عصر قم - بررسی گزارشهای دفتر اطلاعرسانی امارات در دبی نشان میدهد که فرودگاه بینالمللی دبی یا DXB، در مارس ۲۰۲۶، میزبان تنها ۱۸.۶ میلیون مسافر بود که نسبت به مدت مارس سال گذشته ۶۵ درصد کاهش داشته است.
چند هفته پیش از آغاز جنگ ۴۰ روزه، رهبر شهید انقلاب اسلامی در هشداری صریح به آمریکا تأکید کرده بود: «آمریکاییها بدانند اگر جنگی راه بیندازند، این بار جنگ، منطقهای خواهد بود.» با آغاز حملات مشترک آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، تحقق این هشدار چندان به طول نینجامید و ساعات بعد، پایگاههای نظامی آمریکا در برخی کشورهای عربی منطقه هدف حملات موشکی ایران قرار گرفتند.
اکنون و با گذشت حدود دو ماه از جنگ، نشانهها و گزارشهای متعددی از آثار اقتصادی و تجاری جنگ بر کشورهای منطقه، بهویژه امارات متحده عربی، منتشر شده است. بررسی این خردهروایتها و آمارهای رسمی نشان میدهد که برخلاف تصور اولیه، امارات نیز از تبعات مالی و اقتصادی جنگ منطقهای مصون نمانده و در حوزههایی همچون هوانوردی، گردشگری، تجارت، حملونقل و خدمات با مشکل مواجه شده است.
امارات از نخستین کشورهای عربی بود که در چارچوب توافقهای موسوم به «ابراهیم» روابط خود را با رژیم صهیونیستی عادیسازی کرد و طی سالهای اخیر نیز همکاریهای اقتصادی، مالی، فناوری و لجستیکی میان دو طرف به شکل قابل توجهی گسترش یافته است. از همین رو، هرگونه تنش گسترده در منطقه و بهویژه درگیری مستقیم با ایران، ناگزیر بر بخشی از منافع اقتصادی و شبکههای تجاری این کشور تأثیر میگذارد. در ادامه، با استناد به آمارها، گزارشهای رسمی و دادههای منتشرشده، مهمترین ابعاد این آسیبها بررسی خواهد شد.
حمل و نقل هوایی امارات
یکی از مهمترین آثار جنگ منطقهای اخیر را میتوان در تحولات حل و نقل هوایی امارات جستجو کرد که مستقیما به صنعت گردشگری این کشور نیز اثر گذاشته است. پس از عبور جنگندههای آمریکایی و صهیونیستی از آسمان منطقه و همچنین اصابت موشکهای ایرانی به پایگاهها در امارات، آسمان منطقه از پرواز خالی شد. فرودگاههای اصلی خلیج فارس، از جمله فرودگاه بینالمللی دبی که در شرایط عادی، روزانه بیش از هزار پرواز را مدیریت میکرد، برای چند روز تعطیل و متوقف شد. رسانههای اماراتی در همان ایام ابتدایی جنگ اعلام کردند مشابه این شرایط را در همهگیری کرونا شاهد بودند و صنعت هوانوردی با بزرگترین چالش خود از زمان کووید-۱۹ مواجه شده است.
[۱] بررسی گزارشهای دفتر اطلاعرسانی امارات در دبی نشان میدهد که فرودگاه بینالمللی دبی یا DXB، در سهماهه نخست سال ۲۰۲۶، میزبان تنها ۱۸.۶ میلیون مسافر بود که نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۲۰.۶ درصد کاهش داشته است. همچنین تعداد مسافران در ماه مارس(اسفند و فروردین) به ۲.۵ میلیون نفر رسید که نسبت به ایام مشابه سال قبل، ۶۵.۷ درصد کاهش داشته است!
[۲] در حوزه حملونقل بار، عملکرد فرودگاه دبی افت بیشتری را تجربه کرد؛ بهگونهای که حجم بار جابهجا شده در سهماهه نخست سال با کاهش ۲۲.۷ درصدی نسبت به سال گذشته به ۳۹۹ هزار و ۶۰۰ تن رسید. در ماه مارس نیز تنها ۶۶ هزار تن بار پردازش شد که از تأثیر مستقیم محدودیتهای پروازی بر زنجیره لجستیکی منطقه حکایت دارد. تعداد نشست و برخاست هواپیماها نیز با افت ۲۰.۸ درصدی نسبت به سهماهه نخست سال ۲۰۲۵ به ۸۸ هزار پرواز کاهش یافت. این کاهش همزمان در تعداد پروازها، مسافران و بار هوایی نشان میدهد فرودگاه دبی در نخستین ماههای ۲۰۲۶ یکی از سنگینترین افتهای عملیاتی سالهای اخیر خود را تجربه کرده است.
