عصر قم - تبریز- حجت‌الاسلام جلیلی، با هشدار نسبت به کاهش نرخ موالید و شتاب سالمندی در کشور، بحران جمعیت را تهدیدی جدی برای آینده ایران دانست و تأکید کرد: تسهیل ازدواج جوانان و حمایت عملی از خانواده‌ها برای فرزندآوری باید از اولویت‌های اصلی دولت و مجلس باشد.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا در تبریز، حجت‌الاسلام جلیل جلیلی، امام جمعه شهرستان اهر، با گرامیداشت روز جهانی کودک، نسبت به پیامدهای کاهش جمعیت و افزایش سالمندی در کشور هشدار داد و آن را تهدیدی جدی برای آینده ایران توصیف کرد.
وی همچنین در خطبه نخست نماز جمعه، با تبیین ویژگی‌های جامعه ایمانی، بر نقش تقوا و بصیرت در شناخت جبهه حق و تشخیص مسیر صحیح در فتنه‌ها تأکید کرد.
بحران جمعیت؛ تهدیدی جدی برای آینده کشور
امام جمعه اهر با یادآوری هشدار رهبر شهید انقلاب درباره مسئله جمعیت و تعبیر ایشان مبنی بر اینکه «تن انسان می‌لرزد»، اظهار داشت: اگر امروز نسبت به بحران جمعیت بی‌توجهی کنیم، در آینده فرصت جبران بسیاری از پیامدهای آن را از دست خواهیم داد.
وی با اشاره به کاهش شمار دانش‌آموزان پایه اول ابتدایی نسبت به سال گذشته، این روند را نشانه‌ای از کاهش موالید و کاهش تمایل برخی خانواده‌ها به فرزندآوری دانست و بر ضرورت توجه جدی مسئولان به این مسئله تأکید کرد.
رئیس شورای فرهنگ عمومی شهرستان اهر با هشدار نسبت به شکل‌گیری سیاه‌چاله جمعیتی در کشور تصریح کرد: در صورت تداوم روند کنونی، ایران طی ۱۰ تا ۱۵ سال آینده به نقطه صفر رشد جمعیت خواهد رسید و پس از آن، رشد جمعیت منفی خواهد شد؛ وضعیتی که برخی کشورهای اروپایی نیز با آن مواجه هستند.
حجت‌الاسلام جلیلی با بیان اینکه کاهش موالید هر سال نسبت به سال گذشته ادامه دارد، خاطرنشان کرد: تداوم این روند می‌تواند آینده جمعیتی کشور را با چالش‌های جدی مواجه کند و لازم است پیش از رسیدن به مرحله بحرانی، اقدامات مؤثر و عملی برای اصلاح این وضعیت انجام شود.
کاهش ازدواج، یکی از عوامل اصلی افت فرزندآوری
امام جمعه اهر با اشاره به افزایش سن ازدواج در جامعه گفت: در پنج دهه گذشته، میانگین سن ازدواج بسیار پایین‌تر از امروز بود، اما اکنون سن ازدواج به دهه سوم زندگی رسیده و جوانان تقریباً یک دهه دیرتر از گذشته ازدواج می‌کنند. همچنین فاصله زمانی میان ازدواج و تولد نخستین فرزند افزایش یافته است.
وی افزود: مسئله جمعیت تنها به کاهش فرزندآوری محدود نمی‌شود، بلکه کاهش ازدواج نیز یکی از عوامل مهم این بحران است؛ بنابراین، تا زمانی که زمینه ازدواج آسان جوانان فراهم نشود، نمی‌توان انتظار داشت فرزندآوری به شکل مطلوب افزایش یابد.
استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به خطر افزایش جمعیت سالمند کشور اظهار داشت: بر اساس هشدارهای مطرح‌شده از سوی سازمان بهزیستی، ایران از جمله کشورهای دارای رشد بالای سالمندی است. در حال حاضر، نزدیک به ۱۱ میلیون سالمند در کشور زندگی می‌کنند که حدود ۱۳ درصد جمعیت را تشکیل می‌دهند.
وی ادامه داد: پیش‌بینی می‌شود تا سال ۱۴۳۰ بیش از ۳۰ درصد جمعیت کشور سالمند باشند؛ وضعیتی که در تقسیم‌بندی‌های جمعیتی، جامعه‌ای به‌شدت سالخورده محسوب می‌شود.
