عصر قم - قاضی بازنشسته دیوان عالی با تحلیل دستورات راهبردی فرمانده معظم کل قوا مبنی بر پاسخ فوری و بدون محدودیت به تهدید دشمن، بر ضرورت تغییر پارادایم در دکترین دفاعی تاکید کرد و گفت: اقتدار ملی زیربنای خود را در «تولید علم و فناوری‌های پیشران» بنا نهاده است.
حجت‌الاسلام علی‌اصغر مجتهدزاده قاضی بازنشسته دیوان عالی کشور در گفت‌وگو با خبرنگار سرویس سیاسی خبرگزاری رسا به تحلیل ابعاد استراتژیک دستورات اخیر فرمانده معظم کل قوا به فرماندهان ارشد نیروهای مسلّح و نقش حیاتی دانش در حفظ حاکمیت ملی پرداخت و با اشاره به دستور قاطع و راهبردی فرمانده معظم کل قوا مبنی بر «پاسخ فوری و بدون محدودیت جغرافیایی به تهدید دشمن»، تأکید کرد: این فرمان نشان‌دهنده تغییر پارادایم در دکترین دفاعی جمهوری اسلامی ایران است؛ یعنی گذار از مدل «بازدارندگی صرفاً واکنشی» به سوی «بازدارندگی فعال، پویا و پیش‌دستانه».
وی خاطرنشان کرد: در این فضای جدید، قدرت نظامی و میدانی تنها نوک کوه یخ اقتدار ملی است و بخش عظیم و زیربنایی این کوه یخ در اعماق «تولید علم، فناوری‌های پیشران و اقتدار علمی» شکل می‌گیرد .
علم، جوهر اصلی قدرت بر اساس آموزه‌های رهبری
حجت‌الاسلام مجتهدزاده با استناد به آموزه‌های رهبر انقلاب اسلامی، علم را جوهر اصلی قدرت در دنیای معاصر دانست و با نقل حدیث شریف «اَلعِلمُ سُلطان» تصریح کرد: علم، هم در گذشته و هم در طول تاریخ، مایه‌ی قدرت بوده است؛ چراکه «قدرتمندی یک ملت تنها به ثروت آن نیست، بلکه به سطح علمی آن نیز بستگی دارد.»
قاضی بازنشسته دیوان عالی کشور افزود: اقتدار ملی در گرو قدرت علمی است و کشوری که از دانش کافی برخوردار باشد، از تسلط دیگران در امان خواهد بود .
علم، به مثابه ابزار دیپلماسی و سپر امنیتی
وی در تحلیل نظریه‌های نوین روابط بین‌الملل، «قدرت علمی» را موتور محرک تمامی مؤلفه‌های اقتدار (نظامی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی) دانست و بیان داشت: قدرت علمی به کشورها حق وتوی نرم در مجامع بین‌المللی می‌دهد؛ زمانی که کشوری در یک فناوری انحصاری پیشگام شود، دیگران ناگزیر به تعامل با آن خواهند بود و این یعنی تبدیل علم به دیپلماسی اقتدار .
حجت‌الاسلام مجتهدزاده با تبیین نقش دانش در حفظ حاکمیت، بر نقش «سپر امنیتی» علم تأکید کرد و گفت: علم، به مثابه یک سپر دفاعی عمل می‌کند که امنیت ملی را در برابر تهدیدات خارجی تضمین کرده و قدرت چانه‌زنی در عرصه دیپلماتیک را افزایش می‌دهد. پیشرفت علمی، ضد وابستگی است و با شکستن انحصار قدرت‌های بزرگ، امکان گذار از مصرف‌کننده به تولید کننده دانش و رسیدن به خودکفایی استراتژیک را فراهم می‌کند .
مرزشکنی علمی؛ کلید نقش‌آفرینی در نظم جهانی
قاضی بازنشسته دیوان عالی کشور با اشاره به ضرورت عبوراز مرزهای دانش برای تغییر معادلات قدرت، عنوان کرد: رهبر معظم انقلاب در پیام اخیر خود، مرزشکنی علمی را کلید هرچه قوی‌تر شدن ایران دانستند و مرزشکنی علمی به معنای یافتن راه‌حل‌های نوآورانه برای مسائل کشور است که به ایران اجازه می‌دهد در شکل‌گیری نظم جهانی چندقطبی و عادلانه‌تر نقش‌آفرینی کرده و معادلات قدرت را به نفع ملت‌های مستقل تغییر دهد .
