عصر قم - ایرنا / ازدواج در ایران امروز، از یک انتخاب فردی به یک چالش پیچیده ملی تبدیل شده به طوری که بر اساس آمارهای رسمی مجموع مجردین هرگز ازدواج نکرده بالای ۴۵ سال ۱۸ میلیون و ۷۷۵ هزار و ۴۵۲ نفر و مجردین در معرض ازدواج (شامل هرگز ازدواج نکرده، مجرد به دلیل طلاق و مجرد به دلیل فوت همسر) ۲۴ میلیون و ۶۳۵ هزار و ۹۷۴ نفر است، این در حالیست که کارشناسان معتقدند ترویج ازدواج با شعار و اجبار ممکن نیست و تحقق این هدف تنها از طریق کاهش هزینهها، افزایش حمایتهای واقعی، اصلاح نگرشهای اجتماعی و توانمندسازی جوانان ممکن است.
امروزه مساله ازدواج و تشکیل خانواده در کشور به چالشی اساسی تبدیل شده است، موضوعی که در میانه آمارهای نگرانکننده از افزایش سن ازدواج، تغییر الگوهای جمعیتی در استانهای مختلف و سد محکمی به نام نااطمینانی اقتصادی، نیازمند بازنگری جدی در سیاستگذاریها است.
در حالی که آمارهای رسمی از وجود بیش از ۱۸ میلیون نفر مجرد قطعی بالای ۴۵ سال و بیش از ۲۴ میلیون مجرد به علت طلاق یا فوت همسر در پهنه جغرافیایی کشور حکایت دارد و شکاف سن ازدواج میان استانها به بیش از ۱۰ سال رسیده، چشم امید جوانان به حمایتهای قانونی دوخته شده است که گاه در پیچ و خم بروکراسی بانکی و انحراف منابع مالی متوقف میماند.
در این راستا علیرضا رحیمی، معاون جوانان وزارت ورزش و جوانان در گفت و گو با خبرنگار ایرنا در خصوص آخرین اقدامات دولت در تسهیل مسیر تشکیل خانواده با تشریح وضعیت مشمولین ازدواج، به مقایسه اعداد ازدواج در سالهای گذشته پرداخت و خاطرنشان کرد: نرخ ازدواج در این سالها همواره کاهشی بوده و در مقابل، روند طلاق رو به افزایش گذاشته است.
وی با استناد به دادههای آماری تصریح کرد: تعداد ازدواجهای ثبت شده از سال ۱۳۵۸ تا سال ۱۳۸۹ رو به افزایش بوده و در سال ۱۳۸۹ با ثبت ۸۹۱ هزار و ۶۲۷ واقعه، به بیشترین میزان خود رسید؛ اما از آن سال به بعد، این تعداد همواره با کاهش سالیانه مواجه شده است، به نحوی که در سال ۱۴۰۴ تنها ۴۳۰ هزار و ۷۵۶ واقعه ازدواج ثبت شده است.
معاون جوانان وزارت ورزش و جوانان با اشاره به روند طلاق در کشور یادآور شد: در این سالها بهطور کلی شاهد مسیری افزایشی در تعداد طلاقهای ثبت شده بودهایم که بیشترین میزان آن در سال ۱۴۰۱ با ثبت ۲۰۴ هزار و ۳۰۱ واقعه رخ داد و از آن پس به دلیل مسائل جمعیتشناختی، با اندکی کاهش همراه بوده است.
رحیمی با تحلیل شاخص نرخ ازدواج زنان مجرد، بر لزوم محاسبه نسبت ازدواجها به تعداد کل زنان مجرد برای درک دقیق وضعیت تأکید کرد و گفت: در حالی که در سال ۱۴۰۱ نرخ ازدواج زنان مجرد برابر با ۴.۳۵ از هر ۱۰۰ نفر بود، این رقم در سال ۱۴۰۲ به ۳.۸۴ و در سال ۱۴۰۴ به ۳.۱۶ کاهش یافته است.
بازار ![]()
۲۴ میلیون مجرد و ۱۸ میلیون مجرد قطعی در کشور
رحیمی همچنین با اشاره به رشد جمعیت افراد در معرض ازدواج افزود: در سال ۱۴۰۳ تعداد افراد در معرض ازدواج شامل هرگز ازدواج نکرده، بی همسر بر اثر طلاق یا فوت، برابر با ۱۲ میلیون و ۶۲۸ هزار و ۶۵۶ نفر بود که این رقم در سال ۱۴۰۴ با رشد ۹۹۸ هزار و ۹۳۹ نفری مجردین، به ۱۳ میلیون و ۶۲۷ هزار و ۵۹۴ نفر رسیده است، در حالی که تعداد کل ازدواجها در سال ۱۴۰۴ نسبت به سال پیش از آن، بیش از ۴۱ هزار مورد کمتر شده است.
وی با اعلام نسبت آمار مجردین هرگز ازدواج نکرده زیر ۴۰ سال در زنان و زیر ۴۵ سال در مردان به جهت اهمیت پدیده «تجرد قطعی»، خاطرنشان کرد: ۷ میلیون و ۲۳۹ هزار و ۱۹۰ زنِ کمتر از ۴۰ سال و ۷ میلیون و ۶۹۵ هزار و ۹۸۷ زنِ کمتر از ۴۵ سال هرگز ازدواج نکرده در کشور داریم.
رحیمی این وضعیت را برای مردان نیز عنوان کرد و گفت: ۹ میلیون و ۳۳۸ هزار و ۴۷۳ مردِ کمتر از ۴۰ سال و ۹ میلیون و ۸۱۲ هزار و ۲۸۱ مردِ کمتر از ۴۵ سال در کشور حضور دارند که تاکنون ازدواج نکردهاند.
