عصر قم - قم- کارشناس مذهبی با تأکید بر نقش رسانهها در روایت واقعیتهای جامعه گفت: خبرنگاران باید در کنار نقد و مطالبهگری، پیشرفتها، توانمندیها و دستاوردهای کشور را نیز بهدرستی روایت کنند.
به گزارش خبرنگار مهر، حجت الاسلام والمسلمین محمدمهدی ماندگاری شامگاه یکشنبه در مراسم بزرگداشت روز خبرنگار با اشاره به جایگاه خبررسانی در آموزههای دینی اظهار کرد: واژه نبی در اصل به معنای خبررسان است و پیامبران الهی نیز مأموریت خبررسانی و رساندن پیام خداوند به مردم را بر عهده داشتند، بنابراین خبرنگاری در نگاه دینی میتواند امتداد همان رسالت خبررسانی باشد.
وی افزود: قرآن کریم اخبار و خبررسانی را از منظرهای مختلف مورد توجه قرار داده و میتوان بر اساس آیات الهی سه دسته خبر را از یکدیگر تفکیک کرد که نخستین دسته اخباری هستند که از ابتدا بر دروغ بنا شدهاند و هدف آنها فریب مخاطب است و در نهایت نیز انسان را به بیتفاوتی و بیتکلیفی میرسانند.
ماندگاری با اشاره به آیات ابتدایی سوره منافقون بیان کرد: خداوند حتی در توصیف منافقان به پیامبر اکرم(ص) هشدار میدهد که سخنان آنان را نباید صرفاً به دلیل ظاهر درستشان پذیرفت، زیرا ممکن است سخنی بر زبان آورده شود که ظاهر آن حق باشد اما گوینده در بیان آن صادق نباشد.
این کارشناس مذهبی ادامه داد: اگر خبرنگار نیز آگاهانه خبر دروغ را دریافت و منتشر کند، دیگر نمیتوان این اقدام را صرفاً یک خطای رسانهای دانست، بلکه باید نسبت به پیامدهای اخلاقی و اجتماعی آن حساس بود زیرا خبر دروغ میتواند همان هدفی را دنبال کند که جریانهای فریبکار برای منحرف کردن افکار عمومی دنبال میکنند.
خبر دروغ، مخاطب را فریب میدهد
وی در ادامه با استناد به آیه ۲۲ سوره ابراهیم گفت: شیطان در روز قیامت تصریح میکند که وعدهای که به انسانها داده بود خلاف واقع بوده و تنها آنها را دعوت کرده است و این خود انسانها بودند که دعوت او را پذیرفتند، بنابراین دشمن نیز الزاماً انسان را مجبور نمیکند بلکه تلاش میکند با ایجاد وسوسه و فریب، او را به انتخابی نادرست سوق دهد.
ماندگاری با تأکید بر مسئولیت خبرنگاران در برابر انتشار اخبار نادرست افزود: هیچ دشمنی نمیتواند خبرنگار را مجبور کند که یک خبر دروغ را منتشر کند و اگر فردی برای دیده شدن، مطرح شدن یا جلب توجه مخاطبان به انتشار خبری نادرست روی بیاورد، در حقیقت خودش در این مسیر تصمیم گرفته است.
وی در بخش دیگری از سخنان خود به دسته دوم اخبار اشاره کرد و گفت: دسته دیگری از اخبار، اخباری هستند که آغاز آنها با تردید همراه است، در میانه راه مخاطب را سرگردان میکنند و در نهایت نیز او را به فرار از مسئولیت وامیدارند.
این کارشناس مذهبی با اشاره به آیه ۱۲ سوره حجرات درباره پرهیز از گمانهای بیاساس اظهار کرد: خبرنگار نباید هر آنچه را که از مردم میشنود، بدون بررسی و اطمینان از صحت آن منتشر کند زیرا بسیاری از اخبار شفاهی در ابتدا تنها یک گمان یا برداشت شخصی هستند و اگر بدون تحقیق در رسانه بازتاب پیدا کنند، میتوانند جامعه را دچار سردرگمی کنند.
وی ادامه داد: اگر خبرنگار بخواهد مسیر حرفهای خود را صرفاً بر اساس حرف مردم تنظیم کند، دائماً میان روایتهای مختلف سرگردان خواهد شد، زیرا در هر موضوع ممکن است چندین برداشت متفاوت وجود داشته باشد و هیچگاه نمیتوان رضایت همه افراد را با یک تصمیم تأمین کرد.
خبرنگار باید منبع خبر را بررسی کند
ماندگاری تأکید کرد: خبرنگار پیش از انتشار هر خبر باید ببیند منبع آن کجاست و آیا اطلاعاتی که دریافت کرده از یک منبع قابل اعتماد و قابل بررسی به دست آمده است یا خیر و در صورت مواجهه با اخبار مشکوک، تحقیق و راستیآزمایی را در اولویت قرار دهد.
وی با بیان اینکه برخی اخبار تنها موجب سرگردانی جامعه میشوند، گفت: رسانه نباید به ابزاری برای بازنشر شایعات و گمانهزنیها تبدیل شود و خبرنگار باید میان خبر، تحلیل، شایعه و ادعای اثباتنشده تفاوت قائل شود.
این کارشناس مذهبی در ادامه به دسته سوم اخبار از منظر قرآن اشاره کرد و افزود: دسته سوم، اخباری هستند که سرچشمه آنها خداوند و پیامبر الهی است و در نهایت به هدایت و دفاع الهی از مؤمنان منتهی میشوند.
ماندگاری با اشاره به آیاتی از قرآن کریم بیان کرد: خبر الهی، خبری است که انسان را به هدایت، حرکت و مسئولیتپذیری دعوت میکند و جامعهای که در مسیر حق حرکت کند، بر اساس وعده خداوند از هدایت و نصرت الهی برخوردار خواهد شد.
