عصر قم - مجمع عمومی و نشست هم‌اندیشی اعضای انجمن قرآن‌پژوهی حوزه‌های علمیه با محوریت معرفی فعالیت‌های علمی مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی، بررسی شیوه بهره‌مندی از هوش مصنوعی در پژوهش‌های قرآنی و تبادل دیدگاه‌ها درباره توسعه همکاری‌های علمی برگزار شد.
به گزارش سرویس حوزه و روحانیت خبرگزاری رسا، مجمع عمومی و نشست هم‌اندیشی اعضای انجمن قرآن‌پژوهی حوزه‌های علمیه با محوریت معرفی فعالیت‌های علمی مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی (نور)، بررسی شیوه بهره‌مندی از هوش مصنوعی در پژوهش‌های قرآنی و تبادل دیدگاه‌ها درباره توسعه همکاری‌های علمی برگزار شد.
در این نشست که در سالن همایش سازمان مرکزی دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم برگزار شد، حجت‌الاسلام حسین علوی‌مهر رئیس انجمن قرآن‌پژوهی، حجت‌الاسلام ابراهیمی رئیس مرکز هماهنگی پژوهش و آموزش عالی قرآنی و علوم انسانی و حجت‌الاسلام بهرامی رئیس مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی (نور)، به تبیین ظرفیت‌های علمی، پژوهشی و فناورانه در حوزه مطالعات قرآنی پرداختند.
اجرای برنامه های انجمن قرآن‌پژوهی با رویکرد جهادی
حجت‌الاسلام حسین علوی‌مهر در این نشست با خیرمقدم به استادان و اعضای انجمن قرآن‌پژوهی حوزه‌های علمیه، هدف از برگزاری این گردهمایی را فراهم‌کردن زمینه تعامل مستقیم اعضا، آشنایی بیشتر با ظرفیت‌های یکدیگر و تقویت مشارکت علمی در فعالیت‌های انجمن عنوان کرد.
وی با اشاره به درخواست برخی اعضا برای برگزاری جلسات عمومی و فراهم‌شدن فرصت ارتباط بیشتر میان اعضای انجمن اظهار داشت: یکی از اهداف این نشست، فراهم‌کردن زمینه حضور و مشارکت گسترده‌تر اعضا و ایجاد فرصت برای معرفی توانمندی‌ها و دستاوردهای علمی آنان است.
رئیس انجمن قرآن‌پژوهی حوزه علمیه قم با اشاره به محدودیت‌های اعتباری و شرایط دشوار پشتیبانی از فعالیت‌های قرآنی گفت: با وجود محدودیت‌های موجود، برنامه‌های انجمن با رویکردی جهادی دنبال می‌شود و تلاش داریم از ظرفیت علمی استادان و پژوهشگران برای پیشبرد اهداف انجمن استفاده کنیم.
وی در ادامه، از اعضای انجمن خواست توانمندی‌ها و زمینه‌های تخصصی خود را برای بهره‌برداری در برنامه‌های آموزشی و پژوهشی معرفی کنند.
حجت‌الاسلام علوی‌مهر با بیان اینکه بسیاری از اعضای انجمن از دانش و تجربه تخصصی ارزشمندی برخوردارند، افزود: برخی استادان توانایی برگزاری کارگاه‌های علمی نیم‌روزه، یک‌روزه یا دوروزه را دارند و می‌توانند در موضوعات مختلف قرآنی، تفسیری و روش‌شناختی به ارتقای دانش طلاب، دانشجویان و پژوهشگران کمک کنند.
وی ادامه داد: انجمن قرآن‌پژوهی حوزه آمادگی دارد از این ظرفیت‌ها حمایت کند، زمینه ارتباط استادان با مراکز علمی و دانشگاهی را فراهم سازد و در برنامه‌ریزی و برگزاری دوره‌های تخصصی مشارکت داشته باشد.
رئیس انجمن قرآن‌پژوهی حوزه علمیه قم با اشاره به نیاز مراکز علمی و حوزوی به آموزش‌های تخصصی در حوزه مطالعات قرآنی، موضوعاتی همچون روش تفسیر، کارگاه‌های اندیشه‌ورزی، تفسیر علمی و موضوع‌شناسی قرآنی را از جمله زمینه‌های مناسب برای برگزاری دوره‌های آموزشی برشمرد.
