حسینی مزاری: سیاست طالبان درباره شیعیان باید شفاف شود

عصر قم - سید عیسی حسینی مزاری، مسئول مرکز فعالیت‌های فرهنگی اجتماعی تبیان، در دیدار با مسئولان خبرگزاری ابنا با بررسی تحولات افغانستان، از عملکرد پنج‌ساله حکومت طالبان در برخی حوزه‌های اقتصادی، عمرانی و مبارزه با مواد مخدر تمجید کرد، اما هم‌زمان نسبت به نارضایتی‌های داخلی، نحوه برخورد با برخی نهادهای شیعی و ابهام در جایگاه حقوقی و سیاسی شیعیان هشدار داد. او تأکید کرد که حکومت افغانستان باید به ساختاری تبدیل شود که همه اقوام، مذاهب و گروه‌های اجتماعی خود را در آن سهیم بدانند.

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت(ع) ـ ابنا ـ حجت‌الاسلام والمسلمین سید عیسی حسینی مزاری، مسئول مرکز فعالیت‌های فرهنگی اجتماعی تبیان، در دیداری با مسئولان خبرگزاری ابنا درباره آخرین تحولات افغانستان، وضعیت جامعه شیعه، سیاست‌های حکومت طالبان و چالش‌های پیش روی این کشور گفت‌وگو کرد. این دیدار در شهریورماه برگزار شد و مسائل مربوط به حکمرانی، امنیت، اقتصاد، حقوق شهروندی، جایگاه شیعیان و نقش رسانه‌ها از محورهای اصلی آن بود.
فرصت‌ها و تهدیدهای پنج سال حاکمیت طالبان
حسینی مزاری در ابتدای سخنان خود شرایط کنونی افغانستان را مجموعه‌ای از فرصت‌ها و تهدیدها توصیف کرد و گفت در طول پنج سال گذشته، هم اقدامات مثبتی از سوی حکومت طالبان انجام شده و هم مشکلاتی وجود داشته که در صورت بی‌توجهی می‌تواند به چالش‌های جدی برای آینده کشور تبدیل شود.
او با مقایسه وضعیت موجود با دوره جمهوری پیشین، سیاست اقتصادی حکومت طالبان را یکی از نقاط قابل توجه این دوره دانست و گفت تمرکز بر پروژه‌های زیربنایی، توسعه راه‌ها و جاده‌ها، ساخت‌وسازهای عمومی و تلاش برای بهبود وضعیت اقتصادی، از جمله اقداماتی است که باید مورد توجه قرار گیرد.
به گفته حسینی مزاری، مبارزه با مواد مخدر نیز یکی دیگر از حوزه‌هایی است که حکومت طالبان در آن عملکرد قابل توجهی داشته است. او همچنین معتقد است مدیریت برخی امور عمومی و اجرای طرح‌های عمرانی در شهرها و مسیرهای ارتباطی میان استان‌های افغانستان، طی سال‌های اخیر پیشرفت‌هایی داشته است.
مسئول مرکز تبیان همچنین یکی از ویژگی‌های شرایط کنونی افغانستان را حضور پررنگ‌تر مظاهر دینی در فضای عمومی دانست و گفت در مقایسه با دوره جمهوری، اکنون روایت اسلامی یکدست‌تری در ساختار اجتماعی و حکومتی افغانستان مشاهده می‌شود.
تهدید اصلی افغانستان نارضایتی داخلی است
بخش مهمی از سخنان حسینی مزاری به تهدیدهای پیش روی حکومت طالبان اختصاص داشت. او برخلاف دیدگاه‌هایی که تهدید اصلی علیه حکومت کنونی را آمریکا، مخالفان خارج از کشور یا برخی کشورهای همسایه می‌دانند، تأکید کرد که مهم‌ترین خطر برای ثبات افغانستان از داخل این کشور سرچشمه می‌گیرد.
او گفت تهدید واقعی زمانی شکل می‌گیرد که بخش‌هایی از جامعه احساس نارضایتی کنند و این نارضایتی به مرور گسترش یابد.
