عصر قم - فارس / یک رسانه انگلیسی با اشاره به خسارتهای واردشده به پایگاههای آمریکا در منطقه در پی حملات ایران، نوشت که جنگ، راهبرد چند دههای واشنگتن در غرب آسیا را زیر سؤال برده و کشورهای عربی را به بازنگری در وابستگی امنیتی خود به آمریکا واداشته است.
روزنامه دیلیتلگراف در تحلیلی با اشاره به حملات ایران به پایگاههای آمریکا در منطقه مینویسد پایگاههایی که واشنگتن برای حفظ برتری نظامی و بازدارندگی در خاورمیانه ایجاد کرده بود، اکنون به نقاط آسیبپذیر تبدیل شدهاند؛ وضعیتی که کشورهای عربی منطقه را به بازنگری در اتکای امنیتی خود به آمریکا واداشته است.در حالی که مقامهای آمریکایی همچنان بر پیش رفتن جنگ ایران مطابق برنامه تأکید میکنند، تحولات میدانی تصویر متفاوتی ارائه میدهد؛ تصویری که به نوشته «دنیل دپتریس»، تحلیلگر دیلیتلگراف، میتواند یکی از مهمترین محاسبات نظامی آمریکا در خاورمیانه طی چند دهه گذشته را تغییر دهد.دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، از پایان جنگ در ماههای آینده سخن میگوید و «پیت هگزث» وزیر جنگ آمریکا نیز تأکید دارد که ارتش آمریکا تجهیزات، مهمات و زمان کافی برای ادامه جنگ در اختیار دارد؛ اما از نگاه این تحلیلگر، ادامه درگیری و خسارات واردشده به زیرساختهای آمریکا و متحدانش نشان میدهد جنگ برخلاف آنچه واشنگتن انتظار داشت، پیش رفته است.یکی از مهمترین نشانهها، وضعیت پایگاههای نظامی آمریکا در منطقه است. بر اساس گزارش بازرس کل پنتاگون، صدها ساختمان و سازه در پایگاههای آمریکا در کشورهای مختلف منطقه آسیب دیده یا تخریب شدهاند. تصاویر ماهوارهای نیز خسارات واردشده به پایگاههایی مانند پایگاه هوایی شاهزاده سلطان در عربستان سعودی و مقر ناوگان پنجم آمریکا در بحرین را نشان میدهد.این خسارات تنها یک مسئله عمرانی یا مالی نیست؛ بلکه به یکی از پایههای اصلی راهبرد نظامی آمریکا در خاورمیانه مربوط میشود.
طبق گزارش دیلیتلگراف، آمریکا پس از جنگ خلیج فارس در سال ۱۹۹۱، حضور نظامی گستردهای در کشورهای حاشیه خلیج فارس ایجاد کرد. منطق واشنگتن این بود که استقرار نیرو، هواپیما، تجهیزات و تأسیسات لجستیکی در نزدیکی نقاط حساس منطقه، دشمنان احتمالی را از حمله بازمیدارد.کشورهایی مانند قطر، بحرین و امارات نیز با امضای توافقهای دفاعی با آمریکا، حضور نظامی واشنگتن را بخشی از معماری امنیتی خود قرار دادند.با اینحال، طبق این تحلیل، جنگ با ایران، این معادله را تغییر داده است.پایگاههایی که در شرایط عادی قرار بود نماد قدرت و بازدارندگی آمریکا باشند، در زمان جنگ به اهدافی ثابت و قابل شناسایی تبدیل شدهاند؛ اهدافی که ایران میتواند با استفاده از توان موشکی خود آنها را مورد حمله قرار دهد.بنا به گزارش دیلیتلگراف، ایران طی چند دهه توان موشکی خود را توسعه داده و همین توانمندی اکنون هزینه حفظ حضور نظامی آمریکا در منطقه را افزایش داده است. حملات به پایگاههای آمریکایی نهتنها خسارت مستقیم به بار آورده، بلکه واشنگتن را به استفاده گسترده از سامانههای دفاع هوایی و موشکهای رهگیر وادار کرده است؛ تجهیزاتی که جایگزینی آنها زمانبر و پرهزینه خواهد بود.حتی پایگاههای آمریکا در اردن نیز از حملات ایران در امان نماندهاند.