وی به‌ویژه بر اهمیت موضوع‌شناسی قرآنی برای طلاب سطوح سه و چهار حوزه و دانشجویان مقاطع تحصیلات تکمیلی و دکتری تأکید کرد و از استادان خواست پیشنهادهای خود را از طریق راه‌های ارتباطی انجمن ارسال کنند تا امکان برنامه‌ریزی و استفاده از توانمندی‌های آنان فراهم شود.
حجت‌الاسلام والمسلمین علوی‌مهر همچنین بر ضرورت بهره‌گیری از ظرفیت اعضای انجمن در فعالیت‌های رسانه‌ای تأکید کرد و گفت: استادانی که توانایی تولید برنامه‌های کوتاه یا بلند رسانه‌ای در زمینه تفسیر، علوم قرآن، پاسخ به شبهات و دیگر موضوعات مرتبط با مطالعات قرآنی را دارند، می‌توانند از این فرصت برای معرفی دیدگاه‌ها و دستاوردهای علمی خود بهره ببرند.
وی با اشاره به ظرفیت رسانه‌ها برای معرفی استادان و گسترش مباحث قرآنی در سطح ملی، خواستار همکاری اعضای علاقه‌مند در تولید محتوای تخصصی و حضور مؤثرتر در عرصه رسانه شد.
برگزاری همایش علمی بزرگداشت آیت‌الله سیدعلی‌اکبر قریشی
رئیس انجمن قرآن‌پژوهی حوزه علمیه قم در بخش دیگری از سخنان خود به برنامه انجمن برای برگزاری همایش علمی بزرگداشت آیت‌الله سیدعلی‌اکبر قریشی مفسر برجسته قرآن کریم، اشاره کرد.
وی با بیان اینکه این همایش در راستای پاسداشت جایگاه علمی و تفسیری این مفسر قرآن در دستور کار انجمن قرار گرفته است، اظهار داشت: آیت‌الله قریشی از شخصیت‌های برجسته عرصه تفسیر و علوم قرآن است و انجمن در سال ۱۴۰۵ تصمیم گرفت برای معرفی بیشتر ابعاد علمی و خدمات تفسیری ایشان، همایشی علمی برگزار کند.
حجت‌الاسلام علوی‌مهر با اشاره به فعالیت‌های علمی این مفسر در ارومیه و ضرورت توجه به میراث تفسیری وی افزود: هدف آن است که با مشارکت مراکز حوزوی و دانشگاهی، زمینه بررسی علمی آثار و اندیشه‌های قرآنی این استاد فراهم شود و از فرصت موجود برای تکریم علمی ایشان استفاده کنیم.
وی با اشاره به اعلام همکاری حدود ۲۰ مرکز حوزوی و دانشگاهی در این برنامه گفت: تاکنون مجموعه‌هایی از جمله جامعه‌المصطفی العالمیه، مجتمع آموزش عالی قرآن و حدیث، دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی و دیگر مراکز علمی برای همکاری در این همایش اعلام آمادگی کرده‌اند.
رئیس انجمن قرآن‌پژوهی حوزه علمیه قم با اشاره به محدودیت زمانی برای برگزاری همایش، از استادان و پژوهشگران خواست با نگارش و ارسال مقالات علمی در این برنامه مشارکت کنند.
وی همچنین از همکاری مسئولان و استادان مراکز علمی، از جمله حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر رضایی اصفهانی و مسئولان دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، قدردانی کرد و از برگزاری نشست‌های علمی مرتبط با این همایش خبر داد.
حجت‌الاسلام علوی‌مهر با بیان اینکه نخستین نشست علمی این برنامه برگزار شده است، افزود: نشست دوم در هفته آینده در دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم و نشست سوم در مرکز فقهی ائمه اطهار(ع) برگزار خواهد شد.
وی ابراز امیدواری کرد با مشارکت گسترده استادان، پژوهشگران و طلاب، شمار مقالات دریافتی این همایش به حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ مقاله برسد و ابعاد علمی و تفسیری آثار آیت‌الله قرشی بیش از پیش مورد توجه جامعه علمی قرار گیرد.