از دیدگاه وی، فشارهای آمریکا، اظهارات مقام‌های این کشور درباره افغانستان، فعالیت نیروهای وابسته به جمهوری پیشین در خارج از کشور و حتی اختلافات با کشورهایی مانند پاکستان و تاجیکستان، در صورتی می‌تواند به خطری جدی تبدیل شود که زمینه داخلی برای بهره‌برداری از آن فراهم باشد.
حسینی مزاری بر همین اساس از حکومت طالبان خواست به جای تمرکز صرف بر تهدیدهای خارجی، بر کاهش نارضایتی‌های اجتماعی و افزایش مشارکت مردم تمرکز کند.
همه مردم باید خود را در حکومت سهیم بدانند
حسینی مزاری عدالت اجتماعی و رعایت حقوق شهروندی را از مهم‌ترین پیش‌شرط‌های ثبات افغانستان دانست و تأکید کرد که همه شهروندان، فارغ از قومیت، زبان و مذهب، باید احساس کنند در ساختار سیاسی کشور سهم دارند.
او گفت حکومت باید «آینه تمام‌نمای» مردم افغانستان باشد؛ به این معنا که یک شهروند افغانستانی نباید احساس کند ساختار قدرت تنها متعلق به یک قوم، زبان، جریان یا گروه خاص است.
به باور وی، اگرچه حکومت طالبان تلاش‌هایی برای حضور افراد متعلق به اقوام مختلف در ساختار اداری انجام داده، این اقدامات کافی نیست و برای افزایش مشارکت واقعی جامعه باید اصلاحات گسترده‌تری صورت گیرد. این موضوع در گزارش منتشرشده از نشست نیز به‌عنوان یکی از محورهای اصلی سخنان او بازتاب یافته است.
انتقاد از نحوه رسیدگی به زمین‌ها و شهرک‌ها
یکی دیگر از محورهای سخنان مسئول مرکز تبیان، سیاست حکومت طالبان درباره زمین‌هایی بود که در دوره جمهوری از سوی افراد قدرتمند تصرف و سپس به شهروندان فروخته شده است.
او اصل بازگرداندن زمین‌های دولتی را قابل دفاع دانست، اما تأکید کرد افرادی که با پرداخت پول و بر اساس اسناد موجود خانه یا زمین خریده‌اند، نباید قربانی تخلفات مالکان یا فروشندگان اولیه شوند.
حسینی مزاری گفت تعیین مالکیت دولتی برای یک منطقه بدون در نظر گرفتن حقوق افرادی که سال‌ها در آن زندگی کرده و برای خرید خانه هزینه پرداخت کرده‌اند، می‌تواند به نارضایتی گسترده منجر شود.
به گفته او، این مسئله تنها به مناطق شیعه‌نشین یا کابل محدود نیست و در نقاط مختلف افغانستان وجود دارد.
انتقاد از برخورد با برخی نهادهای شیعی
مسئول مرکز تبیان در ادامه، نحوه برخورد برخی بخش‌های حکومت طالبان با نهادهای مذهبی، فرهنگی و آموزشی جامعه شیعه را مورد انتقاد قرار داد.
او تعطیلی یا محدود کردن فعالیت مجموعه خاتم‌النبیین را «اشتباه» توصیف کرد و گفت پیش از این نیز نسبت به چنین اقداماتی اعتراض کرده است.
حسینی مزاری همچنین از برخورد با تلویزیون تمدن انتقاد کرد و این رسانه را مجموعه‌ای دانست که به گفته او، فعالیتش در راستای منافع ملی، امنیت و مصالح جامعه افغانستان بوده است.
وی در بخش دیگری از سخنان خود به دانشگاه خاتم‌النبیین پرداخت و تأکید کرد که به دلیل خصوصی بودن این دانشگاه، دولت نباید خارج از چارچوب‌های قانونی در تعیین مدیران و مسئولان آن مداخله کند.
او همچنین از برخی محدودیت‌ها و برخوردهای صورت‌گرفته در مراسم محرم و عاشورا انتقاد کرد و خواستار اصلاح چنین رویکردهایی شد.