در آمار پذیرش چمدانها نیز، فرودگاه بین المللی دبی در سهماهه نخست سال ۱۷.۶ میلیون چمدان را پردازش کرد که از این تعداد، ۲.۶ میلیون چمدان مربوط به ماه مارس(اسفند و فروردین) بود. نرخ جابهجایی نادرست بار نیز به ۳.۵ مورد در هر هزار مسافر رسید؛ در حالی که این نرخ در مدت مشابه سال گذشته ۱.۹۵ مورد در هر هزار مسافر بود. در واقع عجله کارکنان فرودگاه دبی پس از باز شدنهای مقطعی آسمان امارات، باعث افزایش آمار آسیب به چمدان مسافران در این مقطع زمانی شده است.
کاهش سفر و گردشگری
هتلداری
بخش گردشگری و هتلداری امارات از جمله حوزههایی بود که پس از هوانوردی، بیشترین آسیب را متحمل شد. بر اساس گزارش مؤسسه JLL، اگرچه عملکرد هتلهای امارات تا پایان فوریه ۲۰۲۶ مثبت ارزیابی میشد، اما با تداوم جنگ در منطقه و کاهش شدید پروازها، امارات با افت ورود گردشگران خارجی مواجه شد. در واکنش به این وضعیت، دولت امارات بخشی از عوارض گردشگری، هزینههای فروش اتاق و برخی پرداختهای مرتبط با صنعت هتلداری را به تعویق انداخت تا فشار مالی بر فعالان این بخش کاهش یابد. همزمان بسیاری از هتلها برای جبران افت تقاضا به ارائه تخفیفهای بیسابقه و بستههای اقامت ویژه برای ساکنان داخلی روی آوردند. گزارش رسانههای اماراتی همچنین از کاهش قابل توجه نرخ اشغال هتلهای دبی در ماه مارس حکایت دارد؛ بهگونهای که برخی مجموعههای اقامتی ناچار شدند بخشی از اتاقها یا طبقات خود را موقتاً از چرخه بهرهبرداری خارج کنند. یکی دلایل آن اصابت موشکهای ایرانی به محل استقرار سربازان ارتش تروریست آمریکا در هتلهای اماراتی بود.
اشغال هتلها در دبی و ابوظبی
کوستار؛ رسانه و پایگاه داده تخصصی در حوزه املاک تجاری، بازار هتل، سرمایهگذاری و دادههای عملکردی صنعت مهماننوازی. در گزارشی که در ۳۱ مارس ۲۰۲۶ منتشر کرده، اعلام کرد اشغال هتلهای دبی که در دو ماه نخست ۲۰۲۶ حدود ۸۴.۸٪ بود، در هفته منتهی به ۱۴ مارس به ۲۲.۸٪ سقوط کرد؛ پایینترین سطح از آوریل ۲۰۲۰ تا جنگ. در ابوظبی نیز اشغال هتلها در همان هفته به ۳۹.۵٪ رسید که نشان میدهد ۴۵٪ کاهش سالانه داشت. این رسانه گزارش داد: هفتههای اخیر شدیدترین اختلال در صنعت مهماننوازی و هتلداری خاورمیانه از روزهای ابتدایی همهگیری کووید-۱۹ را رقم زده است. ماه فوریه با شلوغی قابل توجهی آغاز شد؛ مسافران کاری، برگزارکنندگان جلسات و تعطیلات خانوادگی باعث شده بودند هتلهای منطقه پیش از ماه رمضان با تقاضای فشردهتری روبهرو شوند. اما این وضعیت در پایان ماه، به دلیل جنگ در ایران، به یکی از پایینترین نرخهای اشغال هتلها که تاکنون گزارش شده، سقوط کرد.
پیش از جنگ تقاضا برای هتلها در منطقه نسبتاً ضعیف بود، زیرا سفرهای داخلی و بینمنطقهای در ماه رمضان به شکل قابل توجهی کاهش مییابد. در دوره هفتروزه منتهی به ۲۷ فوریه نیز کشورهای شورای همکاری خلیج فارس کاهش سالانه نرخ اشغال هتلها را گزارش کرده بودند. دبی، یکی از محبوبترین مقاصد گردشگری جهان و یک مرکز منطقهای برای سفرهای کاری، در سال ۲۰۲۵ به طور میانگین ۸۱.۱ درصد نرخ اشغال هتل داشت و در دو ماه نخست ۲۰۲۶ این رقم به ۸۴.۸ درصد رسید.