تشریح مأموریت‌های مرکز هماهنگی پژوهش و آموزش عالی قرآنی و علوم انسانی
در ادامه این نشست، حجت‌الاسلام ابراهیمی، رئیس مرکز هماهنگی پژوهش و آموزش عالی قرآنی و علوم انسانی کشور، با تشریح ساختار و مأموریت‌های این مرکز، بر ضرورت ایجاد هماهنگی میان دستگاه‌های فعال در حوزه قرآن و تقویت مرجعیت علمی مطالعات قرآنی تأکید کرد.
وی با اشاره به ساختار فعالیت‌های قرآنی در شورای عالی انقلاب فرهنگی اظهار داشت: فعالیت‌های مرتبط با قرآن در حوزه‌های مختلف آموزش، پژوهش، ترویج و تبلیغ دنبال می‌شود و هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول، یکی از ضرورت‌های پیشبرد این فعالیت‌هاست.
حجت‌الاسلام ابراهیمی با تشریح جایگاه مرکز هماهنگی پژوهش و آموزش عالی قرآنی و علوم انسانی در این ساختار گفت: در این مجموعه، هم اعضای حوزوی و هم اعضای دانشگاهی حضور دارند و موضوعات و برنامه‌های مرتبط با فعالیت‌های دانشگاهی در چارچوب سازوکارهای کارشناسی و تصمیم‌گیری مربوط بررسی می‌شود.
وی، ایجاد هماهنگی میان دستگاه‌های قرآنی را از مأموریت‌های اصلی مرکز دانست و افزود: دستیابی به مرجعیت علمی در حوزه قرآن، روایات و نهج‌البلاغه، فراهم‌کردن زمینه نظریه‌پردازی و ارائه دیدگاه‌های علمی در مجامع تخصصی و تقویت همکاری‌های داخلی و بین‌المللی، از جمله اهداف این مجموعه است.
رئیس مرکز هماهنگی پژوهش و آموزش عالی قرآنی و علوم انسانی کشور، توسعه مطالعات قرآنی، بهره‌گیری از فناوری‌های نوین و تقویت پیوند میان پژوهش‌های قرآنی و مسائل واقعی جامعه را از محورهای مهم فعالیت این مرکز برشمرد.
بازنگری سرفصل‌های دانشگاهی و ایجاد زمینه‌های تخصصی
حجت‌الاسلام ابراهیمی در ادامه به اقدامات انجام‌شده در حوزه آموزش دانشگاهی اشاره کرد و گفت: بازنگری سرفصل‌های مقطع کارشناسی رشته علوم قرآن و حدیث به پایان رسیده و سرفصل‌های جدید پیش‌تر ابلاغ شده است. همچنین بازنگری سرفصل‌های مقطع دکتری در پایان سال ۱۴۰۳ انجام و اجرای آن از مهرماه سال جاری آغاز شده است.
وی با اشاره به محدودیت‌های موجود برای تعریف گرایش‌های متنوع در دانشگاه‌ها اظهار داشت: برای پاسخ‌گویی به نیازهای تخصصی دانشجویان، تلاش شده است زمینه‌های متنوع‌تری در برنامه‌های آموزشی پیش‌بینی شود تا دانشجویان بر اساس علاقه و استعداد خود مسیر تخصصی مناسب‌تری را دنبال کنند.
رئیس مرکز هماهنگی پژوهش و آموزش عالی قرآنی و علوم انسانی کشور افزود: در برنامه آموزشی علوم قرآن و حدیث، چهار زمینه پایه شامل اعجاز قرآن و نقد نظریه‌ها، تفسیر تطبیقی، جوامع حدیثی و رجال تطبیقی مورد توجه قرار گرفته و پنج زمینه تخصصی نیز برای هدایت دانشجویان به حوزه‌های متناسب با توانمندی‌هایشان تعریف شده است.
وی با اشاره به بازنگری سرفصل‌های مقطع کارشناسی ارشد نیز گفت: بازنگری این سرفصل‌ها انجام شده و مراحل ابلاغ آن در حال پیگیری است تا زمینه اجرای برنامه‌های آموزشی جدید در سال آینده فراهم شود.