معادله امنیتی کشورهای عربی تغییر میکند؟
این رسانه انگلیسی در ادامه با اشاره به شرایط فعلی ادامه داد، این شرایط اکنون یک پرسش مهم را برای کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس مطرح کرده است: آیا تکیه بر یک قدرت خارجی برای تأمین امنیت، همچنان میتواند همان نقش گذشته را ایفا کند؟در ریاض، ابوظبی و دوحه، رهبران عرب ناچارند درباره آینده ترتیبات امنیتی منطقه فکر کنند؛ بهویژه در شرایطی که جنگ نشان داده است حضور گسترده نیروهای آمریکایی، در صورت وقوع درگیری، میتواند خود این کشورها را در معرض حملات قرار دهد.عربستان سعودی نیز در ماه گذشته با امضای توافق دفاعی با پاکستان و ترکیه، نشانههایی از تلاش برای متنوعکردن گزینههای امنیتی خود نشان داده است. این اقدام به معنای قطع همکاری با واشنگتن نیست، بلکه میتواند تلاشی برای ایجاد پشتوانههای امنیتی بیشتر در برابر تهدیدهای کنونی و آینده باشد.طبق این گزارش، همزمان، خود پنتاگون نیز درباره آینده حضور نظامی آمریکا در منطقه با پرسشهای جدی روبرو شده است. گزارشهای اخیر نشان میدهد واشنگتن در حال بررسی تغییر در نحوه استقرار نیروهای خود در منطقه غرب آسیا است و هنوز تصمیم نهایی درباره بازگرداندن سطح نیروها و زیرساختهای نظامی به وضعیت پیش از جنگ گرفته نشده است.
پایان یک راهبرد ۳۰ ساله؟
طبق این تحلیل، اهمیت تحولات کنونی از آن جهت بیشتر است که راهبرد آمریکا در خلیج فارس برای چند دهه بر حضور مستقیم نظامی استوار بوده است.از زمان جنگ خلیج فارس، واشنگتن تلاش کرده است با ایجاد شبکهای از پایگاههای نظامی، بنادر، فرودگاهها و مراکز لجستیکی، توازن قدرت منطقه را به نفع خود حفظ کند.اما جنگ با ایران نشان داده است که همین شبکه گسترده میتواند در زمان درگیری به یک نقطه ضعف استراتژیک تبدیل شود.از قطر و بحرین گرفته تا عربستان، کویت، عراق، اردن و دیگر نقاط منطقه، هرچه تعداد تأسیسات آمریکا بیشتر باشد، تعداد اهدافی که باید در برابر حملات موشکی محافظت شوند نیز بیشتر خواهد بود.به این ترتیب، طبق این گزارش، واشنگتن با یک تناقض راهبردی روبرو شده است: حضور نظامی گسترده که به ظاهر، برای افزایش امنیت آمریکا و متحدانش طراحی شده بود، اما در زمان جنگ، همین حضور گسترده میتواند هزینه و آسیبپذیری آمریکا را افزایش دهد.بنا بر تحلیل دیلیتلگراف، این مسئله حتی میتواند آینده دکترین امنیتی آمریکا در خلیج فارس را تحت تأثیر قرار دهد.
این گزارش در بخش پایانی نوشت، هماکنون، جنگ با ایران این پرسش را پیش روی واشنگتن قرار داده است که آیا ادامه همان الگوی حضور نظامی گسترده در خاورمیانه همچنان امکانپذیر و مقرونبهصرفه است یا اینکه آمریکا باید در راهبرد خود در منطقه تجدیدنظر کند.