عصر قم - حجت‌الاسلام مروارید با تشریح برخی دیدگاه‌های فقهی و اصولی آیت‌الله میرزا حسنعلی مروارید، توجه به ابعاد مختلف نظریه تفویض و تفکیک میان معانی آن را از نکات مهم و راهگشای اندیشه فقهی این عالم ربانی دانست.
به گزارش خبرنگار سرویس حوزه و روحانیت خبرگزاری رسا ، حجت‌الاسلام محسن مروارید در نشست مقدماتی همایش «گوهر فضیلت» و در میزگرد فقهی و کلامی، با اشاره به ابعاد علمی شخصیت آیت‌الله مروارید اظهار داشت: ایشان در دو حوزه فقه و اصول و همچنین مباحث اعتقادی و کلامی تلاش علمی قابل توجهی داشت و آثار و نوشته‌های ایشان حاوی نکات دقیقی است که می‌تواند برای پژوهشگران این عرصه‌ها سودمند باشد.
وی با بیان اینکه برخی از نکات علمی آیت‌الله مروارید در آثار و نوشته‌های ایشان کمتر مورد توجه قرار گرفته است، افزود: در آثار ایشان نکات ظریفی وجود دارد که می‌تواند در بررسی مسائل فقهی و اعتقادی راهگشا باشد و توجه به آنها برای کسانی که در این حوزه‌ها فعالیت می‌کنند اهمیت دارد.
حجت‌الاسلام مروارید در ادامه به یکی از مباحث مطرح‌شده در آثار آیت‌الله مروارید درباره مفهوم تفویض اشاره کرد و گفت: تفویض در روایات و مباحث علمی در معانی مختلفی به کار رفته است که باید میان آنها تفکیک قائل شد.
وی با توضیح سه معنای تفویض اظهار داشت: یک معنا، تفویض افعال بندگان به خود آنان است که در روایات نفی شده است. معنای دیگر، تفویض امر خلق و رزق به پیامبر و ائمه علیهم‌السلام است که این معنا نیز به‌صورت واگذاری مستقل این امور در روایات نفی شده است؛ هرچند ائمه علیهم‌السلام به اذن الهی قدرت انجام امور خارق‌العاده و خلق و رزق را دارند.
این استاد حوزه معنای سوم را تفویض در امر تشریع دانست و افزود: این نوع تفویض به اختیارهایی مربوط می‌شود که خداوند در حوزه تشریع و ابلاغ احکام به پیامبر و ائمه علیهم‌السلام واگذار کرده است. آیت‌الله مروارید در کتاب «تنبیهات» این مسئله را در سه بخش تشریع حکم دائمی، تشریع حکم موقت و اختیار در کیفیت تبلیغ و ابلاغ احکام بررسی کرده است.
وی با اشاره به کاربرد این بحث در برخی مسائل فقهی گفت: توجه به تفویض در امر تشریع می‌تواند در حل برخی مسائل و بررسی تعارض ظاهری میان آیات قرآن و روایات راهگشا باشد.
حجت‌الاسلام مروارید برای توضیح این موضوع به مسئله نماز مسافر و آیه ۱۰۱ سوره نساء اشاره کرد و افزود: در این آیه درباره نماز شکسته در سفر تعبیر «لا جناح علیکم» به کار رفته است؛ درحالی‌که بر اساس روایات، شکسته خواندن نماز در سفر واجب است و جایز نیست مسافر نماز را به‌صورت کامل بخواند.
وی با بیان اینکه در این مسئله دیدگاه‌های مختلفی مطرح شده است، اظهار داشت: یک دیدگاه، تعبیر «لا جناح» را ناظر به رفع توهم حظر می‌داند؛ به این معنا که آیه در مقام بیان این نکته است که شکسته خواندن نماز در سفر ممنوع نیست و این تعبیر با وجوب آن منافاتی ندارد.
این استاد حوزه در ادامه، دیدگاه مطرح‌شده در آثار آیت‌الله مروارید را تشریح کرد و گفت: بر اساس این تحلیل، آیه قرآن اصل جواز نماز شکسته در سفر را بیان می‌کند و پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله بر اساس اختیاری که در امر تشریع به ایشان واگذار شده بود، حکم وجوب نماز شکسته را بیان کردند.
وی افزود: بر این اساس، آنچه در آیه آمده، با روایاتی که بر وجوب نماز شکسته دلالت می‌کنند تعارضی ندارد؛ زیرا آیه اصل جواز را بیان می‌کند و پیامبر با استفاده از اختیار تشریعی خود، حکم الزام‌آور آن را تعیین کرده است.
حجت‌الاسلام مروارید همچنین به دیدگاه دیگری در این زمینه اشاره کرد که بر اساس آن، پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله در ابتدا نماز شکسته را در سفر انتخاب و به آن عمل کردند و این رفتار به‌تدریج به‌عنوان سیره و نشانه‌ای از شیوه عمل ایشان شناخته شد. سپس ائمه علیهم‌السلام با توجه به مخالفت برخی جریان‌ها با این سیره، بر وجوب نماز شکسته تأکید کردند.
وی در پایان، توجه به این مباحث را نمونه‌ای از ظرفیت‌های علمی آثار آیت‌الله مروارید دانست که می‌تواند در بررسی مسائل فقهی و حل برخی تعارض‌های ظاهری میان آیات و روایات مورد استفاده قرار گیرد.