عصر قم - پژوهشی تازه با عنوان «مدل مطلوب ارتباطات میانفرهنگی در موقعیت تعارض میانفرهنگی (تحلیل مضمون داستان قرآنی حضرت سلیمان(ع) و ملکه سبأ)» به بررسی یکی از نمونههای برجسته ارتباطات میانفرهنگی در قرآن کریم پرداخته است.
به گزارش خبرنگار سرویس فرهنگی و اجتماعی خبرگزاری رسا، پژوهشی تازه با عنوان «مدل مطلوب ارتباطات میانفرهنگی در موقعیت تعارض میانفرهنگی (تحلیل مضمون داستان قرآنی حضرت سلیمان(ع) و ملکه سبأ)» به بررسی یکی از نمونههای برجسته ارتباطات میانفرهنگی در قرآن کریم پرداخته است.
این مقاله که به قلم کریم خانمحمدی، استاد فرهنگ و ارتباطات دانشگاه باقرالعلوم(ع)، و محمد رضابیگی علمآبادی، دانشآموخته دکتری فرهنگ و ارتباطات این دانشگاه، منتشر شده، تلاش دارد از دل آیات ۲۰ تا ۴۳ سوره نمل، الگویی برای مدیریت تعارض در ارتباطات میانفرهنگی ارائه دهد.
بر اساس این پژوهش کیفی که با روش تحلیل مضمون انجام شده، داستان حضرت سلیمان(ع) و ملکه سبأ نمونهای شاخص از مدیریت تعارض میانفرهنگی و تعامل هوشمندانه میان دو فرهنگ متفاوت است. پژوهشگران برای استخراج دادهها از تفاسیر قرآنی نیز بهره گرفتهاند و تحلیل خود را بر پایه یک رویکرد ششمرحلهای و با استفاده از شبکه مضامین پیش بردهاند.
یافتههای این تحقیق نشان میدهد که این داستان قرآنی، الگویی جامع از صلاحیت ارتباطات میانفرهنگی (ICC) در شرایط تعارض را ارائه میکند. این الگو در سه محور اصلی قابل دستهبندی است: مدیریت تعارض میانفرهنگی، راهبردهای ارتباطی میانفرهنگی و فرایند تحول فرهنگی.
در بخش مدیریت تعارض، پژوهش به شناسایی منشأ اختلافات در حوزههای حکمرانی، اعتقاد و قدرت اشاره کرده و بر اهمیت گفتوگوی سازنده، دیپلماسی هوشمندانه و پرهیز از خشونت تأکید دارد.
در محور راهبردهای ارتباطی نیز مؤلفههایی همچون رصد هوشمندانه، ارتباطات رسمی دیپلماتیک، دیپلماسی قهری، و دیپلماسی علمی و فناوری بهعنوان نشانههای انعطافپذیری، حساسیت میانفرهنگی، قدرت چانهزنی و برقراری روابط دوجانبه معرفی شدهاند؛ مؤلفههایی که با سازههای اصلی ارتباطات میانفرهنگی همراستا هستند.
همچنین در بخش فرایند تحول فرهنگی، پژوهشگران از مراحلی مانند مواجهه با موقعیت جدید، مشورت و تأمل، ارزیابی موقعیت، و تحول نگرش سخن گفتهاند که بهزعم آنان، بازتاب ابعاد شناختی، عاطفی و رفتاری ارتباطات میانفرهنگی است.
نتیجه اصلی این پژوهش، ارائه مدلی یکپارچه برای ارتباطات میانفرهنگی در موقعیت تعارض است؛ مدلی که بر ترکیب قدرت نرم و سخت همراه با درک عمیق از پیشینه فرهنگی طرف مقابل تأکید دارد.
چکیده:
در دنیای کنونی، ارتباطات میانفرهنگی نقشی اساسی در تعاملات بینالمللی ایفا میکند، اما گاهی تفاوتهای میانفرهنگی زمینهساز تعارض میگردند که مدیریت مؤثر آنها ضروری است. داستان قرآنی حضرت سلیمان (ع) و ملکه سبأ نمونهای شاخص از مدیریت تعارض میانفرهنگی در ارتباطات میانفرهنگی است. این پژوهش با هدف ارائه الگویی از ارتباطات میانفرهنگی در موقعیت تعارض به تحلیل مضمون این داستان قرآنی پرداخته تا مدلی مطلوب برای این نوع از ارتباطات معاصر ارائه دهد. روش تحقیق کیفی و مبتنی بر تحلیل مضمون آیات 20 تا 43 سوره نمل قرآن کریم و تفاسیر مرتبط است. برای استخراج و کدگذاری مضامین و اطمینان از دقت، از روش ششمرحلهای تحلیل مضمون استفاده شده و ابزار تحلیل شبکه مضمون بوده است. یافتهها نشان میدهند که این داستان الگویی جامع از صلاحیت ارتباطات میانفرهنگی (ICC) در موقعیت تعارض میانفرهنگی را ارائه میدهد. این الگو در سه محور اصلی شامل «مدیریت تعارض میانفرهنگی» (شناسایی دقیق منشأ تعارضات در نظام حکمرانی، اعتقاد و قدرت و اهمیت گفتگوی سازنده و دیپلماسی هوشمندانه با پرهیز هوشمندانه از خشونت)، «راهبردهای ارتباطی میانفرهنگی» (رصد هوشمندانه، ارتباطات رسمی دیپلماتیک، دیپلماسی قهری و دیپلماسی علمی و فناوری) که نشاندهنده انعطاف، گشودگی، ثبات، حساسیت میانفرهنگی، قدرت چانهزنی و روابط دوجانبه هستند و با سازههای اصلی ICC منطبقاند و «فرایند تحول فرهنگی» شامل مراحل (مواجهه با موقعیت جدید، مشورت و تأمل، ارزیابی موقعیت و مواجهه و تحول نگرش) که تجسم ابعاد سهگانه شناختی، عاطفی و رفتاری ICC است، سازماندهی شده است. نتیجه اصلی پژوهش ارائه مدل یکپارچه ارتباطات میانفرهنگی در موقعیت تعارض میانفرهنگی است که مستلزم ترکیب قدرت نرم و سخت همراه با درک عمیق از پیشینه فرهنگی طرف مقابل است.
علاقهمندان جهت مطالعه کامل این اثر میتوانند کلیک کنند.