وی بر یک نکته آماری حائز اهمیت تأکید و اظهار کرد: در نهایت ۸ میلیون و ۵۳۳ هزار و ۸۲۰ زن هرگز ازدواج نکرده بالای ۱۳ سال و ۱۰ میلیون و ۲۴۱ هزار و ۶۳۲ مرد هرگز ازدواج نکرده بالای ۱۵ سال در کشور ثبت شدهاند.
رحیمی حضور یک میلیون و ۷۰۷ هزار و ۸۱۲ مردِ مجردِ بیشتر را برخلاف برخی باورهای غیرواقعی، نشاندهنده چالش جدیتر مردان برای همسریابی در سالهای آینده دانست و توضیح داد که در گروههای سنی کمتر از ۴۵ سال، توازن عددی مناسبی بین دو جنس برقرار نیست و مردان به لحاظ کمی به مراتب بیشتر از زنان همسال خود هستند.
وی افزود: در مقابل، در گروههای سنی بالای ۴۵ سال، تعداد مردان مجردِ هرگز ازدواج نکرده بسیار کمتر از زنان است که منجر به مضیقه ازدواج جدی برای زنان این سنین شده است.
معاون جوانان وزارت ورزش و جوانان مجموع مجردین هرگز ازدواج نکرده کشور را ۱۸ میلیون و ۷۷۵ هزار و ۴۵۲ نفر اعلام کرد که زمینهسازی برای ازدواج آنها از اهمیت راهبردی برخوردار است.
وی وضعیت تجرد در میان مردان را تا حدودی متفاوت ارزیابی کرد و افزود: بر اساس آمار، استانهای کهگیلویه و بویراحمد، ایلام، سیستان و بلوچستان، لرستان، خوزستان، فارس، بوشهر، چهارمحال و بختیاری، کرمانشاه، هرمزگان، تهران، کرمان و البرز دارای بیشترین درصد مردان مجردِ هرگز ازدواج نکرده نسبت به کل جمعیت مردان مجرد و متأهل استان خود هستند.
وی در ادامه، مجموع آمار مجردین کشور (شامل هرگز ازدواج نکرده، مجرد به دلیل طلاق و مجرد به دلیل فوت همسر) را ۲۴ میلیون و ۶۳۵ هزار و ۹۷۴ نفر اعلام کرد که از این تعداد، ۱۲ میلیون و ۶۲۸ هزار و ۴۸۴ نفر زن و ۱۲ میلیون و ۷ هزار و ۴۹۰ نفر مرد هستند.
اختلاف ۱۰ ساله سن ازدواج در پهنه جغرافیایی کشور
معاون جوانان وزیر ورزش و جوانان با تبیین ترکیب جمعیتی مجردین در استانهای مختلف، اظهار کرد: استانهای سیستان و بلوچستان، کهگیلویه و بویراحمد، ایلام، بوشهر، خوزستان، هرمزگان، لرستان، تهران، کرمانشاه، فارس، چهارمحال و بختیاری و کرمان به ترتیب رتبههایی بالاتر از متوسط کشوری را در آمار زنان مجردِ هرگز ازدواج نکرده به خود اختصاص دادهاند.
وی با اشاره به اینکه به جز تهران، تمامی استانهای جنوبی کشور با این چالش مواجه هستند، خاطر نشان کرد: دلیل تشابه آماری استانهای کمبرخوردار جنوبی با پایتخت در این زمینه یکسان نیست؛ چراکه در استانهای جنوبی، نرخ بالای موالید و فزونی جمعیت مجرد زیر ۲۰ سال عامل اصلی است، در حالی که تهران به دلیل پایین بودن نرخ ازدواج تحت تأثیر مجموعهای از عوامل دیگر با این حجم از زنان مجرد روبرو شده است.
رحیمی در بخش دیگری از این تحلیل آماری، به وضعیت سن ازدواج در سال ۱۴۰۳ پرداخت و خاطرنشان کرد: میانگین سن ازدواج بار اول در کل کشور برای مردان ۲۸.۳ سال و برای زنان ۲۴.۱ سال ثبت شده است.
وی با استناد به یافتههای آماری، استانهای تهران، ایلام، کهگیلویه و بویراحمد، البرز، فارس، اصفهان و کرمانشاه را دارای بالاترین سن ازدواج مردان برشمرد و در مقابل، استانهای سیستان و بلوچستان، خراسان جنوبی، خراسان شمالی، خراسان رضوی، یزد، گلستان و کرمان را دارنده پایینترین سن ازدواج در میان مردان دانست.
به گفته وی، بیشترین سن ازدواج مردان در تهران با ۳۰.۶ سال و کمترین آن در سیستان و بلوچستان با ۲۴.۹ سال به ثبت رسیده است.
وی این نوسانات آماری را در میان زنان نیز مشهود دانست و تشریح کرد که بیشترین سن ازدواج زنان به ترتیب در استانهای تهران، البرز، ایلام، گیلان، کهگیلویه و بویراحمد، فارس و کرمانشاه و کمترین میزان آن در استانهای سیستان و بلوچستان، خراسان جنوبی، خراسان رضوی، خراسان شمالی، یزد، آذربایجان شرقی و اردبیل رخ میدهد.
رحیمی یادآور شد: بالاترین سن ازدواج زنان متعلق به تهرانیها با متوسط ۲۷.۱ سال و کمترین آن مربوط به زنان جوان استان سیستان و بلوچستان با میانگین ۲۰.۸ سال است، در حالی که میانگین کلی سن ازدواج زنان در سطح کشور رقم ۲۴.۱ سال را نشان میدهد.