عصر قم - مدیر مرکز تعاملات پژوهشگاه فضای مجازی، با تأکید بر دگرگونی سبک زندگی ناشی از گسترش فضای مجازی و رسانههای نوین، نسبت به چالشهای پیش روی تبلیغ دینی هشدار داد و بر فرصتهای بینظیر این فضا، برای تبلیغ دین تاکید کرد.
به گزارش خبرنگار سرویس حوزه و روحانیت خبرگزاری رسا ، حجتالاسلام محمد مهدی چگینی، مدیر مرکز تعاملات پژوهشگاه فضای مجازی با تاکید بر فرصتها و چالشهای جدید برای تبلیغ در فضای مجازی، ابراز داشت: فضای مجازی و رسانههای نوین، سبک زندگی امروز جامعه ما را دگرگون کردهاند و انکار این واقعیت، مانع برنامهریزی مؤثر برای تبلیغ دینی میشود. دیگر نمیتوان تنها به روشهای سنتی اکتفا کرد، چرا که این ابزارها به بخشی جداییناپذیر از زندگی روزمره مردم، بهویژه نسل جوان، تبدیل شدهاند. آمارها نشان میدهد که مردم روزانه بین چهار تا شش ساعت از وقت خود را در فضای مجازی سپری میکنند و این حضور فراگیر، فرصتها و چالشهای جدیدی را برای تبلیغ دین به وجود آورده است.
مدیر مرکز تعاملات پژوهشگاه فضای مجازی ادامه داد: یکی از مهمترین فرصتهای ناشی از این تحول، عبور از مرزهای جغرافیایی است. در گذشته، مبلغان برای رساندن پیام اسلام، سفرهای مشقتباری را متحمل میشدند، اما امروز فضای مجازی این امکان را فراهم کرده تا پیام دین در لحظه و بدون محدودیت مکانی به گوش همگان برسد. این مزیت بینظیر، دسترسی به بخشهای وسیعتری از جامعه، از جمله افرادی که شاید در مجالس سنتی حضور نمییابند، را میسر میسازد.
وی باهشدار نسبت به تهاجم فرهنگی در فضای مجازی، ابراز داشت: با این حال، این فرصت برای دشمنان دین نیز به یک مزیت تبدیل شده است. متأسفانه، آنها توانستهاند بسیار بهتر از ما از این ابزارهای نوین برای هدف قرار دادن نسل جوان و انتشار محتوای خود بهره ببرند. مطالعات نشان میدهد که بخش قابل توجهی از جوانان ما بیشتر در معرض محتوای تولید شده در شبکههای اجتماعی غربی قرار دارند تا محتوای داخلی. این امر، چالشهای فرهنگی و اجتماعی متعددی را در جامعه ایجاد کرده است.
حجت الاسلام جلالی افزود: علاوه بر این، ابزارهای نوین ارتباطی، بهویژه هوش مصنوعی (AI)، با سرعت چشمگیری در حال پیشرفت هستند و خود مقولهای جداگانه برای بررسی میطلبند. این فناوریها، شیوههای جدیدی را برای تولید و انتشار محتوا به وجود آوردهاند که باید مورد توجه قرار گیرند. درک این واقعیت که فضای مجازی به سبک زندگی مردم تبدیل شده، اولین گام برای برنامهریزی مؤثر در تبلیغ دینی نوین است. به جای مقاومت در برابر این تغییر، باید با آغوش باز آن را پذیرفت و از فرصتهای آن برای گسترش پیام دین بهره برد.
وی ضمن بیان نکاتی راجع به اثزبخشی هرچه بیشتر تبلیغ در فضای مجازی، تصریح کرد: یکی از فرصتهای بینظیر رسانههای نوین، امکان شخصیسازی محتوا از طریق هوش مصنوعی است. چتباتها و ابزارهای مشابه، با ایجاد حس گفتگو و ارتباط مستقیم با مخاطب، جذابیت ویژهای دارند. این قابلیت، امکان ارائه پیامهای دینی را به شکلی کاملاً شخصیسازی شده، متناسب با ذائقه و علایق هر فرد، فراهم میکند. این رویکرد، اثربخشی تبلیغ را به مراتب افزایش میدهد و آن را به تجربه تبلیغ چهره به چهره نزدیک میکند، اما در مقیاسی بسیار گستردهتر.
در ادامه مدیر مرکز تعاملات پژوهشگاه فضای مجازی با هشدار نسبت به استفاده بیش ز اندازه جوانان از فضای مجازی خاطر نشان کرد: مطالعات نشان میدهد که افراد، بهویژه نوجوانان، به سرعت به این ابزارهای گفتگو عادت کرده و از آنها برای مشورت، درد دل و حتی گذراندن وقت استفاده میکنند. این پدیده، اگرچه در ظاهر شگفتانگیز است، اما هشداری جدی نیز به همراه دارد: اگر ما نتوانیم از این ابزارها برای تبلیغ مفاهیم دینی و ارزشهای خود بهره ببریم، دشمنان ما قطعاً از آنها برای ترویج ایدئولوژیهای خود، مانند لیبرالیسم و اومانیسم، استفاده خواهند کرد.
