عصر قم - عضو شورای علمی گروه فرهنگ پژوهی پژوهشگاه و رئیس اندیشگاه بیانیه گام دوم انقلاب، به ایراد سخنرانی و ارائه فهرست اجمالی در موضوع «دلالتهای دینشناختی بیانیه گام دوم انقلاب» پرداخت.
به گزارش گروه سیره امامین انقلاب خبرگزاری رسا، چهارمین نشست هم اندیشی علمی با موضوع “میراث کلامی رهبر شهید(ره)” توسط گروه کلام اسلامی الهیات جدید پژوهشگاه به صورت حضوری و برخط برگزار شد.
در این نشست، حجتالاسلام والمسلمین علی ذوعلم ، عضو شورای علمی گروه فرهنگ پژوهی پژوهشگاه و رئیس اندیشگاه بیانیه گام دوم انقلاب، به ایراد سخنرانی و ارائه فهرست اجمالی در موضوع «دلالتهای دینشناختی بیانیه گام دوم انقلاب» پرداخت.
حجتالاسلام ذوعلم در ابتدای سخنان خود با اشاره به جایگاه ممتاز بیانیه گام دوم در میراث اندیشهای رهبر شهید، حضرت آیتالله العظمی خامنهای (رضوان الله تعالی علیه)، اظهار داشت: این بیانیه که در سال ۱۳۹۷ و به مناسبت چهلمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی صادر شد، صرفاً یک بیانیه سیاسی یا حکومتی نیست، بلکه متنی فکری، اندیشهای و معرفتی محسوب میشود که میتواند بهعنوان میزان و ملاکی برای سنجش انقلاب اسلامی و نیز قطبنمایی برای حرکت در مسیر اصلاح نظام حکمرانی مورد استفاده قرار گیرد.
وی با تأکید بر ضرورت توجه به دینشناسی انقلاب اسلامی، خاطرنشان کرد: مسئله دینشناسی و نحوه نگاه جامعه و بهویژه نخبگان به کلیت مقوله دین، تأثیری شگرف بر سیاستگذاریها، برنامهریزیها و جهتگیریهای کلان دارد. بزرگان ما از دیرباز به اهمیت این مسئله توجه داشتهاند؛ مرحوم آیتالله شاهآبادی در کتاب «شذرات المعارف» تصریح میکند که عمده آسیبهای جامعه دینی ناشی از «جهل به مرام اسلام» است و این آسیب همچنان ادامه دارد.
عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی در ادامه به استخراج دلالتهای دینشناختی بیانیه گام دوم پرداخت و مهمترین این دلالتها را چنین برشمرد:
نکته نخست اینکه اسلام دین فطری و انسانی است؛ نه قبیلهای، نه منطقهای و نه شرقی یا غربی، بلکه فرادورهای، فرازمانی و فرامکانی است. در خود بیانیه، شعارهای جهانی انقلاب اسلامی بهعنوان «شعارهای فطری» و «شعارهای دینی» تلقی شده است.
نکته دوم ارزشهای هشتگانهای است که در بیانیه بهعنوان ارزشهای دینی معرفی شدهاند: آزادی، اخلاق، معنویت، عدالت، استقلال، عزت، عقلانیت و برادری. این منظومه هشتضلعی، تصویر روشنی از حقیقت دین و معیارهای اسلام ناب ترسیم میکند.
نکته سوم اینکه بیانیه بر «نظریه نظام انقلابی» مبتنی بر نگاه توحیدی و اسلام نظامساز تأکید دارد و اسلام را دین جهاد، مبارزه و نظامسازی معرفی میکند.
نکته چهارم اینکه اسلام هم در بُعد فردی انسانساز است، هم در بُعد اجتماعی جامعهپرداز و هم در سطح کلان تمدنساز، و بیانیه بر جامعیت و کمال اسلام در هر سه عرصه تأکید دارد.
نکته پنجم اینکه اسلام از منظر بیانیه، دینی مردمسالار است و حق تعیین سرنوشت را از سوی خدای متعال به انسانها عطا شده میداند، چنانکه اصل ۵۶ قانون اساسی نیز بر همین مبنا تأکید دارد.
نکته ششم دوگانه «اسلام و استکبار» از محورهای اساسی بیانیه است؛ اسلام ذاتاً استکبارستیز است و این تقابل، دائمی، منطقی و عقلانی است. این دوگانه، نه دوگانه اسلام و غرب بهمعنای تمدنی یا جغرافیایی، بلکه تقابل اسلام با بعد استکباری غرب است.
نکته هفتم اینکه اسلام در بیانیه، دینی علمگرا و عقلپذیر معرفی شده و در مقابل دوگانه ساختگیِ سنت و مدرنیته قرار دارد. اسلامِ ناب، دینِ یادگیرنده، اهل گفتوگو و بهرهگیرنده از تجارب دیگران است.
نکته هشتم اینکه اسلام دینی جامع است که دین و دنیا را در کنار هم مینهد و از یک زاویه، هدایتگر نظم، پیشرفت و تعالی دنیوی انسانهاست و این بُعد اجتماعی، جانشینناپذیر است.
نکته نهم اینکه بیانیه و کلیت رویکرد رهبر حکیم، اسلام را دینی میداند که جامعه را به تفکر و تعقل وامیدارد و ایمانِ زاینده را بر پایه تفکر استوار میسازد تا به عمل و حرکتِ مولد، تحولآفرین و مستمر منجر شود.
حجتالاسلام ذوعلم در پایان با تأکید بر لزوم پژوهشهای گسترده و عمیق پیرامون ابعاد مختلف بیانیه، بهویژه دلالتهای معرفتی، کلامی، فقهی، اخلاقی و سیاسی آن، اظهار امیدواری کرد که این مباحث زمینهساز تعمیق معرفت دینی معیار و اصلاح نگرشها گردد و گامی در جهت رفع عقبماندگیهای جوامع دینی و تعالی بیش از پیش انقلاب اسلامی برداشته شود.