عصر قم - نشست ششصد وپنجم بنیاد قمپژوهی با موضوع هماندیشی تدوین برنامه راهبردی توسعه گردشگری قم با حضور دکتر محمد زاهدی، مجری طرح برنامه توسعه گردشگری استان قم، و جمعی از مدیران، استادان دانشگاه، فعالان گردشگری و صاحبنظران در دانشگاه طلوعمهر برگزار شد.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ در این نشست، مهمترین چالشهای پیش روی گردشگری قم از جمله تعدد متولیان، ضعف هماهنگی میان دستگاههای اجرایی، مشکلات زیرساختی، موانع سرمایهگذاری، شرایط اقتصادی، بحران ریزگردها و ضعف آموزش مورد بررسی قرار گرفت. حاضران همچنین بر ضرورت استفاده از ظرفیتهای تاریخی، مذهبی، طبیعی، دانشگاهی و اقتصادی استان تأکید کردند.
دکتر زاهدی با تشریح روند تدوین برنامه توسعه گردشگری قم بیان داشت: مطالعات این طرح از سال گذشته آغاز شده و تیم مطالعاتی طی ماههای اخیر با گروههای مختلف ذینفع، از مسئولان دولتی و فعالان بخش خصوصی تا سازمانهای مردمنهاد، گفتوگو کرده است. به گفته وی، تاکنون حدود ۲۴ تا ۲۵ جلسه با گروههای مختلف برگزار شده است.
وی با تأکید بر اینکه برنامه توسعه گردشگری نباید صرفاً به یک سند مفصل و غیرقابل اجرا تبدیل شود، اظهار داشت: که برنامه باید متناسب با شرایط واقعی و ظرفیت اجرایی دستگاهها تدوین شود. او همچنین سرمایهگذاری در گردشگری را به دلیل شرایط اقتصادی و شکنندگی تقاضا، همراه با ریسک دانست و بر ضرورت ایجاد مشوقها و کاهش موانع سرمایهگذاری تأکید کرد.
یکی از محورهای اصلی سخنان زاهدی، توجه به بازار داخلی و جامعه محلی بود. وی در این رابطه ابراز داشت: تقاضای گردشگری را میتوان در چهار گروه گردشگران بینالمللی، گردشگران داخلی، ساکنان مناطق پیرامونی و جامعه محلی بررسی کرد.
وی تأکید کرد: حتی در صورت نبود گردشگر ورودی، مردم قم و مناطق پیرامونی همچنان مصرفکننده خدمات گردشگری و فراغتی هستند و توسعه گردشگری میتواند از طریق بهبود سیمای شهری، حملونقل و خدمات فراغتی، مستقیماً به کیفیت زندگی شهروندان کمک کند.
زاهدی همچنین هشدار داد: موفقیت گردشگری نباید صرفاً با تعداد گردشگران سنجیده شود. میزان هزینهکرد گردشگران، اشتغال، توزیع درآمد، سرمایهگذاری، آثار اجتماعی و زیستمحیطی و پایداری مقصد از جمله شاخصهایی است که باید در ارزیابی توسعه گردشگری مورد توجه قرار گیرد.
ضرورت انتخاب بازار هدف و مدیریت ظرفیت مقصد
در ادامه این نشست، بر اهمیت انتخاب بازار هدف تأکید شد: بازارهای مختلف گردشگری، از کشورهای منطقه تا سایر بازارهای بینالمللی، ویژگیهای متفاوتی دارند و برنامه توسعه باید مشخص کند هر بازار چه میزان ارزش اقتصادی برای مقصد ایجاد میکند.
وی همچنین افزایش تعداد گردشگران را همیشه مطلوب ندانست و گفت: اگر ظرفیت مقصد اجازه ندهد، افزایش ورودی میتواند به ازدحام، افت کیفیت خدمات و آسیب به جاذبهها منجر شود. از این رو، مدیریت تقاضا، توزیع زمانی سفر و استفاده از ابزارهایی مانند قیمتگذاری باید در برنامهریزی گردشگری مورد توجه قرار گیرد.