با توجه به محدود بودن عرضه جدید هتلها در آینده نزدیک، انتظار میرفت سال ۲۰۲۶ نیز سال موفق دیگری برای بزرگترین بازار هتلداری امارات باشد. اما پس از موج اولیه تقاضا که بهدلیل بسته شدن حریم هوایی ایجاد شده بود، سطح اشغال به سرعت کاهش یافت. نرخ اشغال هتلهای دبی در هفته منتهی به ۱۴ مارس به ۲۲.۸ درصد سقوط کرد؛ این پایینترین سطح بازار دبی از هفته منتهی به ۱۱ آوریل ۲۰۲۰ بود که نرخ اشغال ۲۲.۶ درصد ثبت شده بود.
[۳] رویترز نیز در گزارشی که ۳ مارس منتشر کرده بود، از لغو دوبرابری رزرو واحدهای vacation rental در امارات پس از حملات اولیه خبر داد که به حدود ۸,۴۵۰ واحد رسید؛ بیشتر این لغوها مربوط به اقامتهای ماه مارس بود.
[۴]
تصویر نمودار بالا نشان میدهد دبی در روزهای ابتدایی ماه رمضان ۲۰۲۶ حتی بهتر از ۲۰۲۵ بود؛ اشغال هتلها از ۷۱٪ به ۷۹٪ در هفته اول و از ۷۱٪ به ۷۸٪ در هفته دوم رسید. اما بعد از شروع جنگ منطقهای، بازار ناگهان سقوط کرد؛ هفته سوم از ۷۲٪ در ۲۰۲۵ به ۴۵٪ در ۲۰۲۶ رسید، هفته چهارم از ۷۲٪ به فقط ۲۱٪ افت کرد، دو روز پایانی رمضان هم از ۷۵٪ به ۲۱٪ رسید و در عید فطر، اشغال هتلهای دبی از ۸۷٪ در سال قبل به ۳۴٪ سقوط کرد.
تصویر نمودار بالا نشان میدهد در عید فطر ۲۰۲۶، به دلیل جنگ و محدودیت پروازها، بازارهایی که به سفر داخلی وابسته بودند بهتر دوام آوردند، اما شهرهای متکی به گردشگر خارجی آسیب زیادی دیدند. در امارات، افتها شدید بود: دبی از ۸۹٪ به ۳۴٪، ابوظبی از ۸۶٪ به ۴۸٪، شارجه از ۸۶٪ به ۴۸٪، رأسالخیمه از ۸۷٪ به ۵۸٪ و فجیره از ۸۹٪ به ۶۴٪ کاهش یافت. شدیدترین افتهای منطقه هم در منامه از ۸۵٪ به ۱۳٪ و صلاله از ۷۷٪ به ۹٪ دیده میشود.
نمودار بالا نیز دبی ۲۰۲۶ را با دوران کرونا مقایسه میکند. در ابتدای ۲۰۲۶، تغییر نرخ اشغال هتلهای دبی نسبت به سال قبل مثبت بود، اما از اواخر فوریه و مخصوصاً در مارس، افت بسیار تند شد و تا حدود ۳۸٪ کاهش سالانه پایین رفت. پیام نمودار این است که شوک جنگ ایران برای هتلهای دبی از نظر سرعت سقوط، حتی از افت اولیه دوران کرونا هم شدیدتر بوده است.
رویدادهای تجاری و نمایشگاهی
اقتصاد دبی وابستگی بالایی به سفرهای تجاری، نمایشگاهها و رویدادهای لاکچری بینالمللی دارد و اختلال در تردد هوایی بهطور مستقیم این بخش را نیز تحت تأثیر قرار داد. گزارش رسانههای اماراتی نشان میدهد پس از کاهش آمار ورود مسافران به دبی، سفر فعالان اقتصادی، بازرگانان و شرکتکنندگان در نمایشگاههای بینالمللی به امارات نیز لغو شده و به همین دلیل بسیاری از شرکتهای خارجی سفرهای کاری خود به منطقه را به تعویق انداختند یا جلسات و رویدادهای خود را بهصورت مجازی برگزار کردند.
