عصر قم - دیپلمات سابق و استاد دانشگاه، با توصیف علامه حسن‌زاده آملی به‌عنوان شخصیتی جامع در علوم مختلف، از کمبود ترجمه آثار این عالم برجسته به زبان‌های اروپایی انتقاد کرد و گفت: ظرفیت علمی و معنوی علامه اقتضا می‌کند آثار وی در محافل علمی جهان بیشتر معرفی شود.
به گزارش خبرنگار سرویس سیاسی خبرگزاری رسا، همایون همتی، دیپلمات سابق و استاد دانشگاه، پیش از ظهر امروز در همایش گرامیداشت علامه حسن‌زاده آملی که در مجتمع عالی آموزشی امام خمینی برگزار شد، با اشاره به خاطرات خود از دیدار با این عالم برجسته، اظهار داشت: در جلسات متعددی با علامه حسن‌زاده آملی و شاگردان ایشان حضور داشتم و آنچه بیش از هر چیز در شخصیت ایشان برایم جلوه داشت، تواضع، ادب و لطافت روحی ایشان بود.
همتی با توصیف علامه حسن‌زاده آملی به‌عنوان شخصیتی جامع در علوم مختلف، تصریح کرد: علامه حسن‌زاده آملی حقیقتاً دایرهالمعارفی از علوم بود و شایسته نیست با چنین شخصیت‌هایی برخوردهای نادرست صورت گیرد یا جایگاه علمی و معنوی آنان نادیده گرفته شود.
وی با ابراز تأسف از کمبود ترجمه آثار علامه حسن‌زاده آملی به زبان‌های اروپایی، خاطرنشان کرد: هنگامی که به‌عنوان رایزن فرهنگی در آلمان فعالیت می‌کردم، افرادی درباره آثار ایشان سؤال می‌کردند و علاقه‌مند بودند برخی رساله‌های ایشان به زبان آلمانی ترجمه شود. با این حال، آثار علامه آن‌گونه که شایسته است به زبان‌های زنده اروپایی معرفی نشده‌اند.
استاد دانشگاه با بیان اینکه از طریق مطالعه آثار و مصاحبه‌های علامه حسن‌زاده آملی خود را شاگرد ایشان می‌داند، گفت: علامه از طریق آثار و سخنان خود بر من تأثیر گذاشتند و خود را موظف می‌دانم حق این آشنایی و بهره‌مندی را به‌درستی ادا کنم. البته احترام به بزرگان نباید به معنای توقف در گذشته باشد؛ باید ادب و حرمت علمی را حفظ کنیم و در عین حال، مسیر پیشرفت و تولید دانش را ادامه دهیم.
ظرفیت عرفان اسلامی برای حضور در محافل علمی آلمان
همتی در ادامه با اشاره به موضوع تأثیر عرفان اسلامی بر عرفان آلمانی، اظهار داشت: اندیشه‌های عرفانی اسلامی، به‌ویژه آثار ابن‌عربی و مولانا، ظرفیت گسترده‌ای برای مطالعه و پژوهش در محیط‌های علمی غرب دارند. مولانا در آلمان نیز مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته و حوزه مولوی‌پژوهی در این کشور فعال است.
وی با اشاره به تجربه فعالیت‌های فرهنگی خود در آلمان افزود: در دوره فعالیت فرهنگی در این کشور، زمینه معرفی و ترجمه برخی آثار دینی و اسلامی را فراهم کردم. در این مسیر، کتاب «جهاد اکبر» امام خمینی(ره) و آثاری از شهید مرتضی مطهری، از جمله مباحث مربوط به حجاب، مورد توجه قرار گرفتند. در مجموع، ۲۸ جلد کتاب در آلمان منتشر کردم که این فعالیت‌ها بخشی از تلاش برای معرفی اندیشه اسلامی به مخاطبان آلمانی بود.
