عصر قم - عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم علیهالسلام با بیان اینکه رسالت مشترک پیامبران اولوالعزم اقامه دین و جلوگیری از تفرقه در آن بوده است، گفت: اربعین سیدالشهدا علیهالسلام مهمترین تجلی اقامه دین و حرکتی در مسیر تحقق هدف انبیای الهی برای جمع کردن انسانها حول محور حقیقت و ولایت است.
به گزارش خبرنگار سرویس فرهنگی اجتماعی خبرگزاری رسا، حجتالاسلام والمسلمین سیدمحمدحسین هاشمیان، عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم علیهالسلام، در نشست «اربعین؛ فناوری اجتماعی تحقق خونخواهی (هیأت، اربعین، مقاومت، خونخواهی)» که با حضور اساتید حوزه و دانشگاه در پژوهشکده باقرالعلوم علیهالسلام برگزار شد، به تحلیل آیهشناختی اربعین مبتنی بر آیات سیزدهم تا پانزدهم سوره مبارکه شوری پرداخت.
وی با اشاره به آیه سیزدهم سوره مبارکه شوری اظهار داشت: تنها آیهای که در قرآن کریم نام پیامبران اولوالعزم را در کنار یکدیگر آورده و رسالت مشترک آنان را بیان کرده، این آیه است که میفرماید: «شَرَعَ لَکُمْ مِنَ الدِّینِ مَا وَصَّى ٰ بِهِ نُوحًا وَالَّذِی أَوْحَیْنَا إِلَیْکَ وَمَا وَصَّیْنَا بِهِ إِبْرَاهِیمَ وَمُوسَى ٰ وَعِیسَى ٰ أَنْ أَقِیمُوا الدِّینَ وَلَا تَفَرَّقُوا فِیهِ».
عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم علیهالسلام افزود: این آیه نشان میدهد که حقیقت دین در طول تاریخ واحد بوده و رسالت انبیای اولوالعزم، اقامه دین و جلوگیری از تفرقه در آن بوده است. در تفسیر برهان، حقیقت دین همان حقایقی دانسته شده که معارف آن نزد اهلبیت علیهمالسلام قرار دارد و علامه طباطبایی در تفسیر المیزان نیز بر این نکته تأکید میکند که حقیقت دین واحد است و اختلافات ایجادشده، ناشی از عملکرد انسانها در برابر این حقیقت است.
وی ادامه داد: قرآن کریم در آیه چهاردهم سوره شوری، ریشه اختلاف امتها را پس از آمدن علم و آگاهی بیان میکند: «وَمَا تَفَرَّقُوا إِلَّا مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَهُمُ الْعِلْمُ بَغْیًا بَیْنَهُمْ». علامه طباطبایی «بغی» را به معنای ظلم و حسد میداند؛ یعنی گروهی پس از شناخت حقیقت، به دلیل هواهای نفسانی و انگیزههای انحرافی از مسیر دین جدا شدند.
حجتالاسلام والمسلمین هاشمیان خاطرنشان کرد: در کنار این جریان، گروه دیگری نیز شکل گرفتند که وارثان کتاب بودند، اما در شک و حیرت باقی ماندند؛ قرآن درباره آنان میفرماید: «وَإِنَّ الَّذِینَ أُورِثُوا الْکِتَابَ مِنْ بَعْدِهِمْ لَفِی شَکٍّ مِنْهُ مُرِیبٍ». بنابراین در طول تاریخ، دو جریان در برابر حقیقت قرار گرفتند؛ یک جریان که از روی بغی و حسد با حقیقت مقابله کرد و جریان دیگر که گرفتار شک و حیرت شد.
وی با بیان اینکه ادامه آیات سوره شوری، راه پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوآله را دعوت، استقامت و عدالت معرفی میکند، گفت: خداوند به پیامبر میفرماید: «فَلِذَلِکَ فَادْعُ وَاسْتَقِمْ کَمَا أُمِرْتَ وَلَا تَتَّبِعْ أَهْوَاءَهُمْ...»؛ یعنی مسیر حق، مسیر دعوت و استقامت است و پیامبر مأمور است در برابر هواهای نفسانی و انحرافات ایستادگی کند.