مشکلات فقط به شیعیان محدود نیست
حسینی مزاری در عین حال تأکید کرد که نباید تمامی برخوردهای مورد انتقاد حکومت طالبان را صرفاً به سیاستی علیه جامعه شیعه تفسیر کرد.
به گفته او، برخی مشکلات مشابه برای تاجیک‌ها، ازبک‌ها، ترکمن‌ها و حتی بخش‌هایی از جامعه پشتون نیز وجود دارد و بخشی از این مسائل بیش از آن‌که ناشی از یک سیاست صرفاً مذهبی باشد، به شیوه مدیریت و ساختار تصمیم‌گیری حکومت مربوط است.
او با این حال معتقد است جامعه شیعه به دلیل برخورداری از شبکه‌های فرهنگی، مذهبی و رسانه‌ای گسترده‌تر، توانسته مشکلات خود را بیشتر در فضای عمومی مطرح کند.
اختلافات داخلی؛ چالش مهم جامعه شیعه
یکی از بخش‌های قابل توجه سخنان حسینی مزاری به وضعیت داخلی جامعه شیعه افغانستان اختصاص داشت.
او گفت اختلاف میان شخصیت‌ها، جریان‌ها و گروه‌های مختلف شیعه باعث شده است این جامعه نتواند درباره مسائل مشترک، موضعی هماهنگ و مؤثر اتخاذ کند.
وی به‌عنوان نمونه به واکنش‌های متفاوت نسبت به برخورد با برخی مؤسسات شیعی یا مسائل مربوط به زمین و مالکیت اشاره کرد و گفت گاهی بخشی از جامعه از اقدامی که علیه مجموعه‌ای دیگر صورت گرفته ابراز رضایت می‌کند، در حالی که ممکن است همان سیاست در آینده گروه دیگری را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
حسینی مزاری معتقد است نخبگان، علما و چهره‌های اجتماعی شیعه باید اختلافات قومی، سیاسی و گروهی را کنار گذاشته و فهرستی از مسائل مشترک خود تهیه کنند تا بتوانند از طریق گفت‌وگو با حکومت، برای حل آنها اقدام کنند.
همچنین او بر ضرورت انسجام بیشتر میان نخبگان، روحانیان و شخصیت‌های جامعه شیعه و درس گرفتن از اختلافات سیاسی دهه‌های گذشته تأکید کرده است.
تأکید بر گفت‌وگو به جای تقابل با حکومت
مسئول مرکز تبیان جامعه شیعه افغانستان را جامعه‌ای توصیف کرد که به گفته او، رویکرد براندازانه در برابر حکومت طالبان ندارد.
او گفت با وجود تلاش برخی جریان‌های خارج از افغانستان برای تشدید اختلاف میان شیعیان و حکومت، بخش عمده جامعه شیعه مسیر تقابل را انتخاب نکرده و تلاش کرده است مطالبات خود را از طریق گفت‌وگو و تعامل دنبال کند.
حسینی مزاری نیز همین رویکرد را مناسب دانست و گفت مشکلات موجود باید از راه‌های مدنی و مسالمت‌آمیز پیگیری شود.
او تأکید کرد که از یک سو باید اقدامات مثبت حکومت مورد توجه قرار گیرد و از سوی دیگر، ضعف‌ها و اشتباهات مدیریتی نیز به‌صورت شفاف مطرح و برای اصلاح آنها تلاش شود.
امنیت و اشتغال؛ دو اولویت اصلی افغانستان
حسینی مزاری یکی از مشکلات مدیریتی حکومت طالبان را توجه ناکافی به اولویت‌بندی مسائل دانست.
به اعتقاد او، برخی موضوعات فرعی در مواردی برجسته می‌شوند، در حالی که مسائل اساسی جامعه در حاشیه قرار می‌گیرند.
وی تأمین امنیت و ایجاد اشتغال را دو اولویت اصلی افغانستان عنوان کرد و گفت اگر حکومت بتواند امنیت پایدار ایجاد کرده و هم‌زمان شرایط رونق اقتصادی و اشتغال را فراهم کند، امکان بهره‌برداری قدرت‌های خارجی از نارضایتی‌های داخلی به‌شدت کاهش خواهد یافت.
