عصر قم - مدرسه راهبری حل مسئله بنیاد شیخ انصاری در قم، تلاش میکند طلبه را نه از مسیر فقه و اجتهاد، بلکه با مواجهه دقیقتر با مسائل واقعی جامعه، به مطالعه عمیقتر و پرسشهای اجتهادی جدیتر برساند..
به گزارش سرویس حوزه و روحانیت خبرگزاری رسا، مدرسه راهبری حل مسئله بنیاد شیخ انصاری در قم، تلاش میکند طلبه را نه از مسیر فقه و اجتهاد، بلکه با مواجهه دقیقتر با مسائل واقعی جامعه، به مطالعه عمیقتر و پرسشهای اجتهادی جدیتر برساند.
مدرسه راهبری حل مسئله بنیاد شیخ انصاری در شهر مقدس قم، از جمله مدارسی است که تلاش میکند تا میان مسیر علمی و اجتهادی طلبه و مسائل واقعی جامعه پیوند برقرار کند؛ پیوندی که در آن «مسئله» نه یک مسیر موازی با تحصیل حوزوی، بلکه زمینهای برای شکلگیری پرسشهای دقیقتر، مطالعه عمیقتر و تقویت هویت علمی طلبه است.
در گفتوگو با حجتالاسلام صادق صمدی، مسؤول مدرسه راهبری حل مسئله بنیاد شیخ انصاری، پیرامون رویکرد آموزشی این مدرسه، مفهوم «طلبه مسئلهمند»، نسبت حل مسئله با فقه و اجتهاد و ساختار پنجترمی دوره آموزشی و اساتید مدرسه، از وی سوال کردیم.
سلام علیکم؛ ضمن تشکر از وقتی که در اختیار ما قرار دادید، لطفا به عنوان سوال اول بفرمائید که این مدرسه چه رویکردی را دنبال میکند و اگر کسی بخواهد وارد فضای آموزشی مدرسه شود، از چه طریقی امکانپذیر است؟
علیکمالسلام؛ خواهش میکنم؛ در پاسخ به سوال شما باید عرض کنم که ما تلاش کردهایم در مدرسه راهبری، طلبه در کنار مسیر علمی و اجتهادی خود، نگاه دقیقتری نسبت به مسائل و نیازهای زمانه پیدا کند؛ در حقیقت مسئله برای ما، یک موضوع جدا از مسیر علمی طلبه نیست؛ بلکه میتواند به شکلگیری پرسشهای دقیقتر و عمیقتر شدن مطالعات او کمک کند.
به بیان دیگر، قرار نیست طلبه با یک مسیر جدید و جدا از مسیر طلبگی مواجه شود؛ بلکه میخواهیم همان مسیر علمی را با پرسشها و دغدغههای دقیقتری دنبال کند؛ بدین صورت که طلبه وقتی با یک مسئله مواجه میشود، درباره آن تأمل میکند و این مواجهه میتواند او را به مطالعه بیشتر، تحقیق و فهم عمیقتر مباحث علمی سوق دهد.
در تجربهای که از فعالیت مدرسه داشتهایم، یکی از اتفاقات مثبت، تأثیر مدرسه در هویتبخشی به کار علمی طلاب بوده است و همین امر موجب استقبال قابل توجه نخبگان و فعالان حوزوی از مدرسه شده است.
از نظر شما «طلبهی مسئلهمند» کیست و چه ویژگیهایی دارد؟
مسئلهمند بودن، یعنی طلبه نسبت به مسائل و نیازهای جامعه نگاه دقیقتری داشته باشد و بتواند مسئله را درست تشخیص دهد؛ یعنی میان یک مشکل ظاهری و مسئلهای که ریشه و ابعاد عمیقتری دارد، تفاوت بگذارد.
گاهی ما خیلی زود به دنبال پاسخ میرویم، در حالی که هنوز خود مسئله را درست نفهمیدهایم؛ ما در این مدرسه تلاش میکنیم تا طلبه بتواند مسئله را دقیقتر ببیند، آن را صورتبندی کند و ریشههایش را بشناسد؛ مهمتر اینکه این مواجهه میتواند پرسشهای جدیدی برای طلبه ایجاد کند و همین پرسشها او را به مطالعه و فهم عمیقتر مباحث علمی سوق دهد.
به نظر شما ورود به این مباحث و پرداختن به مسائل اجتماعی و حکمرانی، طلبه را از مسیر اصلی تحصیل، یعنی فقه و اجتهاد، دور نمیکند؟ بهعبارت دیگر، جایگاه فقه و اجتهاد در مدرسه راهبری چیست؟
اتفاقاً نگاه ما برعکس این است؛ اجتهاد مهمترین پایهی حل مسئله در مدرسه است؛ طلبه همچنان مسیر علمی خود را در حوزه دنبال میکند و مباحث مدرسه در کنار این مسیر، به او کمک میکند تا با پرسشهای دقیقتری به سراغ دانش حوزوی و تراث علمی برود؛ از نگاه ما، مواجهه با مسائل میتواند نیاز طلبه به فقه، اصول، موضوعشناسی و فهم دقیقتر تراث را بیشتر کند.