ضرورت پیوند پژوهش‌های قرآنی با مسائل واقعی جامعه
حجت‌الاسلام ابراهیمی با تأکید بر ضرورت کاربردی‌شدن پژوهش‌های قرآنی اظهار داشت: پژوهش‌های قرآنی باید در حل مسائل جامعه نقش‌آفرین باشند و پایان‌نامه‌ها، مقالات علمی، کرسی‌های آزاداندیشی و کرسی‌های ترویجی به موضوعاتی بپردازند که بتوانند به نیازهای واقعی جامعه پاسخ دهند.
وی با اشاره به ضرورت تقویت فعالیت‌های میان‌رشته‌ای گفت: می‌توان در رشته‌هایی مانند روان‌شناسی، اقتصاد و حقوق، زمینه گفت‌وگوی علمی میان آموزه‌های قرآن و مسائل تخصصی این رشته‌ها را فراهم کرد و از برگزاری کرسی‌های ترویجی و پژوهشی در این زمینه حمایت کرد.
رئیس مرکز هماهنگی پژوهش و آموزش عالی قرآنی و علوم انسانی کشور، با انتقاد از محدودشدن برخی فعالیت‌های علمی به هفته پژوهش، بر ضرورت تقویت فعالیت‌های پژوهشی در طول سال تأکید کرد و خواستار آن شد که سازوکارهای تشویقی و امتیازدهی دانشگاه‌ها به‌گونه‌ای تنظیم شود که استادان برای برگزاری کرسی‌های علمی در سراسر سال انگیزه کافی داشته باشند.
وی همچنین بر لزوم توسعه همکاری‌های علمی بین‌المللی تأکید کرد و گفت: با استفاده از ظرفیت‌های قانونی و دانشگاهی می‌توان زمینه حضور استادان ایرانی در دانشگاه‌های کشورهای دیگر و حضور استادان خارجی در دانشگاه‌های ایران را فراهم ساخت.
حجت‌الاسلام ابراهیمی با اشاره به امکان توسعه همکاری با دانشگاه‌های عراق، از جمله در زمینه تدریس، راهنمایی و مشاوره پایان‌نامه‌ها و رساله‌ها، بر ضرورت فراهم‌کردن زمینه تبادل استاد و گسترش همکاری‌های علمی میان دانشگاه‌های دو کشور تأکید کرد.
چگونه فرهنگ قرآن در دانشگاه‌ها نهادینه شود؟
وی در بخش دیگری از سخنان خود، با اشاره به ضرورت تقویت ارتباط دانشگاهیان با قرآن کریم، این پرسش را مطرح کرد که چگونه می‌توان فرهنگ قرآنی را در دانشگاه‌ها نهادینه ساخت و نگرش، رفتار و عملکرد استادان، دانشجویان، مدیران و کارکنان را بیش از پیش با آموزه‌های قرآن پیوند داد.
حجت‌الاسلام ابراهیمی با بیان اینکه آشنایی با قرآن نباید صرفاً به آموزش‌های رسمی و گذراندن واحدهای درسی محدود شود، بر ضرورت تقویت انس دانشگاهیان با قرآن و حضور مؤثرتر آموزه‌های قرآنی در محیط‌های علمی تأکید کرد.
وی از استادان و اعضای انجمن قرآن‌پژوهی حوزه‌های علمیه خواست دیدگاه‌ها و پیشنهادهای خود را برای تحقق این هدف ارائه کنند تا از ظرفیت اندیشه و تجربه حوزویان در طراحی برنامه‌های کاربردی بهره گرفته شود.
علوم انسانی دیجیتال، عرصه‌ای راهبردی برای مطالعات قرآنی است
در بخش دیگری از این نشست، حجت‌الاسلام بهرامی، رئیس مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی (نور)، با تشریح روند تحول فناوری‌های دیجیتال و هوش مصنوعی در پژوهش‌های علوم انسانی و اسلامی، بر ضرورت تربیت پژوهشگرانی مسلط به هر دو حوزه علوم اسلامی و فناوری تأکید کرد.