خدمات، رستورانها و خردهفروشی
کاهش ورود گردشگران و مسافران خارجی بهسرعت بر بخش خدمات نیز اثر گذاشت. رستورانها، مراکز خرید و مجموعههای تفریحی با کاهش تعداد مشتریان روبهرو شدند و بسیاری از کسبوکارها برای حفظ سهم بازار خود به ارائه تخفیفهای ویژه و طرحهای تشویقی روی آوردند. برخی هتلها، آژانسهای گردشگری و شرکتهای فعال در حوزه خدمات نیز برنامههای کاهش هزینه، تعویق سرمایهگذاری و محدود کردن جذب نیروی کار جدید را در دستور کار قرار دادند تا از تبعات افت تقاضا عبور کنند.
بازار کار خدماتی
نشانههای تأثیر جنگ بر بازار کار نیز در گزارشهای اقتصادی اماراتیها قابل مشاهده است. شاخص مدیران خرید PMI نشان میدهد سرعت ایجاد اشتغال در ماه مه ۲۰۲۶ به پایینترین سطح خود از اکتبر ۲۰۲۵ رسیده است. اگرچه فعالیت اقتصادی در امارات همچنان در محدوده رشد قرار داشت، اما عدم اطمینان از آینده جنگ، اختلال در تجارت و کاهش سفرها باعث شد بسیاری از شرکتها در استخدام نیروهای جدید محتاطتر و کم تعداد عمل کنند. این روند بهویژه در بخشهای گردشگری، هتلداری، آژانسهای مسافرتی و حملونقل بیش از سایر حوزهها احساس شد.
پالایشگاه و نفت
بررسی دادهها و گزارشهای منتشرشده نشان میدهد مهمترین آسیب اقتصادی امارات در جریان جنگ منطقهای، متوجه بخش انرژی و زیرساختهای صادرات نفت بوده است. این کشور که در ماههای دی و بهمن ۱۴۰۴ روزانه حدود ۳.۴ میلیون بشکه نفت خام تولید میکرد، پس از آغاز درگیریها با افتی کمسابقه در تولید مواجه شد و طبق گزارشهای اماراتی، میزان تولید روزانه نفت این کشور در مقاطعی بیش از ۵۰ درصد کاهش یافت.
همزمان، عملیات صادرات و بارگیری نفت نیز تحت تأثیر ناامنیهای منطقه قرار گرفت. خبرگزاری رویترز گزارش داد که پس از حملات پهپادی، فعالیتهای نفتی در بندر فجیره با اختلال جدی روبهرو شد. فجیره یکی از مهمترین مراکز انرژی امارات به شمار میرود که علاوه بر نقش کلیدی در ذخیرهسازی و سوخترسانی نفتکشها، در سال ۲۰۲۵ روزانه بیش از ۱.۷ میلیون بشکه نفت خام و فرآوردههای نفتی را به بازارهای جهانی صادر میکرد. با این حال، در جریان جنگ، این بندر برای مدتی ناچار به توقف فعالیت شد و بخشی از ظرفیت صادراتی امارات از مدار خارج شد.
در ادامه تشدید حملات، شرکت ملی نفت ابوظبی - ادنوک نیز برای جلوگیری از آسیبهای احتمالی، بخشی از تأسیسات و چاههای نفتی خود را بهصورت موقت تعطیل کرد. این محدودیتها تنها به میادین خشکی محدود نماند و بخشی از تولید دریایی امارات را نیز تحت تأثیر قرار داد. برخی منابع حتی از توقف کامل تولید دریایی ادنوک در مقاطعی از بحران خبر دادند. این در حالی است که پیش از آغاز جنگ، بخش دریایی سهم قابل توجهی از تولید و صادرات نفت امارات را بر عهده داشت و اختلال در آن، فشار مستقیمی بر درآمدهای نفتی و توان صادراتی این کشور وارد کرد.
اگرچه امارات تلاش کرد، بخشهایی از فعالیتهای تجاری و لجستیکی خود را از طریق مسیرهای جایگزین برقرار کند؛ اما زیرساختهای نفتی و صادرات انرژی این کشور در زمره آسیبپذیرترین بخشهای اقتصادی در برابر تبعات جنگ منطقهای قرار داشتهاند.
[۵].
دادههای عملیاتی شرکتهای اماراتی از تأثیر منفی جنگ بر بخشی از تجارت دریایی امارات نیز حکایت دارد. بر اساس گزارش منتشرشده، حجم جابهجایی کانتینر در بنادر امارات طی سهماهه نخست سال ۲۰۲۶ نسبت به مدت مشابه سال قبل ۵ درصد کاهش یافت. همچنین حجم بار عمومی با افت قابل توجه ۲۳ درصدی مواجه شده
منبع:
مشرق نیوز