میگذارد؛ از این رو والدین باید شیوه گفتوگو درباره حوادث را به خوبی مدیریت کنند.
حجتالاسلام هادیزاده همچنین از مجموعههای تربیتی خواست در کنار آموزش کودکان و نوجوانان، برای ارتقای بینش و توانمندی والدین و مربیان نیز برنامهریزی کنند و گفت: اگر مربی یا والدین خود از آمادگی لازم برخوردار نباشند، تأثیرگذاری فعالیتهای تربیتی بر کودکان بسیار محدود خواهد بود؛ زیرا مهمترین ابزار تربیت، شخصیت و رفتار خود مربی است.
وی در پایان، فضای عمومی جامعه را یکی دیگر از عوامل اثرگذار در تربیت سیاسی ـ اجتماعی دانست و اظهار داشت: رسانهها، منبرها، مراکز فرهنگی و فعالان تربیتی نقش مهمی در شکلدهی فضای روانی جامعه دارند. اگر فضای عمومی جامعه بر پایه امید، حماسه، شجاعت و اعتماد شکل بگیرد، فرآیند تربیت نسل آینده نیز آسانتر خواهد شد؛ اما اگر فضای غالب جامعه بر ترس، اضطراب و ناامیدی استوار باشد، کار تربیتی با دشواریهای بیشتری روبهرو خواهد شد.
حجتالاسلام هادیزاده تأکید کرد: همافزایی رسانهها، مبلغان، ائمه جماعات، معلمان و فعالان فرهنگی میتواند زمینه شکلگیری یک گفتمان تربیتی واحد را فراهم کند؛ گفتمانی که با تکیه بر آموزههای وحیانی، کودکان و نوجوانان را برای مواجهه آگاهانه، مسئولانه و هوشمندانه با تحولات اجتماعی و سیاسی آینده آماده سازد.