اربعین؛ امتداد رسالت انبیاء در اقامه دین
عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم علیهالسلام با تأکید بر اینکه اربعین حسینی امتداد همان رسالت انبیاء است، تصریح کرد: اربعین سیدالشهدا علیهالسلام مهمترین تجلی اقامه دین است؛ زیرا پیامبران برای اقامه دین و حذف تفرقه مبعوث شدند و زیارت اربعین نیز همین مسیر را دنبال میکند.
وی ولایت را رکن اصلی حرکت اربعین دانست و اظهار داشت: اربعین حسینی در برابر دو انحراف تاریخی ایستاده است؛ نخست انحرافی که ریشه در بغی، ظلم و مقابله آگاهانه با حقیقت دارد و دوم انحرافی که بر پایه شک و حیرت شکل گرفته است. اربعین برای هر دو جریان ظرفیت هدایت و مقابله دارد.
حجتالاسلام والمسلمین هاشمیان با اشاره به ظرفیت اجتماعی اربعین گفت: «حب الحسین یجمعنا» فقط یک شعار نیست، بلکه نشاندهنده ظرفیت اربعین برای جمع کردن انسانها حول حقیقت است. این اجتماع عظیم میتواند در برابر جریان باطل انسجام ایجاد کند و زمینه دعوت و استقامت در مسیر حق را فراهم آورد.
وی افزود: زیارت اربعین بیان میکند که امام حسین علیهالسلام «وارث انبیاء» است و مواریث انبیای الهی به ایشان رسیده است. حقیقت این است که حضرت اباعبدالله علیهالسلام وارث انبیاء است و مأموریت او در امتداد مبارزه پیامبران با ظلم و انحراف قرار دارد.
اربعین؛ راهی برای عبور از حیرت انسان مدرن
عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم علیهالسلام با اشاره به جریان دوم انحرافی یعنی انسانهای گرفتار شک و حیرت، اظهار داشت: در جهان معاصر، این حیرت به واسطه ساختارهای رسانهای و بازنماییهای مصنوعی از حقیقت افزایش یافته است؛ بهگونهای که برخی جریانها تلاش میکنند حقیقت را انکار کرده و انسان را در میان روایتهای ساختهشده گرفتار کنند.
وی ادامه داد: در دوران معاصر دو نوع تقلیل حقیقت اتفاق افتاده است؛ نخست فروکاستن حقیقت به واقعیت صرفاً فیزیکی و مادی و دوم تنزل حقیقت به واقعیتهای مجازی و رسانهای که گاهی هیچ منشأ حقیقی ندارند.
حجتالاسلام و المسلمین هاشمیان خاطرنشان کرد: در چنین فضایی، خداوند متعال افقی به سوی حقیقت عالم برای هر انسان جویای حقیقت میگشاید و ظرفیت اربعین در چنین هدایتی معنا پیدا میکند. وقتی گفته میشود امام حسین علیهالسلام انسان را از حیرت و ضلالت نجات میدهد، منظور همین نوع هدایت است؛ هدایتی که انسان را از سرگردانی در روایتهای جعلی به سوی حقیقت رهنمون میشود.
وی در پایان تأکید کرد: ظرفیت تمدنی اربعین برآمده از منطق قرآن و رسالت انبیاء است و یک شعار صرف نیست. اربعین میتواند انسانها را در مسیر اقامه دین و تحقق جامعه مبتنی بر حقیقت و ولایت گرد آورد؛ البته ظهور کامل دین و تحقق تمامیت آن با ظهور حضرت ولیعصر عجلاللهتعالیفرجهالشریف محقق خواهد شد؛ همانگونه که قرآن میفرماید: «وَلَوْ کَرِهَ الْکَافِرُونَ».