همتی با اشاره به تفاوت میان عرفان اسلامی و برخی جریان‌های معنویت‌گرای معاصر در غرب، بیان کرد: در آلمان، جریان‌هایی همچون پوچ‌گرایی و برخی قرائت‌های افراطی از فمینیسم حضور دارند. در کنار این جریان‌ها، بعضی مکاتب معنوی جدید نیز با استقبال گروه‌هایی از مخاطبان روبه‌رو شده‌اند که در آثار و آموزش‌های آن‌ها از موضوعاتی همچون یوگا و تله‌پاتی سخن گفته می‌شود.
وی افزود: گاهی دوره‌هایی با عنوان معنویت برگزار می‌شود که شرکت‌کنندگان در آن‌ها به مناطق مختلف، از جمله نواحی کوهستانی آسیا، سفر می‌کنند و به خلوت‌گزینی و تمرین‌های خاص می‌پردازند. با این حال، نباید هر فعالیتی را که با عنوان عرفان و معنویت عرضه می‌شود، با عرفان اصیل و عمیق اسلامی یکسان دانست.
هشدار درباره گسترش فرقه‌ها و جریان‌های شبه‌عرفانی
وی با تأکید بر ضرورت افزایش آگاهی عمومی درباره جریان‌های شبه‌عرفانی، تصریح کرد: باید پیش از معرفی عرفان اسلامی، ذهن جوانان را از انحرافات و تصورات نادرست درباره عرفان پاک‌سازی کنیم و سپس آنان را با معارف اصیل عرفانی آشنا سازیم. این کار به آموزش صحیح، تبیین عقلانی و معرفی چهره‌های معتبر عرفان اسلامی نیاز دارد.
عقلانیت و معرفت؛ پشتوانه معرفی اندیشه اسلامی
همتی با تأکید بر نقش عقلانیت در نظام فکری جمهوری اسلامی، اظهار داشت: اساس نظام ما بر عقلانیت، معرفت و اسلام‌شناسی استوار است و یکی از ظرفیت‌های مهم اندیشه اسلامی، برخورداری از پشتوانه فلسفی و عرفانی عمیق است. این ظرفیت باید به‌درستی در محیط‌های علمی بین‌المللی معرفی شود.
وی با اشاره به گفت‌وگوی خود با یکی از استادان برجسته دانشگاه مونیخ خاطرنشان کرد: یکی از استادان این دانشگاه به من گفت که در حال ترجمه کتاب «فصوص‌الحکم» به زبان آلمانی است. این موضوع نشان می‌دهد که در محیط‌های دانشگاهی آلمان نیز زمینه‌هایی برای آشنایی بیشتر با میراث عرفانی اسلامی وجود دارد و باید از این فرصت‌ها برای گسترش پژوهش و ترجمه بهره گرفت.
ضرورت بازخوانی میراث عرفانی و معرفی چهره‌های اصیل
همتی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به خاطراتی از آیت‌الله خوشوقت، به مواضع صریح ایشان در حمایت از رهبر شهید انقلاب پرداخت و گفت: آیت‌الله خوشوقت از رهبر شهید دفاع می‌کرد و بر ضرورت اطاعت از رهبری تأکید داشت.
وی همچنین خاطره‌ای از گفت‌وگوی خود با آیت‌الله خوشوقت درباره جایگاه فلسفی حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در مقایسه با امام خمینی(ره) نقل کرد و گفت: به آن مرحوم گفتم به هر حال حضرت آیت الله خامنه‌ای دانش فلسفی امام را ندارد که آیت الله خوشوقت در پاسخ گفت اخلاص این مرد آنقدر زیاد است که خداوند کمبودها را جبران کرده و به ایشان عطا کرده است.
وی در پایان با تأکید بر ضرورت گسترش فعالیت‌های علمی و فرهنگی در حوزه عرفان اسلامی، خاطرنشان کرد: معرفی دقیق میراث عرفانی اندیشمندانی همچون علامه حسن‌زاده آملی، ابن‌عربی و مولانا به مخاطبان جهانی، در کنار آگاه‌سازی جوانان درباره جریان‌های شبه‌عرفانی، می‌تواند زمینه شناخت عمیق‌تر معارف اسلامی را فراهم کند. برای تحقق این هدف، باید ترجمه آثار معتبر، پژوهش دانشگاهی و فعالیت‌های فرهنگی هدفمند را با جدیت دنبال کرد.