یکی دیگر از محورهای مورد تأکید در نشست، ضرورت برخورداری مردم محلی از منافع اقتصادی گردشگری بود. زاهدی در این رابطه تصریح کرد: صرف ورود گردشگر و هزینهکرد او نمیتواند معیار موفقیت باشد و اگر منافع گردشگری به جامعه محلی نرسد، انگیزهای برای حمایت مردم از توسعه گردشگری شکل نخواهد گرفت.
وی همچنین آموزش را یکی از ارکان توسعه گردشگری دانست و پیشنهاد کرد: آموزش عمومی گردشگری از سنین پایین آغاز شود و ظرفیت مدارس و دانشگاهها برای تقویت فرهنگ میزبانی و آشنایی با گردشگری مورد استفاده قرار گیرد.
در بخش دیگری از نشست، تعدادی از کارشناسان و فعالان گردشگری، نبود هماهنگی میان دستگاههای مختلف را از موانع اصلی توسعه گردشگری قم دانستند. از دید برخی حاضران، عملکرد جزیرهای نهادهایی مانند شهرداری، میراث فرهنگی و اوقاف موجب اتلاف ظرفیتها و کاهش اثربخشی اقدامات شده است.
برخی دیگر نیز ضعف جایگاه ساختاری مدیریت گردشگری را مطرح کردند و خواستار ورود مستقیم مدیریت عالی استان برای ایجاد هماهنگی میان دستگاههای مختلف شدند. در همین زمینه، پیشنهاد شد برنامه نهایی تحت حمایت استانداری قرار گیرد تا از ضمانت اجرایی کافی برخوردار باشد.
در این نشست، علاوه بر نقدها، ظرفیتهای متنوع قم نیز مورد توجه قرار گرفت؛ از زیارت و میراث تاریخی گرفته تا اکوتوریسم، مناطق طبیعی، آثار باستانی، صنایع دستی، تولیدات بومی و ظرفیتهای دانشگاهی.
همچنین پیشنهاد شد از ظرفیت دانشگاهها و دانشجویان غیربومی، بهویژه دانشجویان کشورهای همسایه، برای معرفی ظرفیتهای گردشگری قم استفاده شود. نماینده دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران نیز بر ظرفیت دانشجویان عراقی و نقش آنان به عنوان سفیران معرفی گردشگری قم تأکید کرد.
برنامهای با رویکرد مشارکتمحور
در جمعبندی نشست، ابوالفضل قیامی، مدیر جلسه، سه محور را به عنوان مسائل راهبردی گردشگری قم مطرح کرد: تعیین هویت و چشمانداز گردشگری استان، نگاه به گردشگری به عنوان یک صنعت و فعالیت اقتصادی و ایجاد مدیریت واحد و فرادستی برای پایان دادن به موازیکاری دستگاهها.
دکتر زاهدی نیز در پایان تأکید کرد: برنامه در حال تدوین، حاصل تصمیمگیری پشت درهای بسته نخواهد بود و دیدگاههای ذینفعان در شکلگیری آن نقش خواهد داشت. وی گفت مشارکت مستقیم فعالان و جامعه محلی میتواند آنان را به مطالبهگران اجرای برنامه در آینده تبدیل کند.
به گفته زاهدی، مسیر نهایی این سند، طرح در کارگروه گردشگری استان و تصویب آن توسط استاندار است تا برنامه به یک ابلاغیه استانی با ضمانت اجرایی تبدیل شود.
وی همچنین از «مدیریت واحد مقصد» و «پنجره واحد» به عنوان راهکارهایی برای کاهش ناکارآمدیهای اداری یاد کرد.
برآیند این نشست نشان میدهد که فعالان و صاحبنظران گردشگری قم، توسعه این حوزه را منوط به عبور از رویکردهای جزیرهای، تقویت زیرساختها، آموزش نیروی انسانی، رفع موانع سرمایهگذاری، توجه به ظرفیتهای داخلی و محلی و مهمتر از همه، ایجاد یک سازوکار مدیریتی واحد و دارای ضمانت اجرا میدانند. هدف نهایی نیز آن است که برنامه توسعه گردشگری قم از یک سند اداری فراتر رفته و به نقشه راهی عملیاتی برای ایجاد مقصدی رقابتپذیر و پایدار تبدیل شود.
............
پایان پیام/