وی ادامه داد: خبرنگار باید این بخش از رسالت خود را نیز مورد توجه قرار دهد و در کنار انعکاس مشکلات و رویدادها، اخبار امیدآفرین، پیشرفتها و ظرفیتهایی را که میتواند موجب تقویت روحیه جامعه شود، به درستی روایت کند.
اخبار امیدبخش را روایت کنید
ماندگاری با اشاره به آیه هفتم سوره محمد(ص) گفت: یکی از پیامهای مهم قرآن این است که هرکس در مسیر یاری دین خدا حرکت کند، از یاری الهی برخوردار خواهد شد و این وعده میتواند یکی از موضوعات مهمی باشد که رسانهها در روایت تجربههای تاریخی و اجتماعی مردم به آن توجه کنند.
وی افزود: در تاریخ انقلاب اسلامی نیز افرادی بودند که در مقاطعی برای دفاع از ارزشهای دینی و انقلاب وارد میدان شدند و نمونههایی مانند طیب حاجرضایی، شاهرخ ضرغام و مجید سوزوکی نشان میدهد که انسان میتواند با یک انتخاب درست در مقطعی حساس، مسیر زندگی خود را تغییر دهد.
این کارشناس مذهبی با اشاره به آیه سوم سوره مائده اظهار کرد: خداوند وعده داده است که جریان کفر و دشمنان در برابر جامعه مؤمن و مقاوم با ناامیدی مواجه خواهند شد و تجربه چهار دهه گذشته جمهوری اسلامی نیز از نگاه وی نمونهای از ایستادگی در برابر فشارهای دشمنان است.
ماندگاری گفت: ملت ایران در طول دهههای گذشته در کنار ولایت ایستاده و بر اساس همین نگاه، شاهد عقبنشینی و شکست جریانهایی مانند رژیم پهلوی، صدام، داعش و گروههای منافق بوده است.
پیشرفتهای کشور را به درستی روایت کنید
وی با اشاره به آیه ۸۳ سوره قصص افزود: خداوند وعده داده است که حق بر باطل پیروز خواهد شد و امروز نیز بسیاری از مردم جهان افول قدرتهایی را مشاهده میکنند که در سالهای گذشته خود را قدرت مطلق جهان معرفی میکردند.
ماندگاری همچنین با استناد به آیه پایانی سوره عنکبوت گفت: خداوند وعده داده است کسانی که در راه او مجاهدت کنند، هدایت خواهند شد و جامعهای که در مسیر حق تلاش کند، زمینههای گشایش و پیشرفت را به دست خواهد آورد.
این کارشناس مذهبی در ادامه به موضوع پیشرفتهای علمی و صنعتی کشور اشاره کرد و اظهار کرد: در حوزه فناوری هستهای، ایران در مقاطعی با محدودیتهایی برای دستیابی به غنیسازی مواجه شد، اما با تکیه بر توان داخلی از سطوح پایینتر غنیسازی عبور کرد و به ظرفیتهای بالاتری دست یافت.
وی با اشاره به برخی توانمندیهای صنعتی کشور افزود: در جریان حملات اخیر نیز نمونههایی از بازسازی و بازگشت سریع برخی مجموعههای صنعتی به چرخه فعالیت مشاهده شد و این موضوع نشان میدهد که ظرفیتهای داخلی کشور در شرایط دشوار نیز میتواند فعال بماند.
ماندگاری با اشاره به آیه ۶۰ سوره انفال گفت: خداوند در این آیه بر ضرورت آمادگی و تقویت توانمندیها تأکید میکند و جامعه اسلامی باید برای افزایش قدرت و توان دفاعی خود تلاش کند تا دشمنان از تعرض و تجاوز مأیوس شوند.
رسالت خبرنگار، انتشار خبر صادق است
وی با اشاره به تجربه جنگ تحمیلی و درگیریهای سالهای اخیر اظهار کرد: در جنگ تحمیلی هشتساله فاصله میان نخستین حمله عراق به ایران در ۳۱ شهریور ۱۳۵۹ و نخستین ضربه کاری ایران در پنجم مهر ۱۳۶۰ حدود یک سال بود اما در درگیریهای سال گذشته این فاصله به حدود ۱۴ ساعت رسید و در درگیری اخیر نیز با وجود هدف قرار گرفتن برخی فرماندهان، پاسخ ایران در فاصلهای بسیار کوتاه انجام شد.
این کارشناس مذهبی ادامه داد: این تغییر نشاندهنده افزایش توان و آمادگی کشور است و خبرنگاران باید چنین واقعیتهایی را برای مردم روایت کنند تا جامعه در جریان ظرفیتهای واقعی کشور قرار گیرد.
ماندگاری تأکید کرد: رسالت خبرنگار این است که اخبار صادق را منتشر کند و در کنار بیان واقعیتها، وعدههای الهی و نمونههای عینی پیشرفت، مقاومت و ایستادگی مردم را نیز برای جامعه روایت کند.
وی در پایان خاطرنشان کرد: مردم ایران میخواهند واقعیتهای تجربهشده خود را برای جهان بازگو کنند و خبرنگاران در این مسیر مسئولیت سنگینی بر عهده دارند زیرا رسانه میتواند در برابر روایتهای دروغ و فریبنده، حقیقت را به جامعه منتقل کند.
این کارشناس مذهبی همچنین در پایان مراسم برای خبرنگاران و خانوادههای آنان آرزوی توفیق کرد و از خداوند خواست همه فعالان رسانهای را در انجام رسالت خود موفق بدارد و زمینه ازدواج و تشکیل خانواده برای جوانان فراهم شود.