وی با اشاره به گسترش رویکرد «علوم انسانی دیجیتال» در دانشگاه‌های معتبر جهان اظهار داشت: در گذشته تصور می‌شد فناوری دیجیتال تأثیر محدودی بر علوم انسانی خواهد داشت؛ زیرا این علوم بر سنت‌های علمی و ابتکارات ذهنی انسان استوارند، اما تجربه نشان داده است که پیوند علوم انسانی و فناوری، ظرفیت‌های گسترده‌ای برای تحول پژوهش ایجاد کرده و به حوزه‌ای نیازمند قواعد و روش‌شناسی خاص تبدیل شده است.
رئیس مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی افزود: در بسیاری از دانشگاه‌های اروپا و آمریکا، بخش‌ها و گروه‌های تخصصی علوم انسانی دیجیتال شکل گرفته‌اند و فعالیت‌هایی نیز در زمینه مطالعه منابع اسلامی، قرآنی و شیعی با این رویکرد در جریان است؛ در حالی که کشور ما هنوز در این زمینه با کمبود فعالیت‌های سازمان‌یافته و تخصصی مواجه است.
وی با اشاره به فعالیت برخی مراکز بین‌المللی، از جمله مجموعه آقاخان در انگلستان، در حوزه مطالعات دیجیتال منابع اسلامی، بر ضرورت توجه به روش‌های نوین مطالعه متون دینی تأکید کرد و گفت: تحول در ابزارها و روش‌های پژوهش می‌تواند پرسش‌ها و چالش‌های جدیدی در مطالعات اسلامی ایجاد کند؛ ازاین‌رو، جامعه علمی باید ضمن شناخت این روش‌ها، توانایی تحلیل و پاسخ‌گویی علمی به مسائل برآمده از آنها را نیز به دست آورد.
ضرورت تربیت پژوهشگران میان‌رشته‌ای
حجت‌الاسلام بهرامی با تأکید بر اینکه استفاده مؤثر از فناوری در مطالعات اسلامی صرفاً با کنار هم قراردادن یک متخصص علوم دینی و یک متخصص فنی محقق نمی‌شود، اظهار داشت: برای دستیابی به نتایج پایدار، به نسلی از پژوهشگران نیاز داریم که هم فناوری را به‌خوبی بشناسند و هم از دانش عمیق در علوم اسلامی برخوردار باشند.
وی با اشاره به تجربه‌های گذشته در تولید نرم‌افزار و راه‌اندازی پایگاه‌های اینترنتی افزود: در دوره‌های مختلف، از جمله با گسترش رایانه و اینترنت، تلاش‌هایی برای تولید محصولات علمی و نرم‌افزاری انجام شد؛ اما همه این تلاش‌ها به نتایج پایدار نرسیدند. در دوره هوش مصنوعی نیز باید از تکرار تجربه‌های ناموفق جلوگیری کرد و تربیت نیروی انسانی میان‌رشته‌ای را در اولویت قرار داد.
رئیس مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی با اشاره به برخی ظرفیت‌های آموزشی موجود گفت: در حوزه علمیه، رشته سطح سه «دین و فضای مجازی» با سه گرایش هوش مصنوعی، بازی‌های دیجیتال و حکمرانی فضای مجازی در حال پذیرش و تربیت طلبه است.
وی همچنین از تصویب رشته‌ای مرتبط با مطالعات قرآن و حدیث و هوش مصنوعی در فرایندهای مربوط به وزارت علوم خبر داد و اظهار امیدواری کرد که با تکمیل مراحل آموزشی و تخصصی آن، زمینه تربیت پژوهشگران توانمند در این حوزه بیش از پیش فراهم شود.
از دیجیتال‌سازی منابع تا ارائه خدمات معنایی
حجت‌الاسلام بهرامی در ادامه، تحول علوم انسانی دیجیتال و مطالعات قرآنی را در سه مرحله کلی تشریح کرد.
وی مرحله نخست را دیجیتال‌سازی منابع و فراهم‌کردن امکان جست‌وجوی سریع در متون دانست و گفت: در این مرحله، هدف آن بود که منابع علمی از قالب سنتی خارج شوند و پژوهشگران بتوانند با سرعت و دقت بیشتری به اطلاعات مورد نیاز خود دسترسی پیدا کنند.
