عصر قم - توقف کوتاه مسعود پزشکیان در الجزایر در مسیر سفر به نیویورک، برای شرکت در مجمع عمومی سازمان ملل، در حالی انجام شد که این نخستین بار نیست رئیسجمهور ایران در مسیر سفر به آمریکا در یک کشور ثالث توقف میکند.
هواپیمای مسعود پزشکیان در مسیر نیویورک، جایی میان تهران و مقصد نهایی، در فرودگاه الجزیره نشست؛ توقفی کوتاه که شاید در نگاه اول تنها یک جزئیات پروازی به نظر برسد، اما چند سؤال را همزمان ایجاد میکند: چرا الجزایر؟ آیا این فرود برای سوختگیری و الزامات فنی پرواز بود یا در برنامه سفر رئیسجمهور، دیداری دیپلماتیک در نظر گرفته شده بود؟ اگر توقف صرفاً فنی بوده، چرا وزیر کشور الجزایر برای استقبال از رئیسجمهور ایران در فرودگاه حاضر شده است؟
آنچه فعلاً میدانیم این است که پزشکیان صبح امروز تهران را به مقصد نیویورک ترک کرد تا در هشتاد و یکمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل حضور یابد و سخنرانی کند. در میانه این مسیر، هواپیمای رئیسجمهور در فرودگاه الجزیره توقف کوتاهی داشت و وزیر کشور الجزایر از پزشکیان استقبال کرد. اما تاکنون در گزارشهای رسمی منتشرشده، علت دقیق این توقف اعلام نشده است.
یک بار دیگر، الجزایر در مسیر نیویورک
تقریباً ۱۶ سال پیش، هواپیمای محمود احمدینژاد نیز در مسیر نیویورک در الجزیره فرود آمد؛ اتفاقی که از جهاتی شباهت زیادی به توقف امروز پزشکیان دارد.
۱۸ سپتامبر ۲۰۱۰، احمدینژاد که برای شرکت در مجمع عمومی سازمان ملل راهی نیویورک بود، پس از حضور در دمشق، وارد الجزایر شد. گزارش خبرگزاری فرانسه در آن زمان، این توقف را یک «توقف فنی» در مسیر نیویورک توصیف کرده است.
هواپیمای رئیسجمهور ایران حدود دو ساعت و نیم در الجزیره ماند. با این حال، این توقف صرفاً به معنای نشستن هواپیما و ادامه پرواز نبود؛ عبدالعزیز بوتفلیقه، رئیسجمهور وقت الجزایر، شخصاً در فرودگاه حاضر شد و با احمدینژاد دیدار و گفتوگو کرد. سپس رئیسجمهور ایران با هواپیمای بوئینگ ۷۴۷ خود الجزایر را به مقصد نیویورک ترک کرد.
بنابراین، یک سابقه قابل توجه وجود دارد: رئیسجمهور ایران پیشتر نیز دقیقاً در مسیر نیویورک و دقیقاً در الجزایر توقف کرده بود؛ توقفی که از نظر عملیاتی فنی اعلام شد، اما در حاشیه آن یک دیدار سیاسی نیز شکل گرفت.
همین سابقه، توقف امروز پزشکیان را از نظر تاریخی جالبتر میکند؛ هرچند هنوز نمیتوان گفت علت توقف امروز همان علت توقف احمدینژاد بوده است.
وقتی توقف واقعاً برای سوختگیری بود
اما اگر بخواهیم بفهمیم توقف در مسیر نیویورک تا چه اندازه میتواند یک ضرورت پروازی باشد، باید به سفر دیگری از احمدینژاد برگشت.
در شهریور ۱۳۹۰، یک سال پس از توقف الجزایر، هواپیمای رئیسجمهور ایران در مسیر تهران به نیویورک در موریتانی فرود آمد.
این بار اما علت روشن بود: سوختگیری.
گزارشهای آن زمان میگویند هواپیمای احمدینژاد برای شرکت در شصتوششمین مجمع عمومی سازمان ملل، پس از ترک تهران در نواکشوت، پایتخت موریتانی، حدود دو ساعت توقف کرد تا سوختگیری انجام شود و سپس مسیر خود را به سمت نیویورک ادامه داد.
این نمونه نشان میدهد که پرواز رئیسجمهور ایران به نیویورک، بسته به نوع هواپیما و شرایط پروازی، لزوماً یک پرواز بدون توقف نبوده است.
روحانی چرا بدون توقف رفت؟
دو سال بعد، در نخستین سفر حسن روحانی به نیویورک، موضوع برد پروازی هواپیما حتی به یکی از جزئیات خبر سفر تبدیل شد.
در سال ۱۳۹۲ اعلام شد روحانی با یک فروند ایرباس A340 هواپیمایی آسمان مستقیماً به نیویورک پرواز خواهد کرد؛ هواپیمایی که طبق گزارش آن زمان، میتوانست مسیر طولانی تهران تا نیویورک را بدون توقف و سوختگیری مجدد طی کند.
این سابقه یک نکته مهم را روشن میکند: توقف در مسیر نیویورک، نه یک الزام همیشگی برای سفر رئیسجمهور ایران بوده و نه اتفاقی بیسابقه. انتخاب هواپیما و توان پروازی آن میتواند مسیر را تغییر دهد.
پس توقف پزشکیان چه معنایی دارد؟
اینجا باید میان «اطلاعات موجود» و «گمانهزنی» فاصله گذاشت.
اطلاعات قطعی فعلی این است که هواپیمای پزشکیان در مسیر نیویورک در الجزیره توقف کوتاهی داشته و وزیر کشور الجزایر از رئیسجمهور استقبال کرده است.
اما از این اطلاعات بهتنهایی نمیتوان نتیجه گرفت که توقف برای سوختگیری بوده، نقص فنی در کار بوده یا اینکه بخشی از برنامه دیپلماتیک سفر محسوب میشده است.
حتی حضور وزیر کشور الجزایر نیز بهتنهایی پاسخ این سؤال را نمیدهد. در مورد احمدینژاد در سال ۲۰۱۰ هم توقف از سوی طرف الجزایری «فنی» توصیف شد، اما رئیسجمهور الجزایر در همان توقف کوتاه با رئیسجمهور ایران دیدار کرد.
بنابراین، شاید مهمترین نکته درباره توقف امروز این باشد که هنوز نباید برای آن علت تراشید. پاسخ دقیق به این سؤال نیازمند توضیح رسمی تیم ریاستجمهوری یا مسئولان پرواز است.