عصر قم - ایسنا / خبرگزاری آسوشیتدپرس به نقل از دیپلماتها و مقامات رسمی جزئیاتی از پشت پرده میانجیگری کشورهای منطقه برای جلوگیری از گسترش تنشها میان ایران و آمریکا در آتشبس و منتهی شدن مذاکرات به یادداشت تفاهم پایان جنگ میان طرفین ارائه داد.
مقامات رسمی پاکستان، مقامات منطقهای و منابع دیپلماتیک به صورت ناشناس در گفتوگویی با خبرگزاری آسوشیتدپرس جزئیاتی درباره تلاشهای کشورهای میانجی در هفتههای منتهی به امضای یادداشت تفاهم پایان جنگ میان ایران و آمریکا ارائه کردند- اقداماتی که با اولویت دادن به دیپلماسی از تشدید غیرقابل کنترل تنشها میان ایران و آمریکا در بحبوحه حملات متقابل میان طرفین و لفاظیهای تهدیدآمیز دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا جلوگیری کرد.
در گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس آمده است: در ۱۱ ژوئن همزمان با تشدید حملات آمریکا و ایران علیه یکدیگر میانجیهای قطری در تهران مانده بودند، آنها تمام شب را با گفتوگوهای فشرده تلاش کردند از یک جنگ تمامعیار جلوگیری کنند. ترامپ ایران را به اقدام نظامی تهدید کرده و گفته بود آمریکا «بسیار سخت» به ایران حمله خواهد کرد و «کنترل کامل» صنعت نفت و گاز این کشور را در دست خواهد گرفت. بازیگران منطقهای به شدت سعی داشتند بار دیگر به دیپلماسی فرصت دیگری داده شود. یک دیپلمات میگوید شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر مستیقما با ترامپ گفتوگو کرده و از او خواست حملات بیشتر را متوقف کند، چراکه از نظر او توافق نزدیک بود.
این تلاشها نتیجهبخش بود. ترامپ اعلام کرد که حملات برنامهریزیشده را متوقف کرده است. چند روز بعد در ۱۸ ژوئن(۲۸ خرداد) تفاهم نامه میان ایران و آمریکا امضا شد.
نقش پاکستان در میانجیگری مذاکرات ایران و آمریکا
آسوشیتدپرس در گزارش خود آورده است: پاکستان به عنوان میانجی اصلی مذاکرات ایران و آمریکا معمولا در سطوح عالی دیپلماسی و پیرامون مسائل حساس میانجیگری نکرده بود اما این کشور هممرز ایران است و با آمریکا نیز روابط خوبی دارد.
به گفته یک مقام پاکستانی، تیم مذاکرهکننده از یک سامانه امن ارتباطی برای انتقال پیامها میان مقامات ایرانی و آمریکایی استفاده میکرد. به کارکنان نیز هشدار داده شده بود که افشای اطلاعات مجازات تا حبس ابد را دارد.
فیلد مارشال عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان نیز نقشی محوری داشت و از خط تماس مستقیم با ترامپ برخوردار بود.
نقشآفرینی قطر در آتشبس شکننده
در ادامه این مطلب مطرح شد: قطر که سابقه میانجیگری در مذاکرات ایران و آمریکا داشت، گفته بود تا زمانی که (به عنوان کشور میزبان پایگاه هوایی آمریکا در پاسخ به حملات متجاوزانه واشنگتن به ایران) هدف حملات تلافیجویانه ایران قرار میگیرد، میانجیگری نخواهد کرد اما به گفته یک دیپلمات، در اواسط مه، با توقف حملات به این کشور، هر دوطرف برای کمک به شکستن بنبست در مذاکرات پایان جنگ به دوحه مراجعه کردند.
رسانه آمریکایی مدعی شده است که مقامات قطری در نتیجه این درخواستها، در همکاری با پاکستان مخفیانه سفرهای خود به تهران را آغاز کردند.
همچنین به گفته دو مقام منطقهای، مصر و ترکیه نقش عمدهای در متقاعد کردن کشورهای حاشیه خلیج فارس به خودداری از مشارکت در جنگ متجاوزانه آمریکایی-صهیونیستی علیه ایران داشتند.
دو طرف همچنین درباره کمکهای مالی به ایران به مصالحه رسیدند. یکی از مقامهای منطقهای گفت ایران ابتدا خواستار دستکم ۵۰۰ میلیارد دلار غرامت شده بود، اما در نهایت با ۳۰۰ میلیارد دلار سرمایهگذاری در چارچوب توافق نهایی موافقت کرد؛ هرچند هنوز مشخص نیست این منابع مالی از سوی چه کشور یا نهادی تأمین خواهد شد.
حملات رژیم صهیونیستی به لبنان
آسوشیتدپرس با اشاره به تکرار حملات متجاوزانه رژیم صهیونیستی به جنوب بیروت و مناطقی از جنوب لبنان با وجود انتقادهای آمریکا نوشت: در ۷ ژوئن(۱۷ خرداد) همزمان با سفر محسن نقوی، وزیر کشور پاکستان به تهران که حامل پیامی برای مقامات ایران بود، اسرائیل به بیروت حمله کرد و ایران هم با شلیک موشک به اسرائیل پاسخ داد. آمریکا و ایران پس از آن تبادل آتش کردند که در نهایت به وضعیت حملات ۱۱ ژوئن منجر شد. پس از آن بحران، ترامپ در ۱۳ ژوئن اعلام کرد که روز بعد توافقی میان دو طرف امضا خواهد شد. میانجیهای قطری که به گفته یک دیپلمات، ۱۱ ژوئن نیز برای جلوگیری از گسترش حملات میان ایران و آمریکا به تهران سفر کرده بودند، به ایران بازگشتند. به گفته این دیپلمات، میانجیهای قطری ۱۷ ساعت مذاکرات دیپلماتیک فشرده در تهران داشتند.
در حالی که مقامات قطری و ایران به نتیجهای موفقیتآمیز نزدیک بودند، رژیم صهیونیستی دوباره در ۱۴ ژوئن به بیروت حمله کرد-اقدامی که به گفته ایران، زیر پا گذاشتن یک خط قرمز بود. دیپلمات یادشده با گفتن این که میانجیهای قطری سعی داشتند ایران را متقاعد کنند که تلافی این حمله «تنها به نفع مخالفان توافق خواهد بود، افزود که جلوگیری از حملات ایران همان چیزی بود که «توافق را به خط پایان رساند.»
به درخواست ایران، بندی نیز به تفاهمنامه افزوده شد که بر حفظ حاکمیت و تمامیت ارضی لبنان تأکید میکند.