وی محتواهای کوتاه ولی موثر را بسیار کاربردی توصیف کرده و افزود: علاوه بر شخصیسازی، قالبهای متنوع و کوتاه محتوا نیز یکی دیگر از الزامات عصر دیجیتال است. ذائقه رسانهای مخاطبان، بهویژه نسل جوان، تغییر کرده است. آنها دیگر حوصله شنیدن مطالب طولانی و مقدمههای مفصل را ندارند و به دنبال محتوای کوتاه، جذاب و سریع هستند؛ مانند ویدئوهای کوتاه در شبکههای اجتماعی یا فیلمهای کوتاه. این بدان معنا نیست که باید روشهای سنتی را کنار گذاشت، بلکه باید از قالبهای جدید نیز برای ارتباط مؤثرتر با نسلهای امروز استفاده کرد.
حجت الاسلام جلالی با اشاره به چالش های متعدد فضای مجازی افزود: فضای مجازی و شبکههای اجتماعی، با وجود تمام فوایدشان، چالشهای متعددی را برای جامعه، بهویژه در حوزه مسائل معرفتی و فرهنگی، به همراه آوردهاند. یکی از مهمترین معایب این فضا، سطحی شدن مباحث عمیق است. هنگامی که اطلاعات از منابعی مانند ویکیپدیا به دست میآید و مخاطب به جای مطالعه عمیق منابع اصلی، به خلاصههای کوتاه و سطحی اکتفا میکند، این تصور اشتباه ایجاد میشود که در مورد هر موضوعی، حتی مسائل پیچیده تاریخی یا مذهبی، آگاهی کامل وجود دارد. این امر باعث میشود افراد تمایلی به مطالعه کتب مرجع و عمیق نداشته باشند و در نتیجه، درک آنها از مسائل مختلف، سطحی و ناقص باقی بماند.
مدیر مرکز تعاملات پژوهشگاه فضای مجازی ادامه داد: این پدیده، به تبعات منفی دیگری نیز دامن میزند. به عنوان مثال، سلبریتیها و افراد مشهور، با تکیه بر اطلاعات سطحی و دسترسی آسان به اطلاعات، خود را متخصص در همه زمینهها میدانند و این تصور را به مخاطبان منتقل میکنند که دیگر نیازی به کارشناسان واقعی نیست. همچنین، سهولت دسترسی به اطلاعات، افراد را به سمت خوددرمانی، حتی در مسائل پیچیده پزشکی، سوق میدهد، زیرا با یک جستجوی ساده، راهحلهای ظاهری برای مشکلات خود پیدا میکنند..
حجت الاسلام جلالی با بیان چالش های متعدد فضای مجازی برای مخاطب خود ابراز داشت: چالش دیگر، ترویج نسبیگرایی است. در فضای مجازی، با انبوهی از اطلاعات و دیدگاههای متفاوت روبرو هستیم که تشخیص حقیقت از باطل را دشوار میسازد. این وضعیت، این تصور را ایجاد میکند که هیچ حقیقت مطلقی وجود ندارد و همه دیدگاهها به یک اندازه معتبر هستند. این نسبیگرایی، افکار را دچار انحراف کرده و از جزماندیشی جلوگیری میکند. علاوه بر این، مشکلاتی چون اخبار جعلی (فیک نیوز) و جعل هویت، پیچیدگی این فضا را دوچندان میکند.
وی در پایان بر ضرورت برنامه ریزی درست برای مخاطب فضای مجازی تاکید کرده و ابراز داشت: نکته حائز اهمیت این است که مخاطبان امروزی، چه ما بخواهیم و چه نخواهیم، بخش قابل توجهی از وقت خود را در شبکههای اجتماعی و فضای مجازی سپری میکنند. نمیتوان این واقعیت را نادیده گرفت و صرفاً به روشهای سنتی تبلیغ و اطلاعرسانی اکتفا کرد. اگر ما برای این شش ساعت (میانگین زمان سپری شده کاربران در فضای مجازی) برنامهریزی درستی نداشته باشیم، دشمنان ما قطعاً این کار را خواهند کرد. ما بارها از این ماجرا آسیب دیدهایم و این واقعیت تلخ را تجربه کردهایم. اکنون زمان آن فرا رسیده است که با ارادهای جدیتر، مدیریت و کنترل این فضا را به دست بگیریم و برای آن برنامهریزی اساسی انجام دهیم.