رئیس مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی با اشاره به سابقه فعالیت این مرکز در دیجیتال‌سازی منابع علوم اسلامی اظهار داشت: با حمایت و تدبیر رهبر شهید انقلاب، فعالیت‌های مربوط به دیجیتال‌سازی منابع علوم اسلامی از حدود یک دهه پیش از تأسیس گوگل در قم آغاز شده بود و این تجربه، زمینه مناسبی برای توسعه خدمات پژوهشی دیجیتال فراهم کرد.
وی با اشاره به تداوم تولید و عرضه نرم‌افزارهای علمی در مرکز نور، از آماده‌شدن نرم‌افزار مجموعه آثار آیت‌الله‌العظمی جوادی آملی خبر داد و گفت: این نرم‌افزار با دربرگرفتن حدود ۲۸۰ جلد از آثار این مرجع و مفسر قرآن کریم آماده عرضه شده و قرار است در هفته آینده رونمایی شود.
حجت‌الاسلام بهرامی، مرحله دوم را توسعه خدمات معنایی معرفی کرد و توضیح داد: در این مرحله، فناوری از جست‌وجوی صرف واژه‌ها فراتر می‌رود و امکان دسترسی مرتبط و ساختاریافته به اطلاعات پیرامون یک موضوع را فراهم می‌کند.
وی با اشاره به دانشنامه جامع قرآن و تفاسیر به‌عنوان نمونه‌ای از این ظرفیت‌ها افزود: پژوهشگر با انتخاب یک آیه می‌تواند به اطلاعات مرتبط با آن، از جمله تفاسیر، ترجمه‌ها، تجزیه و ترکیب و روایات ذیل آیه دسترسی پیدا کند.
رئیس مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی در عین حال بر ضرورت ارزیابی انتقادی این ابزارها تأکید کرد و گفت: فناوری تنها ابزار جست‌وجو نیست؛ بلکه نحوه تنظیم منابع، اولویت‌بندی نتایج و میزان دسترسی به آثار مختلف نیز بر مسیر پژوهش تأثیر می‌گذارد. ازاین‌رو، پژوهشگران باید بررسی کنند که این ابزارها تا چه اندازه نیازهای علمی آنان را به‌درستی پاسخ می‌دهند.
معرفی سامانه گفت‌وگو با کتاب و دستیارهای پژوهشی هوشمند
حجت‌الاسلام بهرامی در تشریح مرحله سوم، یعنی بهره‌گیری از هوش مصنوعی، از راه‌اندازی پویشی برای معرفی سامانه «گفت‌وگو با کتاب» در مرکز نور خبر داد و گفت: این سامانه امکان پرسش و دریافت پاسخ از مجموعه‌ای شامل حدود ۵۵ هزار عنوان کتاب در حوزه‌های گوناگون علوم اسلامی را فراهم می‌کند.
وی با اشاره به استقبال استادان و پژوهشگران از این سامانه اظهار داشت: برخی کاربران پس از آشنایی با امکانات آن، از روش‌های مرحله‌بندی‌شده برای طرح موضوع و هدایت فرایند پژوهش استفاده می‌کنند و به کمک این فرایند می‌توانند پیش‌نویس مقاله‌ای همراه با ارجاعات و استنادات دریافت کنند.
رئیس مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی افزود: مرکز نور آمادگی دارد برای معرفی و آموزش استفاده از این سامانه، جلسات حضوری یا مجازی برای مؤسسات و مراکز علمی علاقه‌مند برگزار کند.
وی همچنین از آماده‌شدن سامانه گفت‌وگو با مقالات در بستر نورمکس خبر داد و گفت: این سامانه به‌ویژه در حوزه مقالات قرآنی، پاسخ‌هایی مبتنی بر محتوای مقالات ارائه می‌کند و امکان ارجاع به مقاله مرتبط را نیز در اختیار کاربر قرار می‌دهد.