ممکن است یک پرسش، طلبه را به این سمت ببرد که یک بحث فقهی را عمیقتر دنبال کند یا با دقت بیشتری سراغ میراث علمی حوزه برود؛ بنابراین مسئله در مدرسه در عرض مسیر علمی طلبه قرار نمیگیرد؛ بلکه میتواند به همان مسیر علمی عمق بیشتری بدهد و طلبه را با پرسشهای دقیقتر به سمت مطالعه و اجتهاد سوق دهد.
برنامه مدرسه در چند ترم آموزشی دیده شده و دقیقا چه مسیری را طی میکند؟
برنامه آموزشی مدرسه، یک مسیر تدریجی و بههمپیوسته را دنبال میکند؛ مسیری که تلاش شده در هر مرحله، نگاه طلبه نسبت به علم، مسئله و نحوه مواجهه با آن دقیقتر شود.؛ به گونهای که در ترم اول، مباحثی مانند آشنایی با الگوی حل مسئله، موضوعشناسی، نظام جامع الاهیات انقلاب اسلامی، نقاط عطف تاریخی و نمونههایی از عملکرد زعمای شیعه مطرح میشود و در ترم دوم، تجربه تاریخی مواجهه عالمان شیعه با مسائل پررنگتر میشود؛ برای مثال مباحثی مانند نحوه عملکرد زعمای شیعه و رسائل مشروطه مورد بررسی قرار میگیرد.
ترم سوم بهطور کامل در قالب «مدرسه حقوق اساسی و حکمرانی تقنینی» دنبال میشود. در این مرحله، طلبه با فرآیندهای حقوق اساسی و تقنینی آشنا میشود و رقابت شبیهساز شورای نگهبان نیز بخشی از این دوره است؛ در ترم چهارم، مباحثی مانند مکاتب فقهی قم و نجف و روششناسی امام خمینی (ره) و شهید صدر در مواجهه با مسائل زمانه خود دنبال میشود و در ترم پنجم، بحث مقام تحقق جدیتر میشود؛ از جمله تزاحمات مقام تحقق، نحوه ورود فقها به سیاستگذاری و کارورزی است.
در مجموع، تلاش شده این پنج ترم یک مسیر منسجم را شکل دهد که در آن طلبه به تدریج با نگاه دقیقتر و عمیقتری نسبت به مسئله و مسیر علمی خود مواجه شود.
لطفا درخصوص اساتیدی که در طول ترمهای مختلف تحصیلی در مدرسه شما، تدریس خواهند داشت هم، اگر توضیحاتی هست، بفرمائید.
بله حتما؛ حجج اسلام آقایان: استاد قنبریان، استاد تاکی، استاد محمدی و استاد اسدپور از استادان اصلی مدرسه هستند که در مراحل مختلف آموزشی، در کنار طلاب حضور دارند؛ در بخش «مدرسه حقوق اساسی و حکمرانی تقنینی» و بهویژه بخش مرتبط با شورای نگهبان نیز، از اساتیدی مانند: دکتر بهادری جهرمی، دکتر فراهانی، استاد ابوالحسنی و دکتر برومند استفاده شده است.
اگر بخواهید از تجربه چند دورهای که مدرسه برگزار شده، چه چیزی در بازخورد و همراهی طلبهها برای شما قابل توجه بوده است؟
یکی از نکاتی که برای ما قابل توجه بوده، استقبال خوب طلاب فعال و نخبه حوزوی از مدرسه است؛ بهخصوص در مدارس تخصصی فقه و اصول، طلابی که مسیر علمی خود را جدی دنبال میکنند، نسبت به مدرسه راهبری، استقبال ویژهای داشتهاند و این برای ما اتفاق قابل توجهی بوده است؛ در طول این چند دوره، بازخوردهایی که از خود طلبهها دریافت کردهایم نیز، برای ما اهمیت زیادی داشته است.
یکی از نکاتی که در این بازخوردها پررنگ بوده، این است که طلاب گرامی احساس کردهاند حضور در مدرسه به آنها کمک کرده تا نسبت به کار علمی خود، نگاه روشنتری پیدا کنند و ارتباط میان مطالعات حوزوی و مسائل پیرامونشان را بهتر ببینند؛ در حقیقت برای ما، همین حس خوبی که در میان بسیاری از طلاب نسبت به مدرسه شکل گرفته، ارزشمند است؛ اینکه طلبه بعد از مدتی احساس کند حضورش در مدرسه به مسیر علمیاش کمک کرده و باعث شده پرسشهای دقیقتر و جدیتری را دنبال کند، خیلی خوشایند است.
با توجه به این استقبال، بهویژه درخواست برخی مدارس تخصصی فقه و اصول برای معرفی مدرسه به طلابشان، مهلت ثبتنام چهارمین دوره تا ۲۴ شهریور تمدید شده است تا فرصت بیشتری برای معرفی مدرسه و آشنایی طلاب علاقهمند با این دوره فراهم باشد.