عصر قم - استاد درس خارج حوزه علمیه با تأکید بر اینکه دفاع در اسلام به معنای دفع تجاوز است، گفت: اسلام و فقه از ما خواسته‌اند با تقویت توان نظامی و ایجاد بازدارندگی، مانع تحقق تجاوز دشمن شویم و اجازه ندهیم حمله‌ای علیه کشور اسلامی صورت بگیرد.
حجت‌الاسلام والمسلمین عباس رفعتی نائینی، استاد درس خارج حوزه علمیه، در گفت‌وگو با خبرنگار سرویس حوزه و روحانیت خبرگزاری رسا، در تبیین پشتوانه‌های فقهی و اصولی دفاع پیشگیرانه و پاسخ متقابل بدون محدودیت جغرافیایی، با اشاره به رهنمودهای رهبر معظم انقلاب در دیدار با فرماندهان ارشد نظامی، سپاه، ارتش و نیروهای مسلح، اظهار داشت: در فقه اسلامی دو مفهوم جهاد و دفاع مطرح است؛ جهاد ابتدایی به معنای جنگی است که بدون اقدام یا تهدید دشمن برای حمله، با هدف گسترش اسلام و دعوت به دین انجام می‌شود، اما دفاع ناظر به مقابله با دشمنی است که قصد از بین بردن مسلمانان یا اسلام را دارد.
وی با بیان اینکه دفاع صرفاً به معنای مقابله پس از وقوع حمله نیست، افزود: دفاع به معنای دفع تجاوز است و برخی از جنگ‌های پیامبر اسلام(ص) در صدر اسلام، از جمله غزوات و سریه‌ها، در چارچوب دفاع پیشگیرانه قابل تبیین است؛ به این معنا که با اطلاع از قصد و آمادگی دشمن برای حمله، پیامبر(ص) پیش از وقوع تجاوز، نیروهای خود را آماده می‌کرد و به مقابله با دشمن می‌پرداخت.
حجت‌الاسلام والمسلمین رفعتی نائینی با تأکید بر اینکه این اقدامات را نباید جهاد ابتدایی دانست، تصریح کرد: در سنت حکومتی پیامبر(ص)، نمونه‌های دفاع پیشگیرانه بیش از جهاد ابتدایی وجود دارد و هنگامی که مشخص است دشمن قصد دارد در آینده نزدیک به کشور اسلامی حمله کند، مقابله با نقطه‌ای که منشأ و زمینه حمله است، می‌تواند از خسارت‌های گسترده‌تر جلوگیری کند.
این استاد درس خارج حوزه علمیه ادامه داد: هیچ عقل سلیم و سیاست نظامی عاقلانه‌ای اقتضا نمی‌کند که اجازه دهیم دشمن ابتدا تجاوز خود را انجام دهد و پس از تحمیل خسارت، به مقابله با او بپردازیم؛ بلکه باید با بهره‌گیری از آموزه‌های پیامبر اسلام(ص)، از تحقق تجاوز جلوگیری کرد.
حجت‌الاسلام والمسلمین رفعتی نائینی در ادامه با اشاره به مبانی فقهی دفع منکر، خاطرنشان کرد: در مسئله نهی از منکر نیز برخی تصور می‌کنند که وظیفه صرفاً پس از تحقق منکر و برای برطرف کردن آن است، در حالی که مرحوم امام خمینی(ره) در کتاب مکاسب، در بحث اعانه بر اثم، به قاعده دفع منکر تمسک کرده و دفع منکر را واجب دانسته‌اند.