حجت‌الاسلام بهرامی با اشاره به پیگیری‌های انجام‌شده برای معرفی این سامانه با همکاری حجت‌الاسلام والمسلمین ابراهیمی اظهار امیدواری کرد که زمینه رونمایی از آن در دانشگاه علامه طباطبایی با حضور وزیر علوم فراهم شود
راه‌اندازی سامانه گفت‌وگو با اندیشه‌های رهبر شهید انقلاب
رئیس مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی در بخش دیگری از سخنان خود از راه‌اندازی سامانه «گفت‌وگو با اندیشه‌های مقام معظم رهبری» خبر داد و گفت: این سامانه با نشانی «گفتگو.خامنه‌ای.آی‌آر» در دسترس قرار گرفته و امکان طرح پرسش درباره اندیشه‌ها و دیدگاه‌های رهبر شهید انقلاب را فراهم می‌کند.
وی افزود: پاسخ‌های این سامانه بر اساس آثار مکتوب منتشرشده از سوی انتشارات انقلاب اسلامی و بیانات منتشرشده در پایگاه اطلاع‌رسانی مربوط ارائه می‌شود و امکان ارجاع به منابع مورد استفاده نیز در آن پیش‌بینی شده است.
حجت‌الاسلام بهرامی این سامانه را ظرفیتی برای پژوهشگرانی دانست که در زمینه‌های مختلف اندیشه‌ای و فکری رهبر شهید انقلاب فعالیت می‌کنند و به دنبال دسترسی مستند به منابع و بیانات مرتبط هستند.
هوش مصنوعی جایگزین پژوهشگر نمی‌شود
رئیس مرکز نور با تأکید بر ضرورت حفظ نقش فعال انسان در فرایند پژوهش تصریح کرد: در مطالعات علوم انسانی دیجیتال و استفاده از هوش مصنوعی، مسئله اصلی آن است که جایگاه استادان، طلاب، پژوهشگران، پایان‌نامه‌نویسان و دانشجویان چگونه تعریف می‌شود.
وی افزود: قرار نیست میدان پژوهش به هوش مصنوعی واگذار شود؛ بلکه انسان باید در تعریف مسئله، راهبری پژوهش و ارزیابی نتایج نقش اساسی داشته باشد. هوش مصنوعی زمانی می‌تواند به ابزار مؤثری برای پژوهش تبدیل شود که در چارچوب دانش تخصصی، روش‌شناسی علمی و نظارت انسانی به کار گرفته شود.
دستیار جامع علوم اسلامی
رئیس مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی با اشاره به چشم‌انداز این مرکز برای تولید یک دستیار جامع علوم اسلامی گفت: هدف آن است که دستیارهای هوشمند آینده بتوانند نیازهای پژوهشگران را در رشته‌های مختلف علوم اسلامی پوشش دهند و به پرسش‌هایی که ابعاد قرآنی، حدیثی، رجالی و فقهی دارند، پاسخی جامع و چندجانبه ارائه کنند.
وی با اشاره به مراحل تحول همکاری میان رشته‌ها توضیح داد: در مرحله نخست، متخصصان رشته‌های مختلف در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند؛ در مرحله بعد، پژوهشگران توانمند در پیوند میان فناوری و علوم انسانی تربیت می‌شوند و در نهایت، امکان تولید محصولات فرارشته‌ای فراهم می‌شود که با بهره‌گیری از هوش مصنوعی و بانک‌های اطلاعاتی، مسائل پیچیده را از زوایای مختلف بررسی می‌کنند.
حجت‌الاسلام بهرامی در پایان تأکید کرد: در تعریف و اجرای پروژه‌های فناورانه قرآنی باید از مشاوره و مشارکت متخصصان میان‌رشته‌ای بهره گرفت؛ زیرا تجربه نشان داده است که ایده‌های صرفاً فنی، بدون شناخت عمیق از نیازهای علمی و محتوای علوم اسلامی، لزوماً به محصولات پایدار و کارآمد منتهی نمی‌شوند.
این نشست با هدف تقویت تعامل میان اعضای انجمن قرآن‌پژوهی حوزه‌های علمیه، معرفی ظرفیت‌های فناوری در پژوهش‌های قرآنی و توسعه همکاری‌های علمی میان مراکز حوزوی و دانشگاهی برگزار شد.