نقشه راه مدیریتی برای جهش علمی ایران
حجت‌الاسلام مجتهدزاده با اشاره به مسیر سیاسی و مدیریتی پیش روی دولت و نهادهای اجرایی برای گذار از نقش «تأمین‌کننده بودجه» به «تسهیل‌گر جهش علمی»، بر لزوم بازنگری در ساختار تخصیص منابع تأکید کرد .
الگوی بودجه‌ریزی مسئله‌محور؛ فراتر از سرانه دانشجو-استاد
وی با یادآوری نقد رهبر شهید انقلاب از الگوی بودجه‌ریزی دولتی، بیان داشت: در کشورهای پیشرو، بودجه دانشگاه‌ها به صورت فله‌ای و بدون هدف تخصیص نمی‌یابد، بلکه دولت ابتدا مسائل استراتژیک را تعریف کرده و بودجه را مشروط به پیشرفت دانشگاه در حل آن مسائل می‌گرداند.
قاضی بازنشسته دیوان عالی کشور پیشنهاد کرد که معیار تخصیص بودجه باید از شاخص‌های کمّی مانند «سرانه دانشجو-استاد» به سمت شاخص‌های کیفی نظیر «میزان حل مسائل واقعی کشور» تغییر یابد .
راهبردهای مدیریتی بر پایه رهنمودهای امام شهید
حجت‌الاسلام مجتهدزاده در تشریح پیشنهادات مدیریتی مبتنی بر آموزه‌های امام شهید، چهار محور اصلی را مطرح کرد که به شرح زیر است:
بودجه مسئله‌محور
تخصیص بودجه پژوهشی حتماً باید مشروط به پاسخگویی به چالش‌های واقعی کشور نظیر مدیریت آب، محیط زیست، ترافیک و نظام بانکی باشد .
پیوند ناگسستنی دانشگاه و صنعت
ضرورت ایجاد پیوند عملیاتی میان دانشگاه و صنعت، به گونه‌ای که هر پایان‌نامه دانشجویی حامی دولتی یا خصوصی داشته باشد .
حمایت از تولیدات دانش‌بنیان
الزام دولت و شرکت‌های بزرگ به استفاده از محصولات داخلی دانش‌بنیان و پرهیز از واردات محصولات مشابه .
تغییر جهت‌گیری نگاه به شرق
گسترش ارتباطات علمی با کشورهای در مسیر رشد جهشی (به‌ویژه در قاره آسیا) و پرهیز از نگاه به غرب که از نظر ایشان، جز «معطلی و منت» نتیجه‌ای نخواهد داشت .
هدف نهایی، اقتدار علمی و حاکمیت زبان فارسی
قاضی بازنشسته دیوان عالی کشور تأکید کرد: قدرت علمی تنها یک دستاورد دانشگاهی نیست، بلکه رکن اصلی استقلال و اقتدار ملی است. «با تغییر رویکرد از بودجه‌دهی فله‌ای به تسهیل‌گری مسئله‌محور و تکیه بر مرزشکنی علمی نخبگان، ایران می‌تواند به جایگاهی دست یابد که به تعبیر معظم‌له، حتی علاقه‌مندان خارجی نیز برای دستیابی به منابع علمی، ناچار به یادگیری زبان فارسی باشند .«
پیشنهادات استراتژیک برای تحول ساختاری
حجت‌الاسلام مجتهدزاده در پایان، چهار پیشنهاد راهبردی را برای دولت جهت عملیاتی‌سازی این مسیر مطرح کرد که عبارتند از : اصلاح ساختار قوانین و حذف بروکراسی‌های اداری مانع حرکت سریع شرکت‌های دانش‌بنیان ، ایجاد چرخه‌های نوآوری و اتصال مستقیم و عملیاتی دانشگاه به بدنه صنعت برای جلوگیری از ماندن دانش در آزمایشگاه‌ها ، حمایت از سرمایه‌گذاری خطرپذیرو ایجاد محیطی امن برای سرمایه‌گذاران خصوصی جهت ورود به حوزه‌های علمی ، جذب و حفظ نخبگان و ایجاد امنیت شغلی و اجتماعی برای نخبگان جهت تبدیل شدن به نیروهای مرزشکن در داخل کشور و جلوگیری از مهاجرت آن‌ها.