این استاد درس خارج حوزه علمیه افزود: مقصود از دفع منکر این است که بستر تحقق گناه در جامعه از بین برود و اجازه ندهیم منکر اساساً تحقق پیدا کند؛ برای مثال، اگر فردی قصد دارد با چاقو به انسان بی‌گناهی حمله کند، آیا باید اجازه داد جرم واقع شود و سپس او را نهی کرد؟ یا اینکه در صورت امکان، باید پیش از وقوع جرم، ابزار ارتکاب آن را از وی گرفت؟
تقویت توان نظامی با هدف بازدارندگی از تجاوز
حجت‌الاسلام والمسلمین رفعتی نائینی با تأکید بر تقدم دفع منکر بر رفع آن، تجاوز دشمنان اسلام به کشورهای اسلامی را از بزرگ‌ترین منکرات دانست و اظهار داشت: دفاع پیشگیرانه با هدف ایجاد بازدارندگی و جلوگیری از تحقق تجاوز صورت می‌گیرد؛ چراکه در منطق فقه اسلامی، جلوگیری از وقوع منکر برطرف کردن آن پس از تحقق مقدم است.
وی با تبیین تفاوت دفع و رفع تجاوز، تصریح کرد: اگر دشمن حمله کند و پس از وقوع تجاوز به مقابله‌به‌مثل بپردازیم، در واقع در مقام رفع تجاوز هستیم؛ اما دفاع پیشگیرانه به معنای دفع تجاوز و جلوگیری از تحقق آن است. ازاین‌رو، اسلام و فقه، مسلمانان را به پیشگیری از وقوع تجاوز و فراهم کردن زمینه بازدارندگی فراخوانده‌اند.
این استاد درس خارج حوزه علمیه با استناد به آیه شریفه «وَأَعِدُّوا لَهُم مَا اسْتَطَعْتُم مِنْ قُوَّهٍ»، بیان کرد: قرآن کریم مسلمانان را به افزایش توان نظامی فرمان می‌دهد تا با ایجاد رعب در دشمن، از حمله و تجاوز او جلوگیری شود؛ بنابراین، تقویت قدرت نظامی با هدف بازدارندگی و پیشگیری از تجاوز دشمن صورت می‌گیرد.
وی با اشاره به شرایط کنونی و تهدیدهای نظامی علیه جمهوری اسلامی ایران، اظهار داشت: به نظر می‌رسد در شرایط فعلی، با توجه به اینکه برخورداری از توان هسته‌ای می‌تواند مانع حمله دشمن شود، تولید سلاح هسته‌ای از باب بازدارندگی برای حکومت اسلامی واجب می‌شود. باید دکترین هسته‌ای جمهوری اسلامی ایران متناسب با شرایط زمانی تغییر کند؛ چراکه شرایط امروز با زمان امام شهید متفاوت است و اکنون کشور با حمله نظامی از سوی دو کشوری مواجه شده که از توان نظامی و بمب هسته‌ای برخوردار هستند.
حجت‌الاسلام والمسلمین رفعتی نائینی با تأکید بر ضرورت خروج از پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (NPT) و تولید سلاح هسته‌ای، تصریح کرد: هدف از این اقدام، پیشگیری از تجاوز دشمن است؛ همان‌گونه که برخورداری کره شمالی از سلاح هسته‌ای، موجب بازدارندگی در برابر تجاوز آمریکا شده است.
وی در پایان با اشاره به فرمان فرمانده کل قوا درباره پاسخ متقابل بدون محدودیت جغرافیایی، اظهار کرد: این فرمان خود بازدارندگی ایجاد می‌کند و اگر دشمن حمله کند، جنگ دیگر تنها جنگ ایران و منطقه نخواهد بود، بلکه فراتر از منطقه غرب آسیا گسترش خواهد یافت. بهترین و قوی‌ترین دفاع این است که اجازه ندهیم دشمن به ما تجاوز کند و دفاع پیشگیرانه، چه در زمینه تولید سلاح هسته‌ای و چه در زمینه حمله به دشمن، باید با هدف جلوگیری از تحقق تجاوز صورت بگیرد. این فرمان نیز منطبق بر احکام شرع مقدس اسلام و فقه شیعه و اهل سنت است.
نویسنده: علی رشیدیان