حجت‌الاسلام جلیلی با مقایسه نرخ رشد جمعیت و رشد سالمندی در کشور خاطرنشان کرد: حتی در برآوردهای خوش‌بینانه، رشد جمعیت حدود یک درصد است، در حالی که رشد جمعیت سالمندی بیش از چهار درصد اعلام می‌شود. این اختلاف نشان می‌دهد که روند سالمند شدن جامعه با سرعتی به‌مراتب بیشتر از رشد جمعیت پیش می‌رود.
چرا بحران جمعیت به دغدغه اصلی جامعه تبدیل نشده است؟
رئیس شورای فرهنگ عمومی شهرستان اهر در ادامه، با اشاره به اینکه بحران جمعیت هنوز به دغدغه نخست بسیاری از مردم تبدیل نشده است، اظهار داشت: یکی از دلایل این مسئله آن است که پیامدهای کاهش تولد در زمان حاضر به‌طور کامل احساس نمی‌شود و آثار آن معمولاً ۱۰ تا ۲۰ سال بعد آشکار خواهد شد؛ در حالی که ذهن انسان بیشتر به تهدیدهای فوری واکنش نشان می‌دهد.
وی افزود: فشارهای معیشتی نیز از مشکلات ملموس و روزمره خانواده‌هاست و همین مسئله موجب شده برخی افراد، فرزندآوری را در شرایط کنونی در اولویت قرار ندهند.
امام جمعه اهر، سنت‌های نادرست و تشریفات دست‌وپاگیر ازدواج را از دیگر عوامل کاهش ازدواج به‌هنگام دانست و بر ضرورت اصلاح این فرهنگ‌ها تأکید کرد.
حجت‌الاسلام جلیلی همچنین با اشاره به ضعف اعتماد عمومی نسبت به برخی سیاست‌های جمعیتی گفت: هنگامی که سال‌ها درباره بحران جمعیت هشدار داده می‌شود، اما حمایت عملی از زوج‌های جوان در زمینه مسکن، اشتغال، مرخصی زایمان و دسترسی به مهدکودک به اندازه کافی فراهم نیست، این احساس در جامعه شکل می‌گیرد که مسئله جمعیت بیشتر یک مطالبه حاکمیتی است تا دغدغه‌ای مشترک میان مردم و مسئولان.
حمایت از خانواده‌ها نباید در حد شعار باقی بماند
امام جمعه اهر با اشاره به وعده‌های مطرح‌شده درباره حمایت از خانواده‌های دارای سه و چهار فرزند اظهار داشت: قرار بود امتیازاتی از جمله تسهیلات مربوط به مسکن برای این خانواده‌ها در نظر گرفته شود، اما مراجعات مردمی نشان می‌دهد که برخی از این وعده‌ها هنوز آن‌گونه که باید، اجرایی نشده‌اند.
وی تأکید کرد: برای مقابله با بحران جمعیت، صرف بیان آمار و هشدار کافی نیست؛ بلکه باید حمایت‌های قانونی و اجرایی به‌گونه‌ای باشد که خانواده‌ها بتوانند با اطمینان بیشتری برای ازدواج و فرزندآوری برنامه‌ریزی کنند.
حجت‌الاسلام جلیلی در ادامه، با دعوت به راه‌اندازی پویش «هر خانواده یک فرزند بیشتر» گفت: خانواده‌هایی که دو فرزند دارند، در صورت برخورداری از شرایط لازم برای داشتن فرزند بیشتر اقدام کنند و خانواده‌های دارای سه یا چهار فرزند نیز با توجه به توان و امکانات خود، موضوع فرزندآوری را مورد توجه قرار دهند.
وی با اشاره به روایتی از پیامبر اکرم(ص) درباره ازدواج و افزایش نسل مسلمانان افزود: پیامبر اسلام(ص) بر ازدواج و فرزندآوری تأکید کرده‌اند و این موضوع در آموزه‌های دینی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.
امام جمعه اهر در پایان، از نخبگان، اصحاب رسانه، دانشگاهیان و متخصصان خواست تا مسئله جمعیت را به یکی از اولویت‌های اصلی کشور تبدیل کنند و از دولت و مجلس نیز خواست با اقدامات عملی، زمینه ازدواج آسان جوانان و حمایت مؤثر از خانواده‌ها را فراهم سازند.
وی تأکید کرد: عبور از بحران جمعیت نیازمند همکاری مردم و مسئولان، رفع موانع اقتصادی و اجتماعی ازدواج و اجرای سیاست‌هایی است که خانواده‌ها را در مسیر فرزندآوری حمایت کند.
نویسنده: وحید نستوهی