او معتقد است امنیت و شکوفایی اقتصادی می‌تواند پایه‌های حکومت را تقویت کرده و زمینه توسعه و افزایش رفاه عمومی را فراهم کند. این دو موضوع در گزارش رسمی منتشرشده از دیدار نیز به‌عنوان اولویت‌های مورد تأکید او مطرح شده است.
حمایت از حفظ ساختار موجود همراه با اصلاحات
حسینی مزاری در جمع‌بندی مواضع خود تصریح کرد که از حفظ ساختار سیاسی موجود در افغانستان حمایت می‌کند و با تضعیف یا فروپاشی آن موافق نیست؛ با این حال، ادامه حمایت از این ساختار را نیازمند اصلاحات جدی دانست.
او گفت نخبگان و شخصیت‌های افغانستان باید به جای حرکت به سمت بی‌ثبات کردن کشور، برای اصلاح ساختار حکومت طرح و پیشنهاد ارائه کنند.
به گفته وی، مهم‌ترین اصلاح مورد نیاز این است که حکومت از نظر ترکیب سیاسی، اداری و اجتماعی نماینده همه مردم افغانستان باشد.
او تأکید کرد که باید این تصور از ذهن مردم خارج شود که حاکمیت متعلق به یک قوم، گروه یا زبان خاص است.
سیاست حکومت درباره شیعیان مبهم است
مهم‌ترین بخش سخنان حسینی مزاری درباره وضعیت جامعه شیعه، انتقاد از نبود سیاست روشن حکومت طالبان در قبال این جامعه بود.
او گفت جایگاه شیعیان افغانستان از نظر حقوقی، شهروندی و میزان مشارکت سیاسی به اندازه کافی روشن و تعریف‌شده نیست.
حسینی مزاری با اشاره به جمعیت و نقش اجتماعی شیعیان گفت این جامعه در افغانستان دارای دانشگاه‌ها، مدارس، حوزه‌های علمیه، نهادهای فرهنگی و شبکه گسترده اجتماعی است و نمی‌توان حضور و تأثیر آن را نادیده گرفت.
او از حکومت طالبان خواست سیاست خود را درباره شیعیان به‌صورت شفاف اعلام کند و به‌ویژه درباره جایگاه رسمی مذهب تشیع تصمیم مشخصی اتخاذ کند.
وی تأکید کرد هیچ حکومت یا جریان سیاسی در افغانستان نمی‌تواند میلیون‌ها شهروند شیعه را نادیده بگیرد یا نسبت به حقوق آنان بی‌تفاوت باشد.
به گفته حسینی مزاری، جامعه شیعه بخشی فعال و تأثیرگذار از جامعه افغانستان است و ثبات پایدار کشور بدون در نظر گرفتن حقوق، جایگاه و مشارکت این بخش از جامعه امکان‌پذیر نخواهد بود.
تأکید بر افزایش همکاری‌های رسانه‌ای
در بخش دیگری از این دیدار، درباره نقش رسانه‌ها در بازتاب تحولات افغانستان، وضعیت روحانیت شیعه و تجربه جریان‌های سیاسی این جامعه در دهه‌های گذشته بحث شد.
حسن صدرایی عارف، مدیر مسئول خبرگزاری ابنا نیز در این نشست بر اهمیت تحولات افغانستان و ضرورت افزایش توجه رسانه‌ای به وضعیت این کشور تأکید کرد. او انسجام درونی جامعه شیعه و افزایش تعامل میان علما، نخبگان، استادان و چهره‌های اجتماعی را از موضوعات مهم دانست.
در پایان این دیدار نیز طرفین بر ادامه ارتباط و افزایش همکاری‌های رسانه‌ای و توجه بیشتر به تحولات افغانستان و مسائل جامعه شیعه تأکید کردند.همچنین قرار است همکاری رسانه‌ای میان دو مجموعه نیز توسعه پیدا کند